Sağlık Mesleği Mensubunun Suçu Bildirmemesi (TCK 280)

Sağlık mesleği mensubunun suçu bildirmemesi suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 280. maddesinde düzenlenmiştir. Hükme göre görevini yaptığı sırada bir suçun işlendiği yönünde bir belirti ile karşılaşmasına rağmen durumu yetkili makamlara bildirmeyen veya bu hususta gecikme gösteren sağlık mesleği mensubu bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Maddenin ikinci fıkrası sağlık mesleği mensubu deyimini tanımlar. Bu yazıda sağlık mesleği mensubunun suçu bildirmemesi suçunun unsurlarını ve kamu görevlisi ayrımını içtihat ışığında ele alıyoruz.

Maddenin Metni ve Sağlık Mesleği Mensubu Kavramı

Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 23.03.2022 tarihli, 2021/15182 E. ve 2022/4887 K. sayılı kararında maddenin birinci fıkra metnine birebir yer verilmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 09.03.2016 tarihli, 2015/6232 E. ve 2016/5844 K. sayılı kararında ise maddenin tamamı aktarılarak sağlık mesleği mensubu deyiminden tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire ve sağlık hizmeti veren diğer kişilerin anlaşıldığı; buna göre adli vakalarla karşılaşan sağlık görevlilerinin bunu yetkili makamlara bildirme zorunluluğu bulunduğu ve aksi davranışın suç oluşturduğu belirtilmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin 11.07.2018 tarihli, 2017/32 E. ve 2018/81 K. sayılı norm denetimi kararında da TCK m.279 ile m.280 yan yana aktarılarak iki hükmün farklı fail gruplarına ve farklı ceza miktarlarına ilişkin olduğu ortaya konulmuştur. Maddenin metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Kritik Ayrım: Kamu Görevlisi mi, Sağlık Mesleği Mensubu mu?

İçtihadın en istikrarlı kabulü, TCK m.280’in yalnızca kamu görevlisi sayılmayan sağlık mesleği mensupları hakkında uygulanabileceğidir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 04.04.2012 tarihli, 2011/19308 E. ve 2012/7899 K. sayılı kararında, devlet hastanesinde uzman hekim olarak çalışan ve dolayısıyla kamu görevlisi olan sanığın suçu bildirmeme eyleminin TCK m.280 kapsamında değerlendirilmediği; kamu görevlilerinin bu tür eylemlerinin TCK m.279’da düzenlendiği açıkça ifade edilmiştir. Kararda ayrıca lehe kanunun belirlenmesi bakımından TCK m.7/2 uyarınca karşılaştırma yapılmamasının hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir.

Aynı yönde Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 15.05.2014 tarihli, 2013/16353 E. ve 2014/6220 K. sayılı kararında, devlet hastanesinde doktor olan sanığın eyleminin TCK m.279’daki kamu görevlisinin suçu bildirmemesi suçunu oluşturacağı; suç vasfında yanılgıya düşülmesinin bozma nedeni olduğu belirtilmiştir. Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 27.03.2014 tarihli, 2013/7718 E. ve 2014/4278 K. sayılı kararında da TCK m.280’in ancak serbest olarak mesleğini icra eden veya özel kurumlarda çalışan sağlık mesleği mensupları tarafından işlenebileceği vurgulanmıştır.

Buna karşılık özel sağlık kuruluşunda çalışanlar bakımından madde doğrudan uygulanır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 19.01.2015 tarihli, 2014/8297 E. ve 2015/1500 K. sayılı kararında, özel bir poliklinikte acil nöbetçi doktor sıfatıyla görev yapan ve bıçakla yaralanan iki kişiyi tedavi eden sanığın durumu yetkili makamlara bildirmemesi eyleminin TCK m.280/1 kapsamında olduğu; TCK m.279/1’in uygulanmasının hatalı olduğu belirtilmiştir.

Failin Sıfatı: Kimler Sağlık Mesleği Mensubu Değildir?

