İçeriğe atla 
Suç uydurma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 271. maddesinde düzenlenmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 06.05.2019 tarihli, 2017/8472 E. ve 2019/6168 K. sayılı kararında aktarıldığı üzere madde, işlenmediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar eden ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uyduran kimseye üç yıla kadar hapis cezası verilmesini öngörür. Bu yazıda suç uydurma suçunun unsurlarını, iftira suçuyla sınırını ve savunma hakkının etkisini içtihat ışığında ele alıyoruz.
Suçun İki Seçimlik Hareketi
İçtihat, maddedeki iki seçimlik hareketi istikrarlı biçimde tekrarlar. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 30.11.2022 tarihli, 2020/19365 E. ve 2022/18016 K. sayılı kararında, 18.02.2020 tarihli, 2017/15341 E. ve 2020/9937 K. sayılı kararında ve 30.05.2019 tarihli, 2017/10865 E. ve 2019/7867 K. sayılı kararında suçun oluşabilmesi için failin işlenmediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar etmesi ya da işlenmeyen bir suçun delil ve emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uydurması gerektiği belirtilmiştir.
İkinci seçimlik hareket bakımından Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 17.06.2015 tarihli, 2014/9601 E. ve 2015/12629 K. sayılı kararı önemlidir: sanıkların planlı biçimde mağduru araçtan uzaklaştırıp parasını almaları şeklindeki eylemlerinde işlenmeyen bir suçun delil ve emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uydurma durumu bulunmadığından TCK m.271 unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır. Maddenin metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
İhbar Edilen Olay Kanunda Suç Olarak Tanımlanmış Olmalıdır
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 15.10.2014 tarihli, 2014/5490 E. ve 2014/10182 K. sayılı kararında, suçun oluşabilmesi için yetkili makama ihbar edilen olayın kanunda suç olarak tanımlanan bir fiil olması gerektiği vurgulanmıştır. Kararda, savcılığa gönderdiği dilekçeyle yakınından bir aydır haber alamadığını ve hayatından endişe ettiğini bildiren sanığın eyleminin bu suçu oluşturmayacağı; unsurları oluşmayan suçtan beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, kayıp ihbarı gibi bildirimlerin madde kapsamında olmadığını göstermektedir.
İftira Suçu ile Sınır: Belirlenebilir Kişi Ölçütü
Uygulamadaki en önemli ayrım, isnadın belirli bir kişiye yönelip yönelmediğidir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 02.06.2020 tarihli, 2018/8897 E. ve 2020/12232 K. sayılı kararında, suç uydurma suçunun oluşması için ayrıca bir kişiye isnatta bulunulmaması gerektiği açıkça belirtilmiş; iftira suçunun ise yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak, işlemediğini bildiği hâlde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat edilmesiyle oluştuğu ifade edilmiştir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 26.12.2022 tarihli, 2020/13932 E. ve 2022/19772 K. sayılı kararı bu ölçütü somutlaştırır: iftira suçu için somut ve belirlenebilir bir kimseye fiil isnat edilmesi gerekir. Kararda, kimliği belli olmayan kişiler ile araştırılmasına rağmen tespit edilemeyen ve açıkça belirlenebilir nitelikte bulunmayan bir şahsın suçu işlediğine ilişkin soyut beyan karşısında eylemin TCK m.271/1 kapsamında suç uydurma suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.
Nitelendirme karışıklığının yazım düzeyinde kaldığı hâller de vardır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 08.02.2016 tarihli, 2015/6830 E. ve 2016/680 K. sayılı kararında, gerekçeli karar başlığında suç adının “suç uydurma” yerine “iftira” olarak yazılmasının mahallinde düzeltilebilir bir yazım hatası sayıldığı belirtilmiştir.
Savunma Hakkı Kapsamındaki Beyanlar
İçtihattaki en işlevsel beraat gerekçesi, beyanın savunma hakkı kapsamında kalmasıdır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 25.03.2016 tarihli, 2015/7701 E. ve 2016/1846 K. sayılı kararında, sanığın eyleminin savunma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve suç uydurma suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı belirtilerek mahkûmiyet hükmü bozulmuştur.
Aynı yaklaşımı Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 11.09.2018 tarihli, 2015/9283 E. ve 2018/5486 K. sayılı kararı da benimser: sanığın beyanının savunma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve suçun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden mahkûmiyet kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Kendisine yönelen bir suçlamaya karşı savunma yapan kişinin beyanları bu nedenle kolaylıkla bu suça dönüştürülemez.
Suçun Oluştuğu Kabul Edilen Hâller
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 26.10.2022 tarihli, 2020/10658 E. ve 2022/15424 K. sayılı kararında, jandarma ihbar hattını arayarak çalıştığı yerden evine gitmesine izin verilmediğini, yani zorla tutulduğunu beyan eden sanığın ihbarının asılsız olduğunun belirlenmesi üzerine; gerçekte işlenmediğini bildiği bir suçu yetkili mercilere işlenmiş gibi ihbar ettiği kabul edilerek mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Kararda ihbar tutanağı kayıtları ve sanığın ikrarı delil olarak değerlendirilmiştir.
Yargıtay 17. Ceza Dairesi’nin 26.12.2017 tarihli, 2016/15121 E. ve 2017/16768 K. sayılı kararında ise suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 03.05.2023 tarihli, 2023/797 E. ve 2023/2762 K. sayılı kararı da aynı maddeye dayalı bir kamu davasının temyiz incelemesine ilişkindir. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.
Savunmada Öne Çıkan Başlıklar
- İhbar edilen olay kanunda suç olarak tanımlanmış bir fiil mi? Kayıp veya endişe bildirimi bu kapsamda değildir.
- Sanık, bildirdiği olayın işlenmediğini biliyor muydu? Bu bilgi dosyada nasıl kanıtlanmış?
- Beyan, sanığa yönelen bir suçlamaya karşı savunma kapsamında mı yapılmıştır?
- İsnat somut ve belirlenebilir bir kişiye mi yöneliktir? Bu hâlde iftira suçu gündeme gelir.
- Delil veya emare uydurma iddiası varsa bu uydurmanın soruşturma başlatmaya elverişli olduğu gösterilmiş mi?
- İhbar kayıtları, ses kayıtları ve tutanaklar dosyaya eksiksiz getirilmiş mi?
Bu başlıkların her biri hem beraat hem de doğru nitelendirme bakımından belirleyicidir. İhbar kayıtlarının ve ifade tutanaklarının birlikte incelenmesi için bir Çorum ceza avukatı ile görüşülmesi yararlı olur. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için sağlık mesleği mensubunun suçu bildirmemesi (TCK 280) incelemesine bakabilirsiniz.
Sonuç
Suç uydurma suçu, adliyenin boş yere meşgul edilmesini engellemeyi amaçlayan ve iftira suçuyla sınırı dikkatle çizilmiş bir suç tipidir. İçtihat, ihbar edilen olayın kanunda suç olarak tanımlanmasını, failin fiilin işlenmediğini bildiğinin kanıtlanmasını ve isnadın belirli bir kişiye yönelmemesini aramaktadır. Savunma hakkı kapsamındaki beyanlar ise bu suçu oluşturmaz. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, adliyeye karşı suçlardan açılan soruşturma ve davalarda hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı