İçeriğe atla 
Geçerli fesih sebebinin ispatı yükü, iş güvencesi kapsamındaki fesihlerde işverene aittir; bu yük yerine getirilemezse feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar verilir. İşe başlatmama tazminatı ise, davayı kazanan işçinin süresinde başvurmasına rağmen işverence bir ay içinde işe başlatılmaması hâlinde doğar. Sürecin ilk halkası ise şudur: Fesih bildiriminde sebep gösterilmemişse veya gösterilen sebep geçerli değilse, işçi tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır.
Davanın kazanılması tek başına yeterli değildir: kararın kesinleşmesinden sonra işçinin on iş günü içinde işverene başvurması ve bu başvurunun samimi olması gerekir. Sürelerin kaçırılması telafisi olmayan hak kaybı doğurduğundan, sürecin baştan bir Çorum işçi avukatı ile planlanması önerilir.
4857 Sayılı İş Kanunu 20 ve 21. Madde Metni (Tam Metin)
Konunun yasal dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20 ve 21. maddeleridir. Maddelerin tam metni şöyledir:
Madde 20 – Fesih bildirimine itiraz ve usulü
(Değişik birinci fıkra: 12/10/2017-7036/11 md.) İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.
(Değişik üçüncü fıkra: 12/10/2017-7036/11 md.) Dava ivedilikle sonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde, bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir.
(İptal dördüncü fıkra: Anayasa Mahkemesinin 19/10/2005 tarihli ve E.:2003/66, K.:2005/72 sayılı Kararı ile.)
Madde 21 – Geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları
İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.
Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verdiğinde, işçinin işe başlatılmaması halinde ödenecek tazminat miktarını da belirler.
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.
(Ek fıkra: 12/10/2017-7036/12 md.) Mahkeme veya özel hakem, ikinci fıkrada düzenlenen tazminat ile üçüncü fıkrada düzenlenen ücret ve diğer hakları, dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler.
İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemeden mahsup edilir. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya bildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarı ayrıca ödenir.
İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.
(Ek fıkra: 12/10/2017-7036/12 md.) Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların, işçinin işe başlatılması konusunda anlaşmaları hâlinde;
a) İşe başlatma tarihini,
b) Üçüncü fıkrada düzenlenen ücret ve diğer hakların parasal miktarını,
c) İşçinin işe başlatılmaması durumunda ikinci fıkrada düzenlenen tazminatın parasal miktarını,
belirlemeleri zorunludur. Aksi takdirde anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir. İşçinin kararlaştırılan tarihte işe başlamaması hâlinde fesih geçerli hâle gelir ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.
Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri sözleşmeler ile hiçbir suretle değiştirilemez; aksi yönde sözleşme hükümleri geçersizdir.
Madde metni, Adalet Bakanlığı mevzuat bilgi sisteminin konsolide metninden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir. Güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi.
Geçerli Fesih Sebebinin İspatı ve Süreç Takvimi
Süreç dört aşamalı bir takvim üzerinde ilerler. Birinci aşamada fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur; bu başvuru dava şartıdır ve atlanması hâlinde dava usulden reddedilir. İkinci aşamada anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır; taraflar dilerse aynı sürede özel hakeme gidebilir.
Üçüncü aşamada geçerli fesih sebebinin ispatı devreye girer: feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi feshin başka bir sebebe (örneğin sendikal nedene) dayandığını iddia ederse, bu iddiasını kendisi ispatlar. Dördüncü aşamada karar kesinleşir ve işçi, tebliğden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurur.
Bu başvurudan sonra top işverendedir: işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. Başlatmazsa, mahkemece en az dört en çok sekiz aylık ücret tutarında belirlenen işe başlatmama tazminatı ile kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödemekle yükümlü olur.
Geçerli Fesih Sebebinin İspatı Sonrası Başvurunun Samimiyeti
Yargıtay, işçinin işe iade yönündeki başvurusunun ciddi ve samimi olmasını aramaktadır. İşçi gerçekte işe başlamak niyetinde değilken yalnızca davanın parasal sonuçlarından yararlanmak için başvuruda bulunmuşsa, bu başvuru geçerli sayılmaz. Nitekim işverenin davetine rağmen işe başlamayan işçi, hiç başvurmamış gibi değerlendirilir ve fesih geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur.
Fesih tarihinin belirlenmesi de alacak hesabını doğrudan etkiler: işe başlatılmayacağının sözlü ya da eylemli olarak açıklandığı tarih veya bir aylık başlatma süresinin sonu, iş sözleşmesinin feshedildiği tarih sayılır. Kıdem ve ihbar tazminatı bu tarihteki ücrete göre hesaplanır. Önel ve tazminat hesabı için ihbar tazminatı bildirim süreleri ve fazla çalışma ücretinin ispatı yazılarımız incelenebilir.
