İçeriğe atla Kamulaştırma; devlet ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararı amacıyla özel mülkiyetteki taşınmazları bedelini ödeyerek edinmesidir. Av. Enes Mantı Hukuk Bürosu, Çorum ve ilçelerinde kamulaştırma bedelinin tespiti, acele kamulaştırma, irtifak hakkı kamulaştırması ve kamulaştırmasız el atma davalarında taşınmaz maliklerine avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
Çorum’da karayolu, enerji nakil hattı, doğalgaz boru hattı, sulama ve baraj projeleri ile imar uygulamaları nedeniyle tarım arazileri ve kentsel taşınmazlar sıklıkla kamulaştırmaya konu olmaktadır. Kamulaştırma süreci 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na göre yürütülür. Anayasa uyarınca kamulaştırma bedelinin gerçek karşılık olması gerekir; ancak idarenin teklif ettiği bedel çoğu zaman taşınmazın gerçek değerini yansıtmaz. Bu nedenle sürecin her aşamasında malikin haklarını bilmesi önemlidir.
Kamulaştırma Kanunu’nun 11. maddesine göre bedel belirlenirken taşınmazın cinsi ve nevi, yüzölçümü, değerini etkileyen tüm nitelik ve unsurları, vergi beyanı, resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri, emsal satışlar ve arazilerde kamulaştırma tarihindeki mevcut durumuna göre net geliri dikkate alınır. Tarım arazilerinde gelir metodu, arsalarda emsal karşılaştırması esas alınır. Üzerindeki ağaç, yapı ve diğer müştemilat da ayrıca değerlendirilir. Taşınmazın bir kısmının kamulaştırılması nedeniyle kalan kısmında değer düşüklüğü oluşmuşsa bu da bedele eklenir. Bilirkişi raporuna süresi içinde gerekçeli itiraz edilmesi, bedelin doğru belirlenmesinde belirleyicidir.
Kanunda sayılan hâllerde idare, mahkemeden acele el koyma kararı alarak bedel tespiti tamamlanmadan taşınmaza el koyabilir. Bu durumda mahkemece belirlenen ön bedel malik adına bankaya yatırılır; asıl bedel bedel tespiti davasında belirlenir. Enerji ve boru hattı projelerinde acele kamulaştırma uygulamasına sıkça rastlanır.
Enerji nakil hatları ve boru hatları için çoğu zaman taşınmazın mülkiyeti değil, üzerinde irtifak hakkı kamulaştırılır. Bu durumda malike, taşınmazın değerinde irtifak hakkı nedeniyle meydana gelen azalma oranında bedel ödenir. Hattın taşınmazın geri kalanının kullanımını ve değerini nasıl etkilediği ayrıca incelenmelidir.
İdarenin kamulaştırma yapmadan özel mülkiyetteki bir taşınmaza yol, kanal, boru hattı veya benzeri yapılarla fiilen el atması hâlinde malik, el atmanın önlenmesi veya taşınmazın bedelinin tazminini talep edebilir. Kamulaştırmasız el atma davaları adli yargıda görülür. İmar planında kamu hizmetine ayrılan ve uzun süre kamulaştırılmayan taşınmazlara ilişkin hukuki el atma taleplerinde ise mevzuattaki özel kurallar ve süreler gözetilmelidir.
Kamulaştırma işleminin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa malik, kamulaştırma işleminin kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Bedel ise bu davanın değil, adli yargıdaki bedel tespiti davasının konusudur. Kamulaştırılan taşınmaz, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde amacına uygun olarak kullanılmazsa eski malik veya mirasçıları kanundaki koşullarla geri alım hakkını kullanabilir.
İdarenin teklif ettiği bedeli kabul etmek zorunda mıyım? Hayır. Uzlaşma görüşmesinde anlaşma sağlanamazsa bedel mahkemece bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Mahkemede belirlenen bedel uygulamada çoğu zaman idarenin teklifinden farklı olabilir; ancak bu her dosyada aynı değildir.
Uzlaşma görüşmesine gitmezsem ne olur? Görüşmeye katılmamak hak kaybına yol açmaz; idare bedel tespiti ve tescil davası açar. Ancak görüşmeye katılıp teklif edilen bedeli ve dayanağını öğrenmek, sonraki aşamalar için yararlı olabilir.
Kamulaştırma bedeline faiz işler mi? Mahkemece belirlenen bedelin, kanunda öngörülen süre içinde ödenmemesi veya tescilin gecikmesi gibi hâllerde faiz gündeme gelir. Somut dosyada faiz koşullarının ayrıca incelenmesi gerekir.
Taşınmazım hisseli, diğer hissedarlar dava açmazsa ne olur? Bedel tespiti davası tüm maliklere karşı açılır ve her paydaş kendi payı oranında bedel alır. Her paydaş bilirkişi raporuna kendi adına itiraz edebilir.
Arazimden izinsiz yol geçirildi, süre geçti mi? Fiili el atmada tazminat talebine ilişkin süre ve koşullar, el atmanın türüne ve tarihine göre değişir. Tapu kaydı, el atma tarihi ve idarenin işlemleri incelenerek değerlendirme yapılmalıdır.
Elektrik direği veya enerji hattı arazimden geçiyor, bedel alabilir miyim? Hat için irtifak hakkı kamulaştırması yapılmışsa irtifak bedeli ödenir. Kamulaştırma yapılmadan hat çekilmişse kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel talep edilebilir.
Hukuki Bilgilendirme: Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte olup her somut olayın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Kamulaştırma işlemine karşı iptal davasında otuz günlük süre hak düşürücüdür. Taşınmaza ilişkin diğer davalar için Tapu İptali ve Tescil Davaları sayfamıza bakabilirsiniz.
Hukuki süreçlerinizle ilgili profesyonel destek almak için iletişim bilgilerinizi bırakın. Ekibimiz, başvurunuzu titizlikle inceleyerek en kısa sürede size geri dönüş sağlayacaktır.