Yukarıda anılan 19.01.2015 tarihli karar, failin sıfatına ilişkin ikinci bir tespit de yapar: aynı poliklinikte tıbbi sekreter olarak çalışan ve yalnızca hasta kaydı yapan sanığın ne kamu görevlisi ne de TCK m.280/2’de tanımlanan sağlık mesleği mensubu olmaması karşısında, suçun yasal unsurlarının ne şekilde oluştuğu açıklanmadan mahkûmiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Failin sıfatı başka hükümlerin uygulanmasını da etkiler. Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 17.04.2014 tarihli, 2013/15336 E. ve 2014/4566 K. sayılı kararında, özel bir hastanede doktor olarak çalışan sanığın kamu görevlisi sayılamayacağı; bu nedenle suç delilini gizleme suçu bakımından TCK m.281/2’deki artırımın uygulanamayacağı belirtilmiştir.

Manevi Unsur ve “Suç Belirtisi”

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesi’nin 15.11.2017 tarihli, 2017/3363 E. ve 2017/3452 K. sayılı kararına eklenen karşı oy görüşünde suçun unsurları ayrıntılı biçimde ele alınmıştır: failin maddenin ikinci fıkrasında sayılan kişilerden olması ve görevini yaptığı sırada karşılaştığı suç belirtisine karşılık durumu yetkili makamlara bildirmemesi veya bildirmekte gecikme göstermesi gerekir. Aynı görüşte suçun manevi unsurunun genel kast olduğu, taksirle işlenmesinin mümkün olmadığı ve özel kast aranmadığı belirtilmiştir.

Belirtinin varlığı ise ispat edilmelidir. Yukarıda anılan 15.05.2014 tarihli 9. Ceza Dairesi kararında, muayene ettiği kişinin gebe olduğunu tespit eden hekimin, o kişiye karşı cinsel saldırı suçunun işlendiğini bildiğine dair delil bulunmadığı gözetilmeden mahkûmiyet kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Adli vaka niteliğindeki ölümler bakımından Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 08.06.2021 tarihli, 2020/6807 E. ve 2021/2929 K. sayılı kararı önemlidir: trafik kazasında yaralanan kişinin hastanede hayatını kaybetmesi üzerine otopsi ve ölü muayenesi için hiçbir mercie bildirimde bulunulmaması eyleminin TCK m.280 kapsamında olup olmadığı denetime imkân verecek biçimde tartışılmadan görevi kötüye kullanma suçundan beraat kararı verilmesi bozma nedeni sayılmıştır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 08.05.2013 tarihli, 2011/14979 E. ve 2013/13845 K. sayılı kararı ise nitelendirmenin doğru yapıldığı bir dosyada hükmün onanmasına ilişkindir. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.

Savunmada Öne Çıkan Başlıklar

• Sanık kamu kurumunda mı, özel kuruluşta mı görev yapıyordu? Bu ayrım uygulanacak maddeyi belirler.
• Sanık TCK m.280/2’de sayılan sağlık mesleği mensuplarından biri mi? İdari personel bu kapsamda değildir.
• Dosyada gerçekten bir “suç belirtisi” var mıydı? Belirti ile karşılaşıldığı somut olarak kanıtlanmış mı?
• Bildirim hiç yapılmadı mı, yoksa gecikmeli mi yapıldı? Kayıt ve rapor tarihleri karşılaştırılmış mı?
• Genel kastın varlığı tartışılmış mı? Bu suç taksirle işlenemez.
• Lehe kanun karşılaştırması TCK m.7/2 uyarınca yapılmış mı?

Bu başlıkların her biri hem beraat hem de doğru nitelendirme bakımından belirleyicidir. Adli muayene raporları ile bildirim kayıtlarının birlikte incelenmesi için bir Çorum ceza avukatı ile görüşülmesi yararlı olur. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için kamu görevlisinin suçu bildirmemesi (TCK 279) incelemesine bakabilirsiniz.

Sonuç

Sağlık mesleği mensubunun suçu bildirmemesi suçu, failin sıfatına sıkı biçimde bağlı bir hükümdür. İçtihat, kamu kurumunda görevli sağlık personelinin eylemini TCK m.279, özel kuruluşta çalışan veya serbest meslek icra eden sağlık mesleği mensubunun eylemini ise TCK m.280 kapsamında değerlendirmektedir. Ayrıca suç belirtisiyle karşılaşıldığının ve genel kastın varlığının kanıtlanması aranmaktadır. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, sağlık hukuku kaynaklı ceza dosyalarında hukuki destek sunmaktadır.

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.

#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı