İçeriğe atla 
Kaçmaya imkan sağlama suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 294. maddesinde düzenlenmiştir. Madde, gözaltına alınan veya tutuklu bulunan bir kişinin kaçmasına imkan sağlayanı birinci fıkrada; hükümlünün kaçmasına imkan sağlayanı ikinci fıkrada cezalandırır. Üçüncü fıkra cebir veya tehdit kullanılması hâlinde cezanın artırılmasını öngörür. Bu yazıda kaçmaya imkan sağlama suçunun unsurlarını, fıkralar arasındaki ayrımı ve komşu suçlarla sınırını Yargıtay içtihadı ışığında ele alıyoruz.
Hareket Unsuru: “İmkan Sağlama”
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 11.12.2018 tarihli, 2018/8414 E. ve 2018/14235 K. sayılı kararında suçun hareket ögesinin “imkan sağlama” olduğu; suçun serbest hareketli nitelikte bulunduğu ve imkan sağlama sayılabilecek herhangi bir davranışla işlenebileceği belirtilmiştir. Kararda imkan sağlayıcı fiillerin somut olayın özelliğine göre çok farklı biçimlerde gerçekleşebileceği; ancak bu fiillerin, hapis cezası kesinleşmiş fakat henüz infaz işlemleri başlatılmamış bir kimsenin kaçmasına yönelik olması gerektiği, aksi hâlde eylemin TCK m.294/2 kapsamında değerlendirileceği ifade edilmiştir. Maddenin metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Kaçan Kişinin Hukuki Statüsü Belirleyicidir
Suçun oluşması için kaçan kişinin gözaltına alınmış, tutuklu veya hükümlü olması zorunludur. Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 20.12.2012 tarihli, 2012/9686 E. ve 2012/15501 K. sayılı kararında, başka bir suç nedeniyle yakalanan kişilerin ekip otosuna bindirilmesi sırasında araca müdahale eden sanıkların eylemi, Cumhuriyet savcısı tarafından verilmiş bir gözaltı kararı bulunmadığından bu suçu oluşturmamış; eylem bir bütün hâlinde kamu görevlisine görevini yaptırmamak için direnme suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 26.09.2013 tarihli, 2012/904 E. ve 2013/23684 K. sayılı kararında da kaçırılan kişinin henüz gözaltına alınmamış ve tutuklanmamış olması karşısında TCK m.294 unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır. Bu iki karar, savunmanın ilk kontrol noktasının kaçan kişiye ilişkin gözaltı veya tutuklama kararının tarihi olduğunu göstermektedir.
Birinci Fıkra ile İkinci Fıkra Ayrımı
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 16.01.2014 tarihli, 2013/10456 E. ve 2014/468 K. sayılı kararında, kaçmasına imkan sağlanan kişinin hükümlü olması hâlinde eylemin TCK m.294/2 kapsamında kaldığı; buna karşın birinci fıkra uyarınca hüküm kurulmasının hatalı olduğu belirtilmiştir.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 03.04.2014 tarihli, 2014/2407 E. ve 2014/3992 K. sayılı kararı ikinci fıkranın sınırını da çizer: bu fıkra için failin, hükmün infazı için yakalanarak kolluğun egemenliği altına alınan bir hükümlünün kaçmasına imkan sağlaması gerekir. Kararda, hükümlüyü yakalamaya gelen kolluk güçlerini ters istikamete yönlendiren sanığın eyleminin TCK m.283/1’de tanımlanan suçluyu kayırma suçunu oluşturacağı; suç vasfında yanılgıya düşülmesinin bozma nedeni olduğu ifade edilmiştir.
Cebir veya Tehdit: TCK 294/3
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 03.04.2014 tarihli, 2013/10099 E. ve 2014/4036 K. sayılı kararında, suçu cebir kullanarak işleyen sanık hakkında TCK m.294/3 uyarınca artırım yapılması gerektiği, bunun gözetilmemesinin eksik ceza tayinine yol açtığı belirtilmiştir.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 02.06.2020 tarihli, 2019/18472 E. ve 2020/6318 K. sayılı kararı ise nitelendirme bakımından önemlidir: hakkında kesinleşmiş hapis cezaları nedeniyle yakalama kararı bulunan şahsı yakalamak isteyen polis memurlarına, bu kişinin kaçmasını sağlamak amacıyla cebir kullanan sanıkların eylemi TCK m.294 kapsamında görülmüş; unsurları oluşmayan görevi yaptırmamak için direnme suçundan mahkûmiyet kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Kararda ölçüt, sanıkların eylemin kendilerine yönelen müdahaleden kurtulmak için değil, üçüncü kişinin yakalanmasını engellemek amacıyla gerçekleştirmiş olmasıdır.
Suçluyu Kayırma ile İlişki
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 13.11.2018 tarihli, 2018/7085 E. ve 2018/12645 K. sayılı kararında, suça konu eylemin bir bütün hâlinde TCK m.294/1-3 kapsamında kaçmaya imkan sağlama suçunu oluşturduğu; mahkemece ayrıca TCK m.283’teki suçluyu kayırma suçundan beraat hükmü kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiştir. Bu karar, iki suç tipinin aynı olayda kolayca karıştırılabildiğini göstermektedir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 03.04.2018 tarihli, 2014/851 E. ve 2018/144 K. sayılı kararı ise tutuklama kararı üzerine kolluk görevlilerince ceza infaz kurumuna teslim edilmeleri sırasında kaçmalarına imkan sağlandığı iddiasıyla TCK m.294/1-3-4 uyarınca açılan kamu davasına ilişkindir. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.
Savunmada Öne Çıkan Başlıklar
- Kaçan kişi hakkında suç tarihinde geçerli bir gözaltı, tutuklama veya kesinleşmiş hükümlülük kararı var mıydı?
- Kişi kolluğun egemenliği altına fiilen alınmış mıydı? Yakalama henüz tamamlanmamışsa fıkra uygulaması değişir.
- Sanığa yüklenen davranış kaçmaya elverişli bir imkan sağlama mı, yoksa yalnızca kendisine yönelen müdahaleye direnme mi?
- Doğru fıkra hangisidir: 294/1 (gözaltı veya tutuklu), 294/2 (hükümlü)?
- Cebir veya tehdit iddiası varsa TCK m.294/3 artırımı dosyada tartışılmış mı?
- Eylem TCK m.283 (suçluyu kayırma) veya TCK m.265 (direnme) kapsamına mı girmektedir?
Suç vasfındaki hata, bu dosyalarda en sık karşılaşılan bozma nedenidir. Yakalama ve gözaltı evrakının saat ve tarih bilgileriyle incelenmesi için bir Çorum ceza avukatı ile görüşülmesi yararlı olur. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için hükümlü veya tutuklunun kaçması (TCK 292) incelemesine bakabilirsiniz.
Sonuç
Kaçmaya imkan sağlama suçu, kaçan kişinin hukuki statüsüne ve failin davranışının niteliğine göre farklı fıkralara dağılan, nitelendirme hatalarına açık bir suç tipidir. İçtihat, gözaltı veya tutuklama kararının varlığını, kolluğun fiilî egemenliğini ve failin amacını temel ölçüt olarak kullanmaktadır. Bu nedenle dosyadaki tutanakların kronolojik olarak incelenmesi savunmanın temelini oluşturur. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, adliyeye karşı suçlardan açılan soruşturma ve davalarda hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı