İçeriğe atla 
Yalan yere yemin suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 275. maddesinde düzenlenmiştir. Madde, hukuk davalarında yalan yere yemin eden davacı veya davalıyı cezalandırır. Hukuk yargılamasında yemin, ispat yükü taşıyan tarafın başka delille sonuca ulaşamadığı hâllerde başvurulan son delildir; bu nedenle yeminin gerçeğe aykırı biçimde edilmesi ayrı bir suç olarak yaptırıma bağlanmıştır. Bu yazıda yalan yere yemin suçunun unsurlarını ve komşu suçlardan ayrımını içtihat ışığında ele alıyoruz.
Yemin Teklifinin Usulüne Uygunluğu
İçtihadın en önemli kabulü, suçun ön koşulunun usulüne uygun bir yemin teklifi olmasıdır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 10.10.2012 tarihli, 2011/1064 E. ve 2012/20250 K. sayılı kararında, suçun oluşmasının teklifin kanuni şekil ve koşullara uygun olmasına ve yemin önerilmesinin kanunen olanaksız bir konuya ilişkin bulunmamasına bağlı olduğu belirtilmiştir.
Aynı kararda ayrıca, ispat edilecek konuda hüküm verilecek derecede delil bulunması durumunda yemin teklif edilemeyeceği vurgulanmış; ilgili hukuk dosyasının sonucunun araştırılması ve ispat külfetinin kime ait olduğunun değerlendirilmesinden sonra sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği, eksik araştırma ve yasal olmayan gerekçeyle hükümlülük kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. Bu karar, ceza dosyasının hukuk dosyasından bağımsız biçimde sonuçlandırılamayacağını göstermektedir. Maddenin metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Suçun Tipik Görünümü
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 21.12.2022 tarihli, 2020/15472 E. ve 2022/19445 K. sayılı kararı suçun tipik işleniş biçimini gösterir: sulh hukuk mahkemesindeki duruşmada davacı tarafça teklif edilen yemini kabul ederek yemin eden ve yeminin gerçeği yansıtmadığı iddia edilen sanığın eylemi TCK m.275/1 kapsamında değerlendirilmiştir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 03.06.2014 tarihli, 2014/8286 E. ve 2014/19866 K. sayılı kararı, nitelendirmenin doğru yapıldığı bir dosyada hükmün onanmasına ilişkindir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 28.04.2016 tarihli, 2016/5069 E. ve 2016/8450 K. sayılı kararı ile Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 10.04.2023 tarihli, 2021/1500 E. ve 2023/2131 K. sayılı kararı ve 14.03.2023 tarihli, 2021/2914 E. ve 2023/1329 K. sayılı kararı da aynı maddeye dayalı kamu davalarının temyiz incelemelerini içerir.
Yalan Tanıklık ile Ayrım
Uygulamada en sık karşılaşılan nitelendirme sorunu, TCK m.272’deki yalan tanıklık suçuyla karıştırılmasıdır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 29.11.2011 tarihli, 2010/21065 E. ve 2011/22870 K. sayılı kararında, sanığın ağır ceza mahkemesine ait yeminli tanık ifadesinde doğruyu söylediği, ancak kendisi aleyhine hukuk mahkemesinde açılan alacak davasında verdiği yeminli ifadede yalan söylediği anlaşıldığından eyleminin yalan yere yemin suçunu oluşturabileceği; yalan tanıklık suçunun unsurlarının oluşmaması nedeniyle beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Ayrımın tersten teyidi için Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 27.02.2023 tarihli, 2021/1732 E. ve 2023/854 K. sayılı kararı yol göstericidir: TCK m.272/2’ye göre mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklık yapan kimse cezalandırılır; dolayısıyla tanıklık yapan kişiye yemin verdirilmesi gerekmez. Bu nedenle tanığın yeminsiz dinlenmiş olması yalan tanıklık suçunun oluşmasını engellemez. Kısacası fail taraf ise ve yemin müessesesi kapsamında beyanda bulunmuşsa TCK m.275, tanık ise TCK m.272 uygulanır.
Vasıf değişikliği uygulamada da görülmektedir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 31.01.2023 tarihli, 2021/3904 E. ve 2023/254 K. sayılı kararında, iddianamede yalan tanıklık suçundan cezalandırılma istenmesine karşın yerel mahkemenin yalan yere yemin etme suçundan hüküm kurduğu ve cezanın ertelendiği aktarılmıştır.
Yalan Beyan Suçu Karşısında Özel Normun Önceliği
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 22.05.2018 tarihli, 2015/45 E. ve 2018/224 K. sayılı kararı, bu suç tipinin TCK m.206’daki resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçu karşısındaki konumunu netleştirir. Kararda, TCK m.206’da genel olarak her türlü yalan beyanın yaptırıma bağlandığı; bu nedenle iki hüküm arasında genel norm-özel norm ilişkisi bulunduğu ve “özel normun önceliği” ilkesinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Kararda ayrıca, aksi bir kabulün suç uydurma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin gibi bir resmî belgenin düzenlenmesi sırasında yalan beyana dayalı tüm suçlarda faillerin özel suç düzenlemeleri yerine yalan beyan suçundan sorumlu tutulması sonucunu doğuracağı ve bunun kabulünün mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
Sübut Tartışması ve Beraat Örnekleri
Bu dosyalarda sübut genellikle hukuk dosyasının kaderine bağlıdır. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi’nin 24.06.2021 tarihli, 2020/1318 E. ve 2021/1468 K. sayılı kararında, çözülmesi gereken meselenin sanığa isnat edilen fiilin sübuta erip ermediğinin tespiti olduğu belirtilmiş; ilk derece mahkemesinin beraat kararı istinaf incelemesine konu olmuştur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 26.12.2023 tarihli, 2022/5965 E. ve 2023/10747 K. sayılı kararında, bölge adliye mahkemesinin sanık hakkında beraat kararı verdiği; katılan vekilinin ise hukuk mahkemesindeki yargılama sırasında edilen yeminin doğru olmadığının bir Yargıtay ilamıyla doğrulandığını ileri sürdüğü aktarılmıştır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 09.01.2024 tarihli, 2023/4253 E. ve 2024/93 K. sayılı kararı da bozma sonrası verilen beraat kararına ilişkindir. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.
Savunmada Öne Çıkan Başlıklar
- Yemin teklifi kanuni şekil ve koşullara uygun biçimde yapılmış mı?
- Yemin, kanunen yemin önerilmesi mümkün olmayan bir konuya mı ilişkindir?
- İspat edilecek konuda hüküm verilecek derecede delil var mıydı? Bu hâlde yemin teklif edilemez.
- İspat külfeti kime aitti? Hukuk dosyasının sonucu ceza dosyasına getirilmiş mi?
- Fail davanın tarafı mı, tanık mı? Bu ayrım TCK m.275 ile m.272 arasında seçim yapılmasını gerektirir.
- Beyanın gerçeğe aykırılığı kesin delille ortaya konulmuş mu, yoksa yalnızca hukuk davasının sonucuna mı dayanılmaktadır?
Bu başlıkların her biri hem beraat hem de doğru nitelendirme bakımından belirleyicidir. Hukuk dosyasının ve yemin tutanağının birlikte incelenmesi için bir Çorum ceza avukatı ile görüşülmesi yararlı olur. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için gerçeğe aykırı bilirkişilik suçu (TCK 276) incelemesine bakabilirsiniz.
Sonuç
Yalan yere yemin suçu, hukuk yargılamasındaki yemin müessesesinin güvenilirliğini koruyan ve ön koşulu usulüne uygun bir yemin teklifi olan bir suç tipidir. İçtihat, teklifin kanuni koşullara uygunluğunu, konunun yemine elverişli olmasını ve beyanın gerçeğe aykırılığının kanıtlanmasını aramaktadır. Ayrıca bu suç, yalan tanıklık ve resmî belgede yalan beyan suçlarından özel norm niteliğiyle ayrılmaktadır. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, adliyeye karşı suçlardan açılan dosyalarda hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı