Kumar Oynanması İçin Yer Sağlama (TCK 228) ve Cezası

Kumar oynanması için yer sağlama fiili, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 228. maddesinde genel ahlaka karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Maddeye göre kumar oynanması için yer ve imkân sağlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden aşağı olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır; çocukların kumar oynamasına yer ve imkân sağlanması ile suçun bilişim sistemleri kullanılarak işlenmesi ise ayrıca ve daha ağır biçimde yaptırıma bağlanmıştır. Maddenin son fıkrası kumarı, “kazanç amacıyla icra edilen ve kâr ve zararın talihe bağlı olduğu oyunlar” olarak tanımlar.

Bu suç tipinde dosyalar neredeyse her zaman bir kahvehane, kulüp ya da iş yeri aramasıyla başlar ve tartışma iki noktada yoğunlaşır: oynanan oyun gerçekten kumar mı, failin eylemi hem yer hem imkân sağlamayı kapsıyor mu? Çorum ceza avukatı olarak Osmancık ve Dodurga başta olmak üzere ilçelerden gelen dosyalarda en sık görülen eksiklik, masada ekonomik değer taşıyan bir şeyin ortaya konulduğuna dair tespitin hiç yapılmamış olmasıdır. Oysa kumar oynanması için yer sağlama bakımından kazanç amacı ispat edilmedikçe suç oluşmaz.

Kumar oynanması için yer sağlama suçunun unsurları

İçtihada göre suç, birden fazla hareketli bir suçtur: failin kumar oynanması amacıyla hem yer hem de imkân sağlaması gerekir; yalnızca birinin gerçekleşmesi yeterli değildir. Yer sağlama, kumarın gereği gibi oynanmasına elverişli bir yerin tahsis edilmesidir ve bu yerin kumarhane olması şart değildir; ev, dernek ya da kulüp binası da bu kapsama girer. İmkân sağlama ise masa, sandalye ve oyun kâğıtları gibi araç gerecin hazır bulundurulmasının yanı sıra oyuncuların ulaşımının sağlanması, yerin baskına karşı korunması veya oyunculara borç para verilmesini de kapsar. Madde metni 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden incelenebilir.

Her oyun kumar sayılmaz: kazanç amacı ölçütü

Kumarın yasal tanımı iki unsuru birlikte arar: kazanç amacı ve kâr ile zararın talihe bağlı olması. Bu nedenle sonuçta yalnızca çay ya da yemek parasının ödenmesi üzerine oynanan oyunların kumar sayılıp sayılmayacağı somut olaya göre değerlendirilir; içtihatta, kazanç veya kaybın göz ardı edilebilecek kadar cüzi olduğu hâllerde suçun unsurlarının oluşmayacağı kabul edilmektedir. Failin kendisinin de oyuna katılmış olması, yer ve imkân sağlama kastının bulunmadığına işaret eden bir savunma unsurudur. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden incelenebilir.

1072 sayılı Kanun ile ilişkisi ve içtima

Rulet, tilt, langırt ve benzeri oyun alet ve makinelerine ilişkin 1072 sayılı Kanun, bu aletlerin umuma açık yerlerde bulundurulmasını ya da çalıştırılmasını kazanç kastı olmaksızın dahi suç sayar. İçtihat, iki suçun unsuru olan fiillerin birbirinden bağımsız olduğunu kabul etmekte; bu nedenle anılan aletlerle kumar oynatılan bir yerde aynı zamanda yer sağlayan fail hakkında gerçek içtima kuralları uyarınca her iki suçtan ayrı ayrı cezaya hükmedilmesi gerekmektedir. Buna karşılık fiilin tek olmadığı bu durumda TCK 44. maddedeki fikri içtima hükmünün uygulanma olanağı bulunmaz.

