İş Kazasında İşverenin Kusur Sorumluluğu ve Kaçınılmazlık

Hukuk dünyasındaki güncel gelişmeleri, değişen mevzuatları ve yargı kararlarını sizin için analiz ediyoruz. Haklarınızın bilincinde olmanız ve yasal süreçleri daha iyi anlamanız için hazırladığımız güncel paylaşımlarımızı buradan takip edebilirsiniz.

İş kazasında işverenin kusur sorumluluğu, tazminat davalarının merkezindeki tartışmadır. İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak ve araç gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle işçinin ölümü veya vücut bütünlüğünün zedelenmesi hâlinde doğan zarar, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.

Sorumluluğun kapsamını belirleyen ikinci kavram ise kaçınılmazlıktır: tüm önlemler alınmış olmasına rağmen gerçekleşen kazalarda belirlenen kaçınılmazlık payından işveren sorumlu tutulmaz. Kusur oranlarının bir puanlık farkı dahi tazminat tutarını değiştirdiğinden, dosyanın bir Çorum iş kazası avukatı eşliğinde yürütülmesi önem taşır.

TBK 417. Madde Metni (Tam Metin)

Konunun yasal dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesidir. Maddenin tam metni şöyledir:

Madde 417 – 1. Genel olarak

İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür. İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.

Madde metni, Adalet Bakanlığı mevzuat bilgi sisteminin konsolide metninden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir. Güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi.

İş Kazasında İşverenin Kusur Sorumluluğunun Çerçevesi

İşverenin sorumluluğu, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının öngördüğü önlemlerin alınmamasına dayanır. Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre işveren, işçinin tecrübeli olduğu veya dikkatli çalıştığı takdirde önlem almaya gerek kalmayacağı düşüncesiyle önlem almaktan kaçınamaz. Çalışma hayatında süregelen kötü alışkanlık ve geleneklerin varlığı da işverenin önlem alma ödevini ortadan kaldırmaz.

Kusur incelemesinde izlenmesi gereken sıra bellidir: önce zararlandırıcı olayın ne şekilde gerçekleştiği tüm delillerle ve çelişkiler giderilerek saptanır, bu maddi olgu bilirkişiye bildirilir, ardından kusur oran ve aidiyeti belirlenir. Bilirkişi kurulu, mevzuata göre hangi önlemlerin alınması gerektiğini, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığını ve alınmış önlemlere işçinin uyup uymadığını ayrı ayrı ortaya koymalıdır.

Kurumun açtığı rücu davalarında ayrıca bir üst sınır denetimi yapılır: bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri ile yöntemince hesaplanan gerçek zarar karşılaştırılır ve düşük olan tutar hükme esas alınır.

Kaçınılmazlık İlkesi ve Kusur Raporlarındaki Çelişkiler

Kaçınılmazlık, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı çerçevesinde doğabilecek zararlı sonuçların önlenmesi yönünde ilgililerden beklenebilecek tüm özenli ve dikkatli çaba gösterilmesine rağmen kazanın meydana gelmesi hâlinde söz konusu olur. Dolayısıyla kaçınılmazlıktan söz edilebilmesi için öncelikle tüm tedbirlerin alınmış olması gerekir; eksik önlem varsa kaçınılmazlık payı belirlenemez.

Uygulamadaki en sık bozma nedeni, aynı dosyada birbiriyle çelişen kusur raporlarının bulunması ve bu çelişkinin giderilmemesidir. Mahkemenin, iş kazasının gerçekleştiği iş kolunda ve iş güvenliği alanında uzman bir bilirkişi kurulundan, kaçınılmazlığı da irdeleyen ve çelişkiyi gideren rapor alması gerekir. Konunun bedensel zarar boyutu için iş kazası bedensel hasar tazminatı ve meslek hastalığı ile iş kazası farkı yazılarımız incelenebilir.