Yargıtay Kararları Işığında Uygulama
Aşağıda, geçerli fesih sebebinin ispatı ve işe iade uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 19.12.2019 tarih, 2019/166 E. – 2019/1414 K. sayılı kararı: Kurul, işverenin işe iade için başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmaması hâlinde doğacak yükümlülükleri net biçimde ortaya koymuştur. Bu durumda işverene, en az dört en fazla sekiz aylık ücret tutarında belirlenen işe başlatmama tazminatını ödeme borcu yüklenir. Buna ek olarak boşta geçen süreye ait en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakların da işçiye ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 12.04.2012 tarih, 2012/2683 E. – 2012/6981 K. sayılı kararı: Davacı, işe iade kararının kesinleşmesinin ardından işverene süresinde başvurduğu hâlde işe başlatılmadığını belirterek tazminat istemiştir. Daire, işçinin kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde başvurmak zorunda olduğunu, aksi hâlde feshin geçerli bir feshin sonuçlarını doğuracağını hatırlatmıştır. Kararda ayrıca başvurunun ciddi ve samimi olması gerektiği, yalnızca davanın sonuçlarından yararlanmak amacıyla yapılan başvurunun geçerli sayılamayacağı belirtilmiştir.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 28.09.2017 tarih, 2015/16986 E. – 2017/19827 K. sayılı kararı: Daire, süresi içinde işe iade başvurusu yapan işçinin, işverenin daveti üzerine işe başlamaması hâlinde gerçek amacının işe başlamak olmadığının kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu durumda işçi hiç başvurmamış gibi sonuca gidilir ve fesih, Kanun’un 21. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur. Dolayısıyla işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakların talebi mümkün olmaz.
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 04.02.2019 tarih, 2015/32293 E. – 2019/2558 K. sayılı kararı: Daire, on iş günlük başvuru süresi ile bir aylık işe başlatma süresinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini açıklamıştır. Başvurunun samimi olmaması nedeniyle feshin geçerli hâle gelmesi durumunda işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti istenemez. Buna karşılık geçerli sayılan feshe bağlı olarak işçiye ihbar tazminatı ve koşulları oluşmuşsa kıdem tazminatı ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 12.07.2012 tarih, 2012/7885 E. – 2012/16599 K. sayılı kararı: Kesinleşen işe iade kararının ardından süresinde başvuran davacıya, işveren ihtarname göndererek tebliğin ertesi günü işe başlama daveti yapmıştır. Davacı, işe başlamak için gittiğinde bazı işçilere başlatılmayacaklarının bildirildiğini ileri sürmüş ancak mahkemece verilen kesin süreye rağmen tanıklarını dinletmemiştir. Daire, davacının işveren davetine rağmen işe başlatılmadığını ispatlayamadığı gerekçesiyle işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti isteklerinin reddi gerektiğine hükmetmiştir.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 25.06.2018 tarih, 2015/35006 E. – 2018/15682 K. sayılı kararı: Sendikal nedenle fesih tespit edilerek işe iadeye karar verilmiş, karar kesinleşmiş; davacı işe iade ihtarnamesi göndermiş ve ihtar işverene tebliğ edilmiş, ancak bir aylık yasal süre içinde cevap verilmemiştir. Daire, işe başlatılmayacağının açıklandığı tarihte veya bir aylık sürenin sonunda sözleşmenin feshedilmiş sayılacağını belirtmiştir. Aynı işverene yöneltilen seri dosyaların her birinde farklı fesih tarihi belirlenmesi ve buna bağlı farklı hesaplamalar yapılması hatalı bulunmuştur.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 15.06.2016 tarih, 2015/35294 E. – 2016/13337 K. sayılı kararı: Davacının iş akdi feshedilmiş, işe iade davası açılmış; ancak dava devam ederken davacı yaklaşık beş ay sonra yine aynı asıl işverenin alt işverenleri nezdinde çalışmaya başlamıştır. Daire, işe başlatmama ve ihbar tazminatının feshe bağlı alacaklar olduğunu, bunlar için işe iade sonrası başvuru ve işe başlatmama koşullarının gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiştir. Davacı yeniden çalışmaya başlayarak amacına ulaştığından bu tazminatlara hak kazanmadığı sonucuna varılmıştır.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 26.02.2018 tarih, 2017/11118 E. – 2018/4831 K. sayılı kararı: Somut olayda davacının, kesinleşen mahkeme kararının tebliğinden itibaren on iş günlük yasal süre içinde işe başlatılma talebinde bulunduğu saptanmıştır. Buna karşın davalı işveren, başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmamıştır. Daire, bu durumda davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, yanılgılı değerlendirmeyle aksi yönde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirtmiştir.
Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum İşçi Avukatı ile Süreç Yönetimi
Geçerli fesih sebebinin ispatı tartışması işçi lehine sonuçlansa dahi en çok hak kaybı yaşatan nokta sürelerdir: bir aylık arabuluculuk başvurusu, iki haftalık dava açma süresi ve kesinleşmeden sonraki on iş günlük işe başlama başvurusu. Bu üç süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında dava kazanılmış olsa bile parasal sonuç doğmaz.
Başvurunun noter ihtarnamesiyle ve açık bir iradeyle yapılması, işverenin davetine verilecek yanıtın yazılı olması ve işe başlama günü tutanak düzenlenmesi önerilir. İşveren tarafında ise bir aylık süre içinde yazılı davet yapılması ve davetin tebliği, tazminat yükümlülüğünü doğrudan etkiler. Çorum’da Çorum işçi avukatı veya Çorum iş hukuku avukatı desteği arayanlar, hukuki danışmanlık hizmetlerimiz hakkında bilgi alarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.
#Çorum İş Hukuku Avukatı #Alaca İş Hukuku Avukatı #Bayat İş Hukuku Avukatı #Boğazkale İş Hukuku Avukatı #Dodurga İş Hukuku Avukatı #İskilip İş Hukuku Avukatı #Kargı İş Hukuku Avukatı #Laçin İş Hukuku Avukatı #Mecitözü İş Hukuku Avukatı #Oğuzlar İş Hukuku Avukatı #Ortaköy İş Hukuku Avukatı #Osmancık İş Hukuku Avukatı #Sungurlu İş Hukuku Avukatı #Uğurludağ İş Hukuku Avukatı #Amasya İş Hukuku Avukatı #Göynücek İş Hukuku Avukatı #Gümüşhacıköy İş Hukuku Avukatı #Hamamözü İş Hukuku Avukatı #Merzifon İş Hukuku Avukatı #Suluova İş Hukuku Avukatı #Taşova İş Hukuku Avukatı #Tokat İş Hukuku Avukatı #Almus İş Hukuku Avukatı #Artova İş Hukuku Avukatı #Başçiftlik İş Hukuku Avukatı #Erbaa İş Hukuku Avukatı #Niksar İş Hukuku Avukatı #Pazar İş Hukuku Avukatı #Reşadiye İş Hukuku Avukatı #Sulusaray İş Hukuku Avukatı #Turhal İş Hukuku Avukatı #Yeşilyurt İş Hukuku Avukatı #Zile İş Hukuku Avukatı #Yozgat İş Hukuku Avukatı #Akdağmadeni İş Hukuku Avukatı #Aydıncık İş Hukuku Avukatı #Boğazlıyan İş Hukuku Avukatı #Çandır İş Hukuku Avukatı #Çayıralan İş Hukuku Avukatı #Çekerek İş Hukuku Avukatı #Kadışehri İş Hukuku Avukatı #Saraykent İş Hukuku Avukatı #Sarıkaya İş Hukuku Avukatı #Sorgun İş Hukuku Avukatı #Şefaatli İş Hukuku Avukatı #Yenifakılı İş Hukuku Avukatı #Yerköy İş Hukuku Avukatı #Kırıkkale İş Hukuku Avukatı #Bahşılı İş Hukuku Avukatı #Balışeyh İş Hukuku Avukatı #Çelebi İş Hukuku Avukatı #Delice İş Hukuku Avukatı #Karakeçili İş Hukuku Avukatı #Keskin İş Hukuku Avukatı #Sulakyurt İş Hukuku Avukatı #Yahşihan İş Hukuku Avukatı #Samsun İş Hukuku Avukatı #Atakum İş Hukuku Avukatı #Canik İş Hukuku Avukatı #İlkadım İş Hukuku Avukatı #Tekkeköy İş Hukuku Avukatı #Alaçam İş Hukuku Avukatı #Asarcık İş Hukuku Avukatı #Ayvacık İş Hukuku Avukatı #Bafra İş Hukuku Avukatı #Çarşamba İş Hukuku Avukatı #Havza İş Hukuku Avukatı #Kavak İş Hukuku Avukatı #Ladik İş Hukuku Avukatı #Ondokuzmayıs İş Hukuku Avukatı #Salıpazarı İş Hukuku Avukatı #Terme İş Hukuku Avukatı #Vezirköprü İş Hukuku Avukatı #Yakakent İş Hukuku Avukatı