Kumar oynanması için yer sağlama suçunda Yargıtay kararları

Aşağıda, kumar oynanması için yer sağlama uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 02.12.2021 tarih, 2020/416 E. – 2021/605 K. sayılı kararı: Kurul, yer sağlamanın kumarın gereği gibi oynanmasına elverişli bir yerin tahsisi, imkân sağlamanın ise araç gerecin temini, ulaşımın sağlanması ya da oyunculara borç para verilmesi gibi davranışlar olduğunu ayrıntılı biçimde açıklamıştır. Kurul, 1072 sayılı Kanun’a muhalefet ile bu suçun fiillerinin birbirinden bağımsız olduğu sonucuna varmış ve her iki suçtan gerçek içtima uyarınca ayrı ayrı cezalandırma gerektiğini belirtmiştir.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 02.12.2021 tarih, 2021/69 E. – 2021/606 K. sayılı kararı: Kurul, suçun birden fazla hareketli bir suç olduğunu, oluşabilmesi için failin kumar oynanması amacıyla hem yer hem de imkân sağlaması gerektiğini saptamıştır. Kurula göre madde gerekçesinde “yer veya başka surette imkân sağlanması” ifadesi geçmekle birlikte, TCK 2. maddedeki kanunilik ilkesi gereği gerekçe lehine genişletici yorum yapılamaz; yalnızca yer veya yalnızca imkân sağlanmasıyla suç oluşmaz.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi 20.02.2020 tarih, 2017/24058 E. – 2020/10161 K. sayılı kararı: Sanık ve birlikte oyun oynayan kişiler, oyun sonunda yemeğine oynadıklarını beyan etmiş; sanığın kendisi de oyuna iştirak etmişti ve dava konusu olay dışında iş yerinde kumar oynattığına dair delil elde edilememişti. Daire, unsurları itibarıyla oluşmayan suçtan beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi 20.02.2020 tarih, 2017/24026 E. – 2020/10159 K. sayılı kararı: Sanığın işlettiği kahvehanede yapılan aramada masa örtüsü altından ve kutulardan toplam 134 adet pul ele geçirilmişti; ancak masada oturanların oyun oynadığına veya ekonomik değer taşıyan bir şeyin ortaya konulduğuna dair tespit yoktu. Daire, o tarihli eylem bakımından mahkûmiyete yeterli kesin ve inandırıcı delil bulunmadığını belirterek zincirleme suç kabulüyle fazla ceza tayinini bozma nedeni yapmıştır.
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi 17.01.2023 tarih, 2021/14746 E. – 2023/572 K. sayılı kararı: Daire, yalnızca keyif amacıyla ve ekonomik değeri yok denecek kadar cüzi karşılıklarla oynanan oyunların maddi anlamda kumar sayılmaması gerektiğini vurgulamıştır. Karara göre kazancın veya kaybın göz ardı edilebilecek kadar az olduğu hâllerde suçun unsurları oluşmaz; bu ölçüt, kahvehane dosyalarında savunmanın başlıca dayanağını oluşturur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 21.11.2012 tarih, 2012/23531 E. – 2012/46438 K. sayılı kararı: Tanıklar, sanığın işlettiği kahvehanede poker oynadıklarını ve oyunu kaybeden oyuncunun çay paralarını ödediğini beyan etmişlerdi. Daire, bu beyanlar karşısında suçun işlendiğinin anlaşılmasına rağmen yasal ve yeterli olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesini hukuka aykırı bulmuş; kararın bozulmasına hükmetmiştir.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi 18.06.2020 tarih, 2018/1603 E. – 2020/13805 K. sayılı kararı: Daire, kumar oynanması için sağlanan yerin sahibi olup olmama hususunun suçun unsurları arasında bulunmadığını belirtmiştir. Karara göre yer ve imkân sağlayan kişi sırf bu eylemi nedeniyle ceza yaptırımına tabi tutulmuştur; bu nedenle iş yerinin kiralanmış ya da başkasına ait olması savunma için tek başına yeterli değildir.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 13.01.2022 tarih, 2020/426 E. – 2022/14 K. sayılı kararı: Kumar oynanan umuma açık bir yerde günlük yevmiye karşılığı garsonluk yapan ve iş yeri sahibinin talimatıyla tombala kartlarını dağıtan sanık hakkında mahkûmiyet kurulmuştu. Kurul, sanığın makine üzerinde ortak hâkimiyeti bulunmadığını ve eyleminin “çalıştırmak” seçimlik hareketine girmediğini belirterek, 1072 sayılı Kanun’a muhalefet suçunun oluşmadığı sonucuna varmıştır.

Çorum’da kumar oynanması için yer sağlama savunması

Savunmanın sırası nettir. İlk olarak arama ve yakalama tutanağı, masada para ya da ekonomik değer taşıyan bir şey bulunduğuna dair somut tespit içeriyor mu diye denetlenmelidir. İkinci olarak failin eyleminin hem yer hem imkân sağlamayı kapsayıp kapsamadığı, üçüncü olarak da ele geçirilen aletlerin 1072 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı tartışılmalıdır. Aynı bölümdeki diğer suç tipleri için müstehcenlik suçu ve cezası (TCK 226), işletmeler bakımından ise tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri incelemelerimiz okunabilir.

Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, kumar oynanması için yer sağlama iddiasıyla yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda; Osmancık ve Dodurga dâhil tüm ilçelerden gelen dosyalarda Çorum ceza avukatı olarak savunma hizmeti vermektedir. İş yeri sahipleri bakımından ruhsat ve idari yaptırım sonuçları da doğduğu için dosyanın başından itibaren hukuki destek alınması önem taşır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz. Çorum Barosu Sicil No: 996.