Yargıtay Kararları Işığında Uygulama

Aşağıda, iş kazasında işverenin kusur sorumluluğu uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 03.03.2011 tarih, 2009/11974 E. – 2011/2752 K. sayılı kararı: Daire, iş kazalarında kusur durumları belirlenirken kaçınılmazlığın da göz önünde bulundurulması ve belirlenen kaçınılmazlık payından işverenin sorumlu tutulmaması gerektiğini vurgulamıştır. Kararda kaçınılmazlık, mevzuat çerçevesinde ilgililerden beklenebilecek tüm özenli ve dikkatli çabaya rağmen kazanın meydana gelmesi olarak tanımlanmış; öngörülebilir sonuçlar karşısında kaçınılmazlık değerlendirmesi yapılamayacağı belirtilmiştir. Somut olayda hükme dayanak kusur raporunda kaçınılmazlığın kazadaki rolünün olmadığının göz ardı edildiği saptanarak rapor yetersiz bulunmuştur.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 06.11.2017 tarih, 2015/21441 E. – 2017/7632 K. sayılı kararı: Hükme esas alınan bilirkişi raporunda kazanın gerçekleşmesinde %35 oranında işçinin, %35 oranında işverenin kusurunun ve %30 oranında kaçınılmazlık olgusunun bulunduğu kabul edilmiştir. Daire, kaçınılmazlığın var olabilmesi için öncelikle tüm tedbirlerin alınmış olması ve buna rağmen beklenmedik olaylar nedeniyle kazanın meydana gelmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda alınması gereken tüm tedbirler alınmadığından kaçınılmazlıktan söz edilemeyeceği saptanarak rapora dayanan hüküm isabetsiz bulunmuştur.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 29.05.2014 tarih, 2013/18885 E. – 2014/13387 K. sayılı kararı: Dosyada üç ayrı kusur raporu bulunmaktadır: ilkinde davalılar %80 kusurlu ve %20 kaçınılmazlık, ikincisinde işverenler %50, sigortalı %20 kusurlu ve %30 kaçınılmazlık, hükme esas alınanda ise davalılar %100 kusurlu kabul edilmiştir. Daire, hükme esas alınan raporun raporlar arasındaki çelişkiyi gidermediğini ve yerleşik esaslara uygun düşmediğini belirtmiştir. Uzman bilirkişi kurulundan alınacak yeni raporda kaçınılmazlığın da tartışılması gerektiğine hükmedilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 09.06.2016 tarih, 2015/3705 E. – 2016/9650 K. sayılı kararı: Hem bu dosyada hem de hak sahibi dosyasında alınan kusur raporlarında olayın %100 kaçınılmazlık sonucu meydana geldiği kabul edilmiştir. Daire, dosyadaki maddi ve hukuki olgular karşısında iş kazasının %100 kaçınılmazlık sonucu oluşmadığının açık olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle iş güvenliği alanında uzman bilirkişilerden oluşa ve mevzuata uygun yeni bir kusur raporu alınması gerektiğine karar verilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 12.04.2013 tarih, 2012/10815 E. – 2013/7731 K. sayılı kararı: Hükme esas alınan raporda davalı işverenin kusurunun bulunmadığı ve olayda %100 oranında kötü tesadüf ile kaçınılmazlık faktörünün etkili olduğu belirtilmiştir. Buna rağmen yerel mahkeme, işverenin kusursuz sorumluluğu bulunduğundan bahisle davayı kabul etmiştir. Daire, rücu davasının kusur sorumluluğuna dayandığını ve davalının ancak kusuru oranında sorumlu tutulabileceğini vurgulayarak hükmü bozmuştur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.06.2018 tarih, 2015/1100 E. – 2018/1185 K. sayılı kararı: Uyuşmazlık, meslek hastalığının varlığı ve işverenin kusur oranına ilişkindir. Kurul, somut olayda meslek hastalığının kabul edilmesi gerektiğini ve yapılan iş ile zarar arasında illiyet bağı bulunduğunu belirlemiştir. Ancak bilirkişilerin işvereni %100 kusurlu bulan raporunu isabetli görmemiş; meslek hastalığından doğan zararın bir kısmının kaçınılmazlıktan kaynaklanabileceğinin tartışılmadığını saptayarak kararı değişik gerekçeyle bozmuştur.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 26.04.2005 tarih, 2005/1666 E. – 2005/4544 K. sayılı kararı: Daire, kusur belirlenmesinde izlenecek yöntemi ayrıntılı biçimde ortaya koymuştur. Buna göre önce zararlandırıcı olayın oluş biçimi tüm deliller takdir edilerek ve çelişkiler giderilerek saptanmalı, bu maddi olgu bilirkişiye bildirilmeli, sonra kusur oran ve aidiyeti incelenmelidir. Kararda ayrıca işverenin çalıştırdığı sigortalıların beden ve ruh bütünlüğünü korumak için yararlı her önlemi almakla yükümlü olduğu ve kaçınılmazlıktan sorumlu tutulamayacağı vurgulanmıştır.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 27.06.2022 tarih, 2022/304 E. – 2022/9838 K. sayılı kararı: Kurumun rücu davasında davalıların kusuru %70, kazalının sürekli iş göremezlik oranı %43 olarak belirlenmiş; hesaplanan gerçek zarar 101.675,72 TL, bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri ise 132.971,64 TL’dir. Daire, rücu alacağından sorumluluk belirlenirken ilk peşin sermaye değeri ile gerçek zararın karşılaştırılarak düşük olan tutarın hükme esas alınması gerektiğini belirtmiştir. Gerçek zarar daha düşük olmasına rağmen ilk peşin sermaye değerine göre hüküm kurulması bozma nedeni sayılmıştır.

Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum İş Kazası Avukatı ile Süreç Yönetimi

İş kazasında işverenin kusur sorumluluğu tartışmasında dosyaya kazandırılması gereken belgeler şunlardır: iş kazası bildirim formu, iş müfettişi inceleme raporu, risk değerlendirme belgesi, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları ve varsa ceza soruşturması dosyası. Bu belgeler, hangi önlemin alınmadığını somutlaştırarak kusur oranını doğrudan etkiler.

Kusur raporuna itirazda ise üç başlık öne çıkar: raporun iş kolunda uzman bir kuruldan alınıp alınmadığı, kaçınılmazlık payının gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği ve önceki raporlarla çelişkinin giderilip giderilmediği. Çorum’da Çorum iş kazası avukatı veya Çorum tazminat avukatı desteği arayanlar, iş kazaları hizmet sayfamız üzerinden bilgi alarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.

#Çorum Tazminat Avukatı #Alaca Tazminat Avukatı #Bayat Tazminat Avukatı #Boğazkale Tazminat Avukatı #Dodurga Tazminat Avukatı #İskilip Tazminat Avukatı #Kargı Tazminat Avukatı #Laçin Tazminat Avukatı #Mecitözü Tazminat Avukatı #Oğuzlar Tazminat Avukatı #Ortaköy Tazminat Avukatı #Osmancık Tazminat Avukatı #Sungurlu Tazminat Avukatı #Uğurludağ Tazminat Avukatı #Amasya Tazminat Avukatı #Göynücek Tazminat Avukatı #Gümüşhacıköy Tazminat Avukatı #Hamamözü Tazminat Avukatı #Merzifon Tazminat Avukatı #Suluova Tazminat Avukatı #Taşova Tazminat Avukatı #Tokat Tazminat Avukatı #Almus Tazminat Avukatı #Artova Tazminat Avukatı #Başçiftlik Tazminat Avukatı #Erbaa Tazminat Avukatı #Niksar Tazminat Avukatı #Pazar Tazminat Avukatı #Reşadiye Tazminat Avukatı #Sulusaray Tazminat Avukatı #Turhal Tazminat Avukatı #Yeşilyurt Tazminat Avukatı #Zile Tazminat Avukatı #Yozgat Tazminat Avukatı #Akdağmadeni Tazminat Avukatı #Aydıncık Tazminat Avukatı #Boğazlıyan Tazminat Avukatı #Çandır Tazminat Avukatı #Çayıralan Tazminat Avukatı #Çekerek Tazminat Avukatı #Kadışehri Tazminat Avukatı #Saraykent Tazminat Avukatı #Sarıkaya Tazminat Avukatı #Sorgun Tazminat Avukatı #Şefaatli Tazminat Avukatı #Yenifakılı Tazminat Avukatı #Yerköy Tazminat Avukatı #Kırıkkale Tazminat Avukatı #Bahşılı Tazminat Avukatı #Balışeyh Tazminat Avukatı #Çelebi Tazminat Avukatı #Delice Tazminat Avukatı #Karakeçili Tazminat Avukatı #Keskin Tazminat Avukatı #Sulakyurt Tazminat Avukatı #Yahşihan Tazminat Avukatı #Samsun Tazminat Avukatı #Atakum Tazminat Avukatı #Canik Tazminat Avukatı #İlkadım Tazminat Avukatı #Tekkeköy Tazminat Avukatı #Alaçam Tazminat Avukatı #Asarcık Tazminat Avukatı #Ayvacık Tazminat Avukatı #Bafra Tazminat Avukatı #Çarşamba Tazminat Avukatı #Havza Tazminat Avukatı #Kavak Tazminat Avukatı #Ladik Tazminat Avukatı #Ondokuzmayıs Tazminat Avukatı #Salıpazarı Tazminat Avukatı #Terme Tazminat Avukatı #Vezirköprü Tazminat Avukatı #Yakakent Tazminat Avukatı

SİZİ ARAYALIM

Hukuki süreçlerinizle ilgili profesyonel destek almak için iletişim bilgilerinizi bırakın. Uzman ekibimiz, başvurunuzu titizlikle inceleyerek en kısa sürede size geri dönüş sağlayacaktır.