İçeriğe atla 
Uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 190. maddesinde düzenlenen ve uygulamada çok sık yanlış uygulanan bir suç tipidir. Madde; kullanmak için özel yer, donanım veya malzeme sağlamayı, kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler almayı ve kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi vermeyi cezalandırır. Uygulamada ise arkadaşlarıyla birlikte evinde uyuşturucu kullanan kişiler sıklıkla bu maddeden yargılanmakta, Yargıtay ise bu hükümleri istikrarlı biçimde bozmaktadır. Bu nedenle isnadın ilk anından itibaren Çorum ceza avukatı desteği almak; Çorum merkez kadar Ortaköy ve Boğazkale gibi ilçelerde yürütülen soruşturmalarda da savunmanın yönünü belirler.
Suç, bağımsız bir “özel kast” aramaktadır: failin amacı başkalarının uyuşturucu kullanmasını kolaylaştırmak olmalıdır. Kendi kullanımı için bulundurduğu maddeyi paylaşmak veya birlikte kullanmak bu kastı göstermez.
Uyuşturucu Kullanımını Kolaylaştırma Suçunun Unsurları
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 190. maddesindeki seçimlik hareketler sınırlı sayıdadır. Bir eylem bu üç kalıptan birine girmiyorsa suç oluşmaz; failin eylemi duruma göre 188. maddedeki ticaret suçunu ya da 191. maddedeki kullanmak için bulundurma suçunu oluşturur. Aşağıda, uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma suçu uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi 28.02.2014 tarih, 2013/13007 E. – 2014/1359 K. sayılı kararı: Sanık, olay günü evine gelen ve haklarında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanan kişilere uyuşturucu madde vermiş, onların aldıkları maddeleri evinde kullanmalarına rıza göstermiştir. Daire, bu eylemin sadece TCK’nın 188/3. maddesindeki suçu oluşturduğunu belirlemiştir. Kararda, evde kullanılmasına rıza göstermenin 190. maddede aranan “özel yer, donanım ve malzeme sağlama” niteliğinde olmadığı vurgulanmış; suçun unsurları oluşmadığından beraat yerine mahkûmiyet hükmü kurulması bozma nedeni yapılmıştır.
- Yargıtay 20. Ceza Dairesi 13.06.2017 tarih, 2015/11598 E. – 2017/3794 K. sayılı kararı: İhbar üzerine eve giden polis memurları, kapı açıldığında içeride uyuşturucu kullanıldığı izlenimi edinmiş; usulünce alınan arama kararıyla evde 2,6 gram, sanığın üzerinde 0,8 gram hint keneviri ele geçirilmiştir. Sanık ve tanıklar birlikte uyuşturucu kullandıklarını beyan etmişlerdir. Daire, sanığın kendi evinde birlikte uyuşturucu kullanmaktan ibaret eyleminin özel yer ve donanım veya malzeme sağlama olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek mahkûmiyet kararını bozmuştur.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi 06.11.2018 tarih, 2017/3847 E. – 2018/7772 K. sayılı kararı: Dosyada sanığın savunması, olay ve yakalama tutanağı ile evrakı tefrik edilerek tanık olarak dinlenen kişilerin anlatımları değerlendirilmiştir. Daire, sanığın bu madde anlamında özel yer, donanım ve malzeme sağlamasının söz konusu olmadığını tespit etmiştir. Sanığın kastının, kullanmak amacıyla bulundurduğu maddeyi başkalarına da ikram ederek onlarla birlikte kullanmak olduğunu belirleyerek, kullanmak için bulundurma suçu yerine 190. maddeden hüküm kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi 22.05.2019 tarih, 2017/357 E. – 2019/3196 K. sayılı kararı: Somut olayda sanık, kullanmak amacıyla bulundurduğu maddeyi “kova” olarak tabir edilen ve daha önceden olay yerinde bulunan bir düzenekle diğer sanıklarla birlikte kullanmıştır. Daire, düzeneğin olay yerinde zaten mevcut olmasını ve olay yerinden başkaca uyuşturucu madde ele geçmemesini gözetmiştir. Aynı olayda kullanmak için bulundurma suçundan ayrıca hüküm kurulmuş olması karşısında, sanığın 190. maddeden beraati yerine mahkûmiyetine hükmolunmasını bozma nedeni yapmıştır.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi 29.09.2021 tarih, 2020/14901 E. – 2021/9371 K. sayılı kararı: Dosyadaki belgeler ile tanık ve diğer sanığın beyanlarına göre, bu kişiler sanıktan temin ettikleri uyuşturucuyu sanığın evinde kullanmışlardır. Daire, TCK’nın 190/1. maddesinde düzenlenen suçun unsurlarından olan “özel yer, donanım veya malzeme sağlama” özel kastının gerçekleşmediğini belirlemiştir. Suçun unsuru oluşmadığından sanığın beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Uyuşturucu Kullanımını Kolaylaştırma ile TCK 188 ve TCK 191 Ayrımı
Aynı olayda hem madde temini hem birlikte kullanma bulunduğunda, mahkemeler eylemi ikiye bölerek hem ticaret hem kolaylaştırma suçundan mahkûmiyet kurma eğilimindedir. Yargıtay bu yaklaşımı kabul etmemektedir. Konuyla bağlantılı olarak uyuşturucu ticareti suçu (TCK 188) ve tüzel kişilere güvenlik tedbiri (TCK 189) başlıklı yazılarımız incelenebilir.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi 05.07.2018 tarih, 2018/319 E. – 2018/5552 K. sayılı kararı: Sanığın, bulundukları metruk bina içinde, hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan ayrı işlem yapılan bir kişiye uyuşturucu madde temin etmesi söz konusudur. Daire, bu fiilin sadece TCK’nın 188/3. maddesindeki suçu oluşturduğunu ve bu suçtan ayrı hüküm kurulduğunu belirlemiştir. Sanığın ayrıca bu maddeyi ihlal edecek şekilde özel yer, donanım ve malzeme sağladığına ilişkin yeterli ve kesin delil bulunmadığını gözeterek, beraat yerine mahkûmiyet hükmü kurulmasını bozmuştur.
- Yargıtay 20. Ceza Dairesi 02.04.2018 tarih, 2017/3336 E. – 2018/1747 K. sayılı kararı: Olay tarihinde, haklarında ayırma kararı verilen kişilerle birlikte uyuşturucu kullanmaya karar veren sanıklar, aralarında topladıkları parayla sanık aracılığıyla satın aldıkları maddeyi seyir hâlindeki araçta birlikte içmiş; ihbar üzerine kolluk görevlilerince 12 gram esrar ele geçirilmiştir. Daire, sanığın eyleminin bir bütün olarak kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturduğunu belirtmiştir. Eylemin ayrıca özel yer ve donanım veya malzeme sağlama olarak değerlendirilemeyeceğini, kolaylaştırmaya yönelik kastın bulunmadığını vurgulayarak mahkûmiyeti bozmuştur.
- Yargıtay 20. Ceza Dairesi 27.10.2016 tarih, 2016/2053 E. – 2016/5303 K. sayılı kararı: Sanıklar bir eve iştirak hâlinde uyuşturucu madde ticareti yapmış; kolluk güçlerine yakalanmamaları için kendilerinden madde satın alan kişilerin bu evde kullanmalarını sağlamışlardır. Daire, sanıkların amacının uyuşturucu kullanımını kolaylaştırmak değil, kullanıcıların kendilerinden temin ettikleri maddelerle yakalanmalarını engellemek olduğunu belirlemiştir. TCK’nın 190/1. maddesindeki özel saik gerçekleşmediğinden ve suçun manevi unsuru oluşmadığından, beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesini bozmuştur. Karar, aynı fiilin farklı saiklerle farklı sonuçlar doğurabileceğini göstermesi bakımından öğreticidir.
Delil Standardı ve Suçun Gerçekten Oluştuğu Haller
Bu suçtan mahkûmiyet için maddedeki hareketlerin somut delille ortaya konması gerekir. Aşağıdaki iki karar, sınırın hangi noktada geçildiğini göstermektedir:
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi 18.11.2020 tarih, 2020/15092 E. – 2020/7760 K. sayılı kararı: Daire, maddedeki üç seçimlik hareketi birlikte ele alarak inceleme yapmıştır. Sanıkların anılan madde kapsamında özel yer, donanım ve malzeme sağladıklarına, kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler aldıklarına ve kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi verdiklerine ilişkin mahkûmiyetlerine yeterli ve kesin delil bulunmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle haklarında beraat yerine mahkûmiyet hükmü kurulmasını bozma nedeni yapmıştır.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi 18.11.2021 tarih, 2021/4955 E. – 2021/12054 K. sayılı kararı: Bu dosyada Daire, yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun yapıldığını, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığını ve suç tipinin doğru belirlendiğini kabul etmiştir. Sanığın eylemi, uyuşturucu kullanımını kolaylaştırmak için özel yer sağlama olarak kabul edilmiştir. Ancak uygulama maddesi olarak TCK’nın 190/1-a maddesi yerine yalnızca 190. maddenin gösterilmesini hukuka aykırı bularak bu yönden düzeltme yapmıştır. Karar, suçun hangi hâllerde gerçekten oluştuğunu göstermesi bakımından değerlidir.
Benzer dosyaların gerekçelerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
Uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma suçundan yargılananlar bakımından savunmanın dört ekseni öne çıkar. Birincisi, eylemin maddedeki üç seçimlik hareketten hangisine girdiğinin iddianamede somut olarak gösterilip gösterilmediğidir; “evinde kullanmalarına izin verdi” biçimindeki genel ifadeler Yargıtay denetiminden geçmemektedir. İkincisi, özel kastın varlığıdır: fail kendi kullanımı için bulundurduğu maddeyi paylaşıyorsa ya da birlikte kullanıyorsa kolaylaştırma kastı yoktur. Üçüncüsü, düzenek veya malzemenin fail tarafından mı sağlandığı, yoksa olay yerinde zaten mevcut mu olduğudur. Dördüncüsü, aynı fiil nedeniyle ayrıca TCK 188 veya 191’den hüküm kurulup kurulmadığıdır; eylemin bölünerek iki ayrı suçtan cezalandırılması bozma nedenidir.
Bu dosyalarda çoğu zaman tek delil, hakkında ayrı soruşturma yürütülen kişilerin soyut beyanlarıdır; bu beyanların hukuki değeri ayrıca tartışılmalıdır. Çorum ceza avukatı hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. Çorum merkez ile Ortaköy, Boğazkale, Sungurlu ve Osmancık başta olmak üzere Çorum’un tüm ilçelerinde Çorum ceza avukatı ve Çorum ağır ceza avukatı hizmeti arayanlar Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.