Trafik Kazasında Kusur Oranı ve Bilirkişi Raporu Denetimi

Maddi hasarlı ya da yaralanmalı bir kazadan sonra tazminatın miktarını belirleyen tek değişken zararın büyüklüğü değildir; trafik kazasında kusur oranı da en az o kadar belirleyicidir. Tazminat, kural olarak zararın kusura isabet eden kısmı üzerinden hükmedilir.

Kusur oranı ise kaza tespit tutanağıyla kesinleşmez; mahkeme veya sigorta tahkim heyeti önünde alınacak bilirkişi raporuyla belirlenir. Çorum tazminat avukatı olarak en sık karşılaştığımız hak kaybı, denetime elverişli olmayan bir rapora itiraz edilmemesinden doğmaktadır.

Karayolları Trafik Kanunu Madde 85 Tam Metni

Madde 85 – İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu:47 (Değişik birinci fıkra: 17/10/1996-4199/28 md.) Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. (Ek: 17/10/1996-4199/28 md.) Motorlu araç ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermiş ise, kazaya karışan aracın başkalarına devir ve temliki veya üzerinde bir hak tesisini önlemek amacıyla olaya el koyan Cumhuriyet Savcılıklarınca, aracın tescilli olduğu tescil kuruluşuna trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi için talimat verilir. Kaza anı ile Cumhuriyet Savcılığınca trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi arasında geçen süreler içinde kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz sayılır. Şerhin konulduğu tarihten itibaren bir ay içerisinde, şerhin kaldırıldığına veya devamına ilişkin mahkeme kararı ibraz edilmediği takdirde bu şerh hükümsüz sayılır. İşletilme halinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu trafik kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin, kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere ilişkin bir kusurun varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir. (Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibi, hakimin takdirine göre kendi aracının katıldığı bir kazadan sonra yapılan yardım çalışmalarından dolayı yardım edenin maruz kaldığı zarardan da sorumlu tutulabilir. Ancak, bu durumda işletici teşebbüs sahibinin sorumlu kılınabilmesi için kazadan kendisinin sorumlu olması veya yardımın doğrudan doğruya kendisine veya araçta bulunanlara yahut kazaya taraf olan üçüncü kişilere yapılması gerekir. (Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu; madde metni için mevzuat.gov.tr adresine bakılabilir.

Kaza Tespit Tutanağı Kusur Oranını Kesinleştirir mi?

Olay yerinde düzenlenen tutanak önemli bir delildir, ancak bağlayıcı bir kusur tespiti değildir. Yargıtay, tutanakta yazılı asli kusur ihlaline dayanarak doğrudan tam kusur kabulü yapılmasını eksik inceleme saymakta; kusur oranlarının teknik bilgi gerektirdiği için uzman bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini istemektedir.

Ceza dosyasında alınan kusur raporu da hukuk mahkemesini kendiliğinden bağlamaz. Varsa soruşturma dosyası getirtilir, ifadeler ve maddi bulgular birlikte değerlendirilir.

Bilirkişi Raporu Hangi Hâllerde Denetime Elverişli Sayılır?

Raporun hükme esas alınabilmesi için oluşa uygun, ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık olması gerekir. Kazaya etki eden tüm faktörlerin tek tek tartışılması ve kusur dağılımının hangi kurala dayandığının gösterilmesi beklenir. Yol durumu, hız sınırı, görüş mesafesi gibi unsurlarda maddi yanılgı bulunan rapor denetime elverişli değildir.

Raporlar arasında çelişki varsa mahkeme, çelişkiyi giderecek biçimde uzman bir kurul oluşturmalıdır. Yargıtay bu noktada üniversitelerin ilgili anabilim dallarını, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesini veya Karayolları bünyesindeki teknik heyetleri işaret etmektedir.

Trafik Kazasında Kusur Oranı Tazminata Nasıl Yansır?

Hesaplama sırası şudur: önce gerçek zarar kalemleri belirlenir, sonra bu tutarın kusur oranına isabet eden kısmı bulunur, son olarak zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında yapılmış ödemeler mahsup edilir. Talep edilmeyen bir zarar kalemi hesaba katılamaz; aksi hâlde taleple bağlılık ilkesi ihlal edilir.

Değer kaybı bakımından ise ölçüt, aracın kaza tarihindeki hasarsız piyasa değeri ile onarım sonrası piyasa değeri arasındaki farktır. Bu ölçüte uymayan hesaplamalar düzenli olarak bozma konusu olmaktadır.

Yargıtay Kararları Işığında Uygulama

Aşağıda, trafik kazasında kusur oranı uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2010/1869, K. 2010/5354, T. 10.06.2010 — Aynı kaza hakkında alınan iki bilirkişi raporu çelişmiştir: ilk raporda tüm kusur davacı taraf sürücüsüne yüklenmiş, sonraki raporda ise sigortalı araç sürücüsü yüzde altmış, davacı taraf sürücüsü yüzde kırk kusurlu bulunmuştur. Daire, sürücü kusurlarının olayın oluşuna uygun biçimde belirlenmesi gerektiğini vurgulayarak, çelişkinin giderilmesi için uzman bir bilirkişi heyetinden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınmasını zorunlu görmüştür. Çelişki giderilmeden kurulan hüküm bozulmuştur.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2018/1622, K. 2019/3029, T. 22.05.2019 — Karşıdan karşıya geçen yayanın ölümüyle sonuçlanan kazada trafik bilirkişisi, yayayı yüzde yetmiş, sürücüyü yüzde otuz kusurlu bulmuş; yerel mahkeme bu raporu denetime elverişli sayarak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, kazaya etki eden tüm faktörlerin gerekçeli biçimde değerlendirilip kusur dağılımını gösteren yeni bir rapor alınması gerektiğini belirtmiştir. Eksik incelemeyle hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5325, K. 2025/2344, T. 13.02.2025 — Kaza tespit tutanağında sigortalı araç sürücüsünün arkadan çarpma kuralını ihlal ettiği belirtilmiş, hakem heyeti ise uzman bilirkişi raporu almaksızın bu sürücüyü tam kusurlu kabul ederek hesaplamaya itibar etmiştir. Daire, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun bilirkişiliğe ilişkin hükümlerine atıfla, varsa soruşturma dosyası da getirtilerek kusur oranlarının uzman bilirkişi heyetinden denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor ile belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Eksik incelemeyle verilen karar bozulmuştur.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/2961, K. 2025/781, T. 16.01.2025 — Sigortacı, kaza tespit tutanağında kendi sigortalısına kusur atfedilmediğini ve değer kaybı hesabının denetime elverişli olmadığını ileri sürmüştür. Daire, oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmadığını, tazminatın yerleşik uygulamaya uygun hesaplandığını ve sigortacının ekspertiz ücretinden de sorumlu olduğunu belirtmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı onanmıştır.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/9902, K. 2025/1687, T. 04.02.2025 — Davacı, özel olarak aldırdığı öğretim üyelerinden oluşan heyetin uzman görüşü ile hakem heyetinin tek kişilik kusur raporu arasında ciddi çelişki bulunduğunu, yeni bir heyetten rapor alınması gerektiğini ileri sürmüştür. İtiraz Hakem Heyeti, adli trafik bilirkişisinden alınan raporda yapılan kusur değerlendirmesinin kaza tespit tutanağı ve soruşturmada alınan ifadelerle uyumlu olduğunu, hıza ilişkin iddiaların somut bilgiye dayanmadığını belirterek itirazları reddetmiştir. Karar, taraflarca sunulan uzman görüşünün tek başına çelişki yaratmadığını göstermektedir.
• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2011/3500, K. 2011/12123, T. 12.12.2011 — Hükme esas alınan raporda araç hasarı on üç bin üç yüz yetmiş beş lira, değer kaybı beş yüz lira, davalı sürücünün kusuru ise yüzde seksen olarak belirlenmiştir. Daire, hasar bedelinin yüzde sekseni olan tutardan ödenmiş trafik sigortası bedelinin mahsubuyla kalan miktar üzerinden kabul kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Talep edilmeyen değer kaybının da hesaba katılarak fazla tazminata hükmedilmesi doğru görülmemiştir.
• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/3510, K. 2015/11446, T. 02.11.2015 — Kavşakta geçiş önceliğine uymayarak tali yoldan ana yola çıkan ehliyetsiz sürücünün çarpması sonucu meydana gelen kazada araç hasarı, değer kaybı ve ikame araç zararı istenmiştir. Daire, mahkeme kararının gerekçesinde delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde ve özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmadığını belirtmiştir. Davalıların bu yöne ilişkin temyiz itirazları reddedilmiştir.
• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/20354, K. 2017/11464, T. 11.12.2017 — Daire, değer kaybının belirlenmesinde aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş piyasa değeri ile onarılmış hâldeki piyasa değeri arasındaki fark ölçütünün esas alındığını hatırlatmıştır. Hükme esas alınan raporda bu ölçüte göre hesaplama yapılmadığı saptanmıştır. Fotoğraflar, kaza tespit tutanağı ve tüm belgeler incelenerek aracın modeli, yaşı, hasarın ağırlığı ve boyanan bölgeler gözetilerek yeniden hesap yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Kararların tam metinleri karararama.yargitay.gov.tr üzerinden sorgulanabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Tazminat Avukatı ile Süreç Yönetimi

Kusur oranına itiraz edilmemesi, tazminatın kalıcı olarak düşük belirlenmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle rapor tebliğ edildiğinde süresi içinde ayrıntılı ve teknik gerekçeli itiraz sunulması, gerekirse bilimsel mütalaa aldırılması gerekir. Kaza yerinin krokisi, kamera kayıtları, araç hasar fotoğrafları ve tanık beyanları baştan toplanmalıdır.

Çorum tazminat avukatı olarak büromuz, trafik kazasından doğan maddi ve manevi tazminat dosyalarında kusur incelemesinin yürütülmesi, rapora itiraz edilmesi ve sigorta tahkim sürecinin takibi hizmetlerini vermektedir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebileceğinden, karar almadan önce Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçmeniz önerilir.

#Çorum Tazminat Avukatı #Alaca Tazminat Avukatı #Bayat Tazminat Avukatı #Boğazkale Tazminat Avukatı #Dodurga Tazminat Avukatı #İskilip Tazminat Avukatı #Kargı Tazminat Avukatı #Laçin Tazminat Avukatı #Mecitözü Tazminat Avukatı #Oğuzlar Tazminat Avukatı #Ortaköy Tazminat Avukatı #Osmancık Tazminat Avukatı #Sungurlu Tazminat Avukatı #Uğurludağ Tazminat Avukatı #Amasya Tazminat Avukatı #Göynücek Tazminat Avukatı #Gümüşhacıköy Tazminat Avukatı #Hamamözü Tazminat Avukatı #Merzifon Tazminat Avukatı #Suluova Tazminat Avukatı #Taşova Tazminat Avukatı #Tokat Tazminat Avukatı #Almus Tazminat Avukatı #Artova Tazminat Avukatı #Başçiftlik Tazminat Avukatı #Erbaa Tazminat Avukatı #Niksar Tazminat Avukatı #Pazar Tazminat Avukