Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçu (TCK 220) ve Cezası

Hukuk dünyasındaki güncel gelişmeleri, değişen mevzuatları ve yargı kararlarını sizin için analiz ediyoruz. Haklarınızın bilincinde olmanız ve yasal süreçleri daha iyi anlamanız için hazırladığımız güncel paylaşımlarımızı buradan takip edebilirsiniz.

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 220. maddesinde kamu barışına karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Maddeye göre kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuran veya yönetenler, örgütün yapısı, üye sayısı, araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması hâlinde iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması şarttır.

Uygulamada en çok tartışılan nokta, birlikte suç işleyen kişilerin gerçekten bir örgüt oluşturup oluşturmadığıdır. Çorum ceza avukatı olarak Laçin ve Merkez başta olmak üzere ilçelerden gelen dosyalarda görülen tablo şudur: iddianame çok sayıda şüpheliyi “örgüt” başlığı altında toplamakta, ancak hiyerarşi ve süreklilik somut delille ortaya konulmamaktadır. Oysa suç işlemek amacıyla örgüt kurma bakımından bu iki unsurun yokluğu, doğrudan beraat sonucunu doğurur.

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunun unsurları

Yerleşik içtihada göre bir örgütün varlığı için dört koşul birlikte aranır: en az üç kişiden oluşması; aralarında katı ya da gevşek bir hiyerarşik ilişki bulunması; üye sayısı, araç ve gereç bakımından amacı belirsiz sayıda suçu işlemeye elverişli olması; ve faaliyetlerinde devamlılık göstermesi. Bu koşullar arasında en çok ihmal edileni devamlılıktır; içtihat, devamlılığın yalnız amaç suçların sürekli işlenmesiyle değil, öncelikle bu suçları sürekli biçimde işleme kararlılığıyla belirleneceğini vurgulamaktadır. Madde metni 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden incelenebilir.

Örgüt mü, iştirak mi? Ayrımın ölçütleri

Örgüt soyut bir birleşme değildir; bünyesinde mensupları üzerinde hâkimiyet kuran bir hiyerarşi barındırır. Kişilerin belirli bir suçu işlemek için bir araya gelmesi hâlinde örgütten değil iştirak ilişkisinden söz edilir. Akrabalık bağı, aynı iş yerinde çalışma veya bazı olaylarda birlikte hareket etme, tek başına örgütün varlığını göstermez. Savunmanın ölçütü nettir: emir komuta zinciri, altlık–üstlük ilişkisi, iş bölümü ve örgütten ayrılamama baskısı dosyada somut delille gösterilmiş mi? Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden incelenebilir.

Kurucu, yönetici, üye ve yardım eden ayrımı

Kurucu, kendi başına veya başkalarıyla anlaşmayı başlatan ve faaliyetiyle örgütün doğmasına sebep olan kişidir. Yönetici, üst konumda kollektif faaliyeti kısmen ya da tamamen düzenleyip koordine edendir. Üye, örgütün amacı doğrultusunda hiyerarşik yapıya dahil olan kişidir. Hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım eden ise 220. maddenin yedinci fıkrası uyarınca örgüt üyesi gibi cezalandırılır. Bu nitelendirmeler ceza miktarını doğrudan etkilediği için, her sanığın örgüt içindeki konumu ayrı ayrı tartışılmalıdır.

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunda Yargıtay kararları

Aşağıda, suç işlemek amacıyla örgüt kurma uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

Yargıtay 18. Ceza Dairesi 17.06.2020 tarih, 2019/21423 E. – 2020/7603 K. sayılı kararı: Sanık hakkında fuhuş suçları bakımından örgüt kurma ve yöneticilik nedeniyle mahkûmiyet hükmü kurulmuştu. Daire, bazı olaylarda iştirak iradesi bulunsa bile üye ve yönetici kabul edilenler arasında hiyerarşik bir yapılanmanın sergilenemediğini, eylemli paylaşım içinde suç üzerinde hâkimiyet tesis edildiğine dair delil bulunmadığını belirterek beraat yerine mahkûmiyet verilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 21.12.2022 tarih, 2022/9660 E. – 2022/20849 K. sayılı kararı: Örgüt oluşturmak için sanık sayısı yeterli olmakla birlikte, sanıklar arasında emir ve komuta zinciri ile hiyerarşik ilişki tespit edilememişti. Daire, örgütten ayrılamama ve örgütün istediği şekilde hareket etme zorunluluğunu sağlayan organik bağın gösterilemediğini belirterek, unsurları itibarıyla oluşmayan suçtan CMK 223/2 uyarınca beraat kararı verilmesi gerektiğine işaret etmiştir.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi 24.06.2020 tarih, 2019/6704 E. – 2020/8039 K. sayılı kararı: Örgüt lideri kabul edilen sanıklar dayı–yeğendi ve dosyada bazı olaylar bakımından iştirak iradesi vardı. Daire, üye ve yönetici kabul edilen sanıklar arasında gevşek de olsa hiyerarşik bir ilişki, iş bölümü ve suç işleme iradesinde devamlılığın saptanamadığını, organize olmuş bir birliktelikten söz edilemeyeceğini belirterek mahkûmiyet hükmünü bozmuştur.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi 03.05.2023 tarih, 2021/3323 E. – 2023/17823 K. sayılı kararı: Yönetici kabul edilen sanığın önceden üye kabul edilen sanığın yanında çalıştığı, sanıkların ise birbirlerini tanımadığı ve yalnız biriyle iletişim kurdukları anlaşılmıştı. Daire, bir dönem aynı aracı kullanmanın örgüt ilişkisi için yeterli delil olmadığını belirterek, örgüt kurma ve örgüte üye olma suçlarından mahkûmiyet kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi 03.06.2021 tarih, 2020/18285 E. – 2021/17760 K. sayılı kararı: Sanık, düzenlediği sahte belgelerle yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmak isteyenlere vize alınmasını sağlamıştı. Daire, diğer sanıklarla arasında iştirak iradesi bulunduğunu kabul etmekle birlikte gevşek de olsa hiyerarşik ilişki, iş bölümü ve devamlılığın saptanamadığını belirterek, örgüt kurma suçundan beraat yerine mahkûmiyet verilmesini bozma nedeni yapmıştır.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi 25.11.2020 tarih, 2020/19175 E. – 2020/18295 K. sayılı kararı: Dosyada bazı olaylar bakımından iştirak iradesi bulunmakla birlikte, üye ve yönetici kabul edilen sanıklar arasında hiyerarşi, iş bölümü ve devamlılık saptanamamıştı. Daire, suçun unsurları itibarıyla oluşmadığını belirterek beraat yerine mahkûmiyet verilmesini; kabule göre de örgüt kurma ve yönetmeden mahkûm olan sanık hakkında TCK 58/9 maddesinin uygulanmamasını hukuka aykırı bulmuştur.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi 17.03.2021 tarih, 2020/24377 E. – 2021/9616 K. sayılı kararı: İddianameye konu eylemlerin ne şekilde örgütsel faaliyet kapsamında gerçekleştirildiği ve üye kabul edilen sanıkların örgüt içindeki konum ve görevleri dosyadaki delillerle ilişkilendirilip tartışılmamıştı. Daire, yönetici oldukları belirtilen kişiler hakkındaki tefrik edilen soruşturmanın akıbeti de araştırılmadan, eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle karar verilmesini hukuka aykırı bulmuştur.

Çorum’da suç işlemek amacıyla örgüt kurma iddiasıyla savunma

Örgüt iddiası hem tutuklama hem de infaz rejimi bakımından ağır sonuçlar doğurduğu için savunma, dosyanın ilk aşamasından itibaren üç soruya odaklanmalıdır: üye sayısı ve elverişlilik gerçekten var mı, hiyerarşi somut delille gösterilmiş mi, devamlılık ya da sürekli işleme kararlılığı kanıtlanmış mı? İletişim tespit tutanakları, HTS kayıtları ve tanık beyanları bu üç başlık altında ayrıştırılmalıdır. Benzer değerlendirmeler için suç işlemeye tahrik (TCK 214) ve basın yayın yoluyla işlenen suçlar (TCK 218) incelemelerimize bakılabilir.

Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, suç işlemek amacıyla örgüt kurma iddiasıyla yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda; Laçin ve Merkez dâhil tüm ilçelerden gelen dosyalarda Çorum ceza avukatı olarak savunma hizmeti vermektedir. Özellikle gözaltı ve sorgu aşamasında kurulan savunma, dosyanın bütün seyrini belirler.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz. Çorum Barosu Sicil No: 996.

SİZİ ARAYALIM

Hukuki süreçlerinizle ilgili profesyonel destek almak için iletişim bilgilerinizi bırakın. Uzman ekibimiz, başvurunuzu titizlikle inceleyerek en kısa sürede size geri dönüş sağlayacaktır.