İçeriğe atla 
Hükümlü veya tutuklunun kaçması suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 292. maddesinde düzenlenmiştir. Madde, tutuklandıktan veya kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünün infazına başlandıktan sonra tutukevinden, ceza infaz kurumundan ya da gözetimi altında bulunduğu görevlilerin elinden kaçan kişiyi cezalandırır. Uygulamada beraat kararlarının neredeyse tamamı, failin suç tarihinde tutuklu veya hükümlü sıfatını taşımamasından kaynaklanır. Bu yazıda hükümlü veya tutuklunun kaçması suçunun unsurlarını Yargıtay içtihadı ışığında inceliyoruz.
Failin Sıfatı: Suçun Belirleyici Unsuru
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 17.01.2024 tarihli, 2023/3059 E. ve 2024/804 K. sayılı kararında, suçun oluşabilmesi için mutlaka bir tutukluluk kararının veya kesinleşmiş hükümlülük ilamının bulunması gerektiği; failin tutuklu ya da hükümlü olması şartıyla cezaevinden, tutukevinden veya gözetimi altında bulunduğu görevlinin elinden kaçması hâlinde suçun oluşacağı belirtilmiştir. Aynı kararda, hırsızlık soruşturması kapsamında gözaltı kararıyla polis merkezinde işlemleri yapılırken kaçan sanık bakımından unsurların oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 26.11.2018 tarihli, 2018/1985 E. ve 2018/13229 K. sayılı kararı da aynı ölçütü uygular: Cumhuriyet savcısının gözaltı kararıyla kolluk görevlilerinin gözetimindeyken kaçan kişi bakımından TCK m.292/1’in yasal unsurları oluşmaz.
Tutuklama talebiyle sevk aşaması da suç kapsamı dışındadır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 05.04.2021 tarihli, 2019/10878 E. ve 2021/7048 K. sayılı kararında, sanığın savcılıkta ifadesi alınıp tutuklamaya sevk edildikten sonra, henüz hakkında tutuklama kararı verilmeden koridorda sorgu beklediği sırada kaçması eyleminin suçu oluşturmayacağı kabul edilmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 16.04.2014 tarihli, 2014/466 E. ve 2014/9844 K. sayılı kararında da gözaltına alınan sanığın nöbetçi sulh ceza mahkemesine tutuklanma talebiyle sevk edildiği esnada kaçması hâlinde suçun oluşmayacağı belirtilmiştir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 15.12.2010 tarihli, 2010/26677 E. ve 2010/21012 K. sayılı kararında, jandarma görevlilerinin elinden kaçma eyleminin failin tutuklu ya da hükümlü olmaması karşısında suç olarak tanımlanmadığı; suç ögelerinin nasıl oluştuğu açıklanmadan mahkûmiyet kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. Maddenin metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden incelenebilir.
Nezarethaneden Kaçma ve Mala Zarar Verme
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 17.10.2012 tarihli, 2012/1624 E. ve 2012/11475 K. sayılı kararında, gözaltına alınan sanığın nezarethanenin asma kilidini kırarak kaçması olayında TCK m.292/1’in failine ilişkin hükümlü veya tutuklu olma koşulu gerçekleşmediğinden suçun oluşmadığı belirtilmiş; buna karşılık mala zarar verme suçundan kurulan hüküm ayrı değerlendirilmiştir. Bu karar, aynı olayda birden fazla suç tipinin bağımsız biçimde ele alınması gerektiğini göstermektedir.
Tazyik Hapsi ve Özel İnfaz Usulleri
Tazyik hapsinin bu suç bakımından durumu ayrıca tartışılmıştır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 24.12.2015 tarihli, 2015/5520 E. ve 2015/5231 K. sayılı kararında, icra ceza hâkimliğince tazyik hapsi verilen ve işlemler için adliyede bulunduğu sırada kaçan sanık bakımından TCK m.292/1 ile m.294/2’de düzenlenen suçların yasal unsurlarının oluşmayacağı kabul edilmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 18.02.2020 tarihli, 2019/27220 E. ve 2020/9954 K. sayılı kararı da tazyik hapsinden dolayı ceza infaz kurumunda bulunanların firarı hâlinde TCK m.292’nin uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin bir uyuşmazlığın giderilmesi talebi üzerine verilmiştir.
Özel infaz usulleri bakımından Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 13.03.2014 tarihli, 2014/943 E. ve 2014/2921 K. sayılı kararı belirleyicidir. Kararda, cezası hafta sonları infaz edilen hükümlünün kuruma gitmemesi şeklindeki eyleminin bu suçu oluşturmayacağı; zira suçun oluşması için tutukevinden, ceza infaz kurumundan veya görevlilerin elinden kaçmanın gerektiği, bunun dışındaki hâllerde fiili suç sayan özel bir düzenleme bulunması zorunluluğu olduğu belirtilmiştir. Kararda ayrıca 5275 sayılı Kanun’un 110. maddesinde böyle bir düzenleme bulunmadığı, aynı maddenin beşinci fıkrasına göre özel infaz usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmamasının yaptırımının cezanın baştan itibaren infaz kurumunda çektirilmesine karar verilmesi olduğu vurgulanmıştır.
Etkin Pişmanlık: TCK 293
TCK m.293, kaçtıktan sonra kendiliğinden geri dönen hükümlü veya tutuklu bakımından etkin pişmanlık hükmü getirir. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 13.10.2016 tarihli, 2016/2861 E. ve 2016/5122 K. sayılı kararı TCK m.292/1 ile birlikte m.293’ün uygulandığı bir dosyaya ilişkindir. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 28.12.2016 tarihli, 2016/3231 E. ve 2016/7531 K. sayılı kararı ile 12.12.2016 tarihli, 2016/6606 E. ve 2016/6854 K. sayılı kararı da aynı maddeler uyarınca kurulan mahkûmiyet hükümlerinin temyiz incelemelerini içerir. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden görülebilir.
Savunmada Dikkat Edilecek Noktalar
- Suç tarihinde sanık hakkında geçerli bir tutuklama kararı veya kesinleşmiş mahkûmiyet ilamı var mıydı?
- Sanık gözaltında mıydı, yoksa tutuklu ya da hükümlü sıfatını taşıyor muydu? Gözaltı tek başına yeterli değildir.
- Kaçma eylemi tutukevi, ceza infaz kurumu veya görevlinin gözetimi altında mı gerçekleşmiştir?
- Tutuklamaya sevk aşamasında, henüz karar verilmeden gerçekleşen kaçma eylemi bu suç kapsamına girmez.
- Tazyik hapsi veya özel infaz usulü söz konusu ise ilgili içtihat gözetilmiş mi?
- Kendiliğinden geri dönme hâlinde TCK m.293 kapsamında indirim değerlendirilmiş mi?
Bu başlıkların her biri hem beraat hem de ceza miktarı bakımından belirleyicidir. İnfaz evrakının ve yakalama tutanaklarının erken aşamada incelenmesi için bir Çorum ceza avukatı ile görüşülmesi yararlı olur. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için muhafaza görevini kötüye kullanma (TCK 289) incelemesine bakabilirsiniz.
Sonuç
Hükümlü veya tutuklunun kaçması suçu, failin sıfatına sıkı biçimde bağlanmış bir suç tipidir. İçtihat, gözaltı hâlini, tutuklamaya sevk aşamasını, tazyik hapsini ve özel infaz usullerine uymamayı bu madde kapsamı dışında tutmaktadır. Bu nedenle dosyadaki infaz ve tutuklama evrakının tarihleriyle birlikte incelenmesi savunmanın ilk adımıdır. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, adliyeye karşı suçlar ve infaz kaynaklı ceza dosyalarında hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı