Hacizli Aracın Yediemin Otoparkından Alınması (TCK 290)

Hacizli aracın yediemin otoparkından alınması, uygulamada sanıldığının aksine basit bir icra ihlali değil, Türk Ceza Kanunu’nun 290. maddesi yoluyla doğrudan hırsızlık suçu olarak cezalandırılan bir eylemdir. Borçlu, aracın kendi malı olduğunu düşünerek yedek anahtarla otoparktan çıkardığında bile suç oluşabilir; kanun yalnızca cezada indirim öngörmüştür.

Buna karşılık her otoparka çekilme işlemi “elkoyma” sayılmaz. Trafik kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan çekme işlemleri geçici tedbir niteliğinde olduğundan bu dosyalarda beraat kararı verilmesi gerekir. Nitelendirme farkı, beraat ile yıllarca hapis arasındaki farkı doğurduğundan, sürecin bir Çorum ceza avukatı ile yürütülmesi büyük önem taşır.

TCK 290 Madde Metni (Tam Metin)

Konunun yasal dayanağı Türk Ceza Kanunu’nun 290. maddesidir. Maddenin tam metni şöyledir:

Madde 290 – Resmen teslim olunan mala elkonulması ve bozulması

(1) Hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar elkoyan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan taşınır malın bu kişinin elinden rızası dışında alınması halinde hırsızlık, cebren alınması halinde yağma, hileyle alınması halinde dolandırıcılık, tahrip edilmesi halinde mala zarar verme suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek cezanın yarısından dörtte üçüne kadarı indirilir.

Madde metni, Adalet Bakanlığı mevzuat bilgi sisteminin konsolide metninden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir. Güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi.

Hacizli Aracın Yediemin Otoparkından Alınması Nasıl Suç Olur?

Maddenin ikinci fıkrası bir suç tanımı değil, bir atıf hükmüdür: resmen teslim edilmiş malın yediemin elinden rızası dışında alınması hâlinde hırsızlık, cebirle alınması hâlinde yağma, hileyle alınması hâlinde dolandırıcılık, tahrip edilmesi hâlinde mala zarar verme hükümleri uygulanır. Bu nedenle fail hakkında kurulacak hüküm, atıf yapılan suçun kendi ceza aralığına göre belirlenir.

Düzenlemenin en çarpıcı yönü, malikin kendi malı üzerinde hırsızlık suçunu işleyebileceğinin kabul edilmesidir. Haciz işlemiyle birlikte borçlunun mal üzerindeki fiilî ve hukuki hâkimiyeti, borç ödenene veya haciz kaldırılana kadar ortadan kalkar. Malikin durumu yalnızca cezada indirim nedenidir: verilecek cezanın yarısından dörtte üçüne kadarı indirilir ve bu indirimin uygulanmaması bozma nedenidir.

Üç nokta özellikle belirleyicidir. Birincisi, aracın gerçekten “resmen elkonulmuş” olması gerekir; trafik düzenini sağlamaya yönelik geçici çekme işlemleri bu kapsamda değildir. İkincisi, atıf hırsızlığın nitelikli hâllerini de kapsar; saklanan yedek anahtarla aracın çalıştırılması, haksız yere elde bulundurulan anahtar kullanımı sayılarak nitelikli hırsızlık hükümlerine götürür. Üçüncüsü, aynı eylem nedeniyle ayrıca güveni kötüye kullanma suçundan cezalandırma yapılamaz.

Muhafaza Görevini Kötüye Kullanma ile Farkı

TCK 289’daki muhafaza görevini kötüye kullanma suçunun faili, malın kendisine resmen teslim edildiği yediemindir; bu kişi mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunduğunda sorumlu olur. TCK 290/2 ise malı yedieminin elinden alan üçüncü kişiyi veya borçluyu hedef alır. Yani aynı hacizli araç bakımından yediemin 289’dan, aracı otoparktan çıkaran borçlu ise 290/2 yollamasıyla hırsızlıktan sorumlu olur. Konunun ayrıntısı için muhafaza görevini kötüye kullanmada etkin pişmanlık yazımıza bakılabilir.

İcra takibinin kendisine ilişkin itiraz ve şikâyet yollarının ceza dosyasından bağımsız yürütülmesi gerekir; haczin usulsüzlüğü iddiası ceza mahkemesinde değil, icra hukuk mahkemesinde ileri sürülür. Takip süreçlerine ilişkin genel bilgi için banka ve kurum icraları sayfamız incelenebilir.

Yargıtay Kararları Işığında Uygulama

Aşağıda, hacizli aracın yediemin otoparkından alınması uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 13.02.2018 tarih, 2014/446 E. – 2018/37 K. sayılı kararı: Bir limited şirketin ortağı ve yetkili müdürü olan sanık, şirket adına kayıtlı olup borç nedeniyle haczedilerek yediemin iş yerinin otoparkına bırakılan aracı, kendisinde kalan yedek anahtarla çalıştırıp götürmüştür. Kurul, kesinleşmiş icra takibi sonrası haczedilen araç üzerinde sanığın tasarruf ehliyetinin ortadan kalktığını, tüm anahtarları teslim etmesi gerekirken yedek anahtarı gizleyip uhdesinde tuttuğunu vurgulamıştır. TCK 290/2’deki atfın hırsızlığın nitelikli hâllerini de kapsadığı belirtilerek eylemin TCK 142/2. fıkrası kapsamında nitelikli hırsızlık suçunu oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 02.12.2025 tarih, 2025/10116 E. – 2025/21645 K. sayılı kararı: Sanığın kullanımındaki araç, trafik denetleme görevlilerince Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca idari işlem yapılarak ruhsat ve kontak anahtarıyla birlikte şikâyetçiye ait yediemin otoparkına çekilmiştir. Sanık otoparka gelerek aracı kendisindeki yedek anahtarla çalıştırıp ayrılmıştır. Daire, trafik görevlilerince aracın otoparka çekilmesinin geçici tedbir niteliğinde olduğunu, TCK 290/2 anlamında bir elkoyma işlemi sayılamayacağını belirterek unsurları oluşmayan suçtan beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesini bozmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 18.05.2022 tarih, 2020/29011 E. – 2022/9746 K. sayılı kararı: Maddi hasarlı trafik kazasına karışan sanığın aracına el konulmuş ve araç otopark işleten katılana yediemin olarak teslim edilmiştir. Araç kamyonet olduğu için dükkâna sığmamış, katılan aracı dükkân önüne park etmiş; sanık daha sonra yedek anahtarıyla aracı otoparktan çıkarmıştır. Daire, kazaya karışan aracın otoparka çekilmesinin geçici tedbir mahiyetinde olduğunu, kanunun öngördüğü anlamda elkoyma sayılamayacağını belirterek beraat kararı verilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
• Yargıtay 22. Ceza Dairesi 01.10.2015 tarih, 2015/3059 E. – 2015/4740 K. sayılı kararı: Park yasağı bulunan yere park ettiği için aracı otoparka çekilen sanık, otoparka gelerek aracını kendi anahtarıyla çalıştırmış; müştekinin otopark kapısını kapatması üzerine durmayarak kapıya çarpıp zarar vermiş ve araçla ayrılmıştır. Daire, trafiğin düzenli akışını sağlamak amacıyla yapılan çekme işleminin geçici tedbir olduğunu ve kanunun aradığı elkoyma niteliğini taşımadığını belirtmiştir. Bu nedenle unsurları oluşmayan suçtan mahkûmiyet kararı bozulmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 03.07.2025 tarih, 2023/4080 E. – 2025/12989 K. sayılı kararı: Ehliyetsiz ve plakasız kullanılırken trafik ekiplerince yakalanan motosiklet, yediemine teslim edilmek üzere emniyet müdürlüğü bahçesinde geçici olarak muhafaza altına alınmış; olay tarihinde sanık ve diğer kişiler motosikleti bulunduğu yerden geri almıştır. Daire, motosikletin emniyet müdürlüğü bahçesine çekilmesinin trafiğin düzenli akışını sağlamaya yönelik geçici tedbir olduğunu, kanunun düzenlediği anlamda elkoyma sayılamayacağını saptamıştır. Unsurları oluşmayan suçtan mahkûmiyet verilmesi bozma nedeni yapılmıştır.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 04.11.2015 tarih, 2015/16199 E. – 2015/19934 K. sayılı kararı: Finansal kiralama sözleşmesiyle edinilen traktörün bedeli süresinde ödenmeyince haciz için sanığın ikametine gidilmiş, traktörün anahtarına el konulmuş ve yükleme için kamyon beklenirken sanığın talimatıyla yedek anahtar kullanılarak araç olay yerinden uzaklaştırılmıştır. Daire, eylemin TCK 290/2 kapsamında hacizli taşınır malın yedieminin elinden rızası dışında alınması niteliğinde olduğunu ve haksız yere elde bulundurulan anahtarla gerçekleştirildiğinden TCK 142/2-d kapsamında kaldığını belirtmiştir. Ayrıca aynı eylemden güveni kötüye kullanma suçundan da cezalandırma yapılması hukuka aykırı bulunmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 17.06.2014 tarih, 2013/28118 E. – 2014/17131 K. sayılı kararı: Borcu nedeniyle yapılan icra takibi sonucunda haczedilerek yakınana yediemin olarak teslim edilen balıkları, sanık yedieminin rızası dışında kamyonete yükleyerek çalmaya kalkışmış ve bu sırada yakalanmıştır. Daire, eylemin TCK 290/2 yollamasıyla hırsızlık suçunu oluşturduğunu belirtmiştir. Ayrıca sanığın suça konu balıkların sahibi olması nedeniyle TCK 290/2’nin son cümlesi uyarınca cezasından indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi bozma nedeni sayılmıştır.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 07.06.2023 tarih, 2021/9322 E. – 2023/3366 K. sayılı kararı: Hakkında haciz şerhi bulunan araç şikâyetçinin işlettiği otoparka getirilirken, sürücü koltuğunda bulunan sanık kontağın araç üzerinde bırakılmasını fırsat bilerek aracı kaçırmış, kısa süre sonra yakalanmıştır. Sanık savunmasında hacizleri bilmediğini ve hırsızlık kastının bulunmadığını ileri sürmüştür. Yerel mahkeme, şikâyetçinin olayı anlatış biçimi ve aracın polis tarafından yakalanmış olması karşısında sanığın TCK 290/2 delaletiyle hırsızlık suçunu işlediğini sabit görmüştür.

Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

Hacizli aracın yediemin otoparkından alınması dosyalarında savunmanın ilk sorusu şudur: araç hangi hukuki işlemle otoparka gelmiştir? Haciz, müsadere veya soruşturma kapsamında elkoyma varsa suç gündeme gelir; trafik ihlali nedeniyle çekme varsa kural olarak suç oluşmaz. Bu nedenle çekme tutanağı, haciz tutanağı ve otopark teslim belgesi ilk celsede dosyaya kazandırılmalıdır.

İkinci kritik nokta, malikin indirim hakkıdır: aracın tescil sahibi başka bir kişi olsa dahi, haricen satın alma gibi nedenlerle fiilî sahibin sanık olduğu ispatlanırsa indirim uygulanmalıdır. Ayrıca aracın alınış biçimi nitelikli hâlleri belirlediğinden, yedek anahtar kullanımı veya kilit kırma gibi ayrıntıların doğru tespiti şarttır. Çorum’da Çorum ceza avukatı desteği arayanlar ya da birleşen isnatlar nedeniyle Çorum ağır ceza avukatı ile çalışmak isteyenler, ceza hukuku hizmetlerimiz hakkında bilgi alarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.

#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı