İçeriğe atla 
Suç üstlenme suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 270. maddesinde düzenlenmiştir. Madde, yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kişiyi cezalandırır. Uygulamada en sık trafik kazalarında, kazayı yapan kişi yerine bir başkasının “aracı ben kullanıyordum” demesi biçiminde gündeme gelir. İçtihat ise bu olayların büyük bölümünü TCK m.270 değil, başka hükümler kapsamında değerlendirmektedir. Bu yazıda suç üstlenme suçunun unsurlarını ve bu ince ayrımları ele alıyoruz.
Suçun İki Zorunlu Koşulu
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 10.10.2018 tarihli, 2017/8724 E. ve 2018/10724 K. sayılı kararı ile Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 29.12.2016 tarihli, 2015/8580 E. ve 2016/7687 K. sayılı kararında suçun iki koşulu birlikte sayılır: failin yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildirmesi ve üstlenilen fiilin de suç oluşturması. İkinci koşul, uygulamada belirleyici olan koşuldur. Maddenin metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Üstlenilen Fiil Suç Değilse Bu Suç Oluşmaz
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 21.10.2019 tarihli, 2017/11056 E. ve 2019/12686 K. sayılı kararında, idari yaptırıma tabi olan tek taraflı maddi hasarlı bir trafik kazasını yapan kişinin sürücü belgesi bulunmadığı gerekçesiyle aracı kendisinin kullandığını beyan eden sanık bakımından “üstlenecek bir suçtan söz edilemeyeceği” belirtilerek beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 08.04.2014 tarihli, 2013/13353 E. ve 2014/4212 K. sayılı kararı aynı mantığı azmettirme bakımından uygular: alkol miktarı promil olarak belirlenemeyen ve olay tutanağında aracı tehlikeli biçimde sevk ve idare ettiğine ilişkin bilgi bulunmayan sürücünün eyleminin yalnızca idari yaptırım gerektiren kabahati oluşturduğu, ortada üstlenilmesi gereken işlenmiş bir suç bulunmadığı; bu nedenle suç üstlenmeye azmettirme suçunun da oluşmadığı belirtilmiştir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 16.01.2020 tarihli, 2017/20133 E. ve 2020/929 K. sayılı kararında ise asıl sürücü hakkında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan beraat kararı verilmiş olması karşısında, üstlenecek bir suç bulunmadığından azmettirme suçunun da unsurlarının oluşmadığı ifade edilmiştir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 04.04.2012 tarihli, 2010/10532 E. ve 2012/7949 K. sayılı kararı da üstlenilen eylemin suç sayılmaması nedeniyle TCK m.270 unsurlarının oluşmadığını, eylemin memura yalan beyan suçunu oluşturup oluşturmayacağının tartışılması gerektiğini belirtir.
Üstlenen Kişi Bakımından Suç Oluşmuyorsa: Suçluyu Kayırma
İçtihattaki en sık rastlanan nitelendirme, eylemin TCK m.283’teki suçluyu kayırma suçuna dönüşmesidir. Burada ölçüt şudur: üstlenilen fiil asıl fail bakımından suç olsa bile, üstlenen kişi bakımından suç oluşturmuyorsa TCK m.270 uygulanamaz.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 26.05.2021 tarihli, 2020/13909 E. ve 2021/14963 K. sayılı kararında, alkollü biçimde kaza yapan kişinin yargılanmasını engellemek amacıyla kazayı kendisinin yaptığını söyleyen sanığın kendisinin alkollü olmaması nedeniyle üstlendiği fiilin kendisi yönünden suç oluşturmadığı; eylemin TCK m.283/1’deki suçluyu kayırma suçunu, asıl sürücünün eyleminin ise suçluyu kayırmaya azmettirme suçunu oluşturacağı belirtilmiştir.
Aynı sonuca Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 07.04.2021 tarihli, 2019/17180 E. ve 2021/7735 K. sayılı kararı, 07.04.2021 tarihli, 2019/17146 E. ve 2021/7736 K. sayılı kararı, 04.10.2023 tarihli, 2022/2344 E. ve 2023/7028 K. sayılı kararı ile 01.03.2023 tarihli, 2021/1279 E. ve 2023/949 K. sayılı kararı da ulaşmıştır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 01.12.2022 tarihli, 2020/16923 E. ve 2022/18168 K. sayılı kararında ise kazayı başkasının üstlenmesini isteyen sürücünün eyleminin suçluyu kayırmaya azmettirme suçunu oluşturacağı ifade edilmiştir.
Resmî Belgenin Düzenlenmesinde Yalan Beyan
Üçüncü olasılık, eylemin TCK m.206’daki resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçunu oluşturmasıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 02.12.2019 tarihli, 2017/11161 E. ve 2019/14021 K. sayılı kararında, aracı başka birinin kullandığı görevlilerce tespit edilmiş olmasına karşın kendisinin kullandığını beyan eden sanığın, bu beyan doğrultusunda evrak düzenletmek istemesinin TCK m.206 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 27.04.2021 tarihli, 2020/19062 E. ve 2021/13290 K. sayılı kararında da kimliği belirlenemeyen kişinin alkollü olduğunun tespit edilememesi karşısında, eylemin TCK m.206 kapsamında olduğu ifade edilmiştir. Yukarıda anılan 16.01.2020 tarihli karar da bilgi alma tutanağı düzenletilmesi yönünden aynı sonuca varmıştır.
Ancak bu suçun da sınırı vardır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 19.06.2017 tarihli, 2017/4905 E. ve 2017/4704 K. sayılı kararında, üstlenilen eylemin suç oluşturmaması nedeniyle TCK m.270 unsurlarının bulunmadığı gibi, yalan beyana dayanılarak herhangi bir resmî belge düzenlenmeden gerçek durumun tespit edilmiş olması sebebiyle TCK m.206/1’deki suçun da gerçekleşmediği belirtilmiştir. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.
Savunmada Öne Çıkan Başlıklar
- Üstlenilen fiil gerçekten bir suç mu, yoksa yalnızca idari yaptırım gerektiren bir kabahat mi?
- Asıl fail hakkında beraat kararı verilmiş mi? Bu hâlde üstlenecek bir suç kalmaz.
- Alkol miktarı promil olarak belirlenmiş mi? Tutanakta tehlikeli sevk ve idare tespiti var mı?
- Üstlenilen fiil, üstlenen kişi bakımından da suç oluşturuyor mu? Aksi hâlde TCK m.283 gündeme gelir.
- Beyan doğrultusunda gerçekten bir resmî belge düzenlenmiş mi? Düzenlenmemişse TCK m.206 da oluşmaz.
- Üstlenmeyi isteyen kişi bakımından azmettirme hükümleri doğru uygulanmış mı?
Bu başlıkların her biri hem beraat hem de doğru nitelendirme bakımından belirleyicidir. Kaza tespit tutanağı, alkol ölçüm raporu ve bilgi alma tutanaklarının birlikte incelenmesi için bir Çorum ceza avukatı ile görüşülmesi yararlı olur. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için suç uydurma suçu (TCK 271) incelemesine bakabilirsiniz.
Sonuç
Suç üstlenme suçu, basit görünmesine karşın içtihatta en sık suç vasfı hatası yapılan suç tiplerinden biridir. Yargıtay, üstlenilen fiilin hem objektif olarak suç olmasını hem de üstlenen kişi bakımından suç oluşturmasını aramakta; bu koşullar gerçekleşmediğinde eylemi suçluyu kayırma veya resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçları kapsamında değerlendirmektedir. Bu nedenle dosyadaki tutanakların ve asıl failin hukuki durumunun birlikte incelenmesi savunmanın temelini oluşturur. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, adliyeye karşı suçlardan açılan dosyalarda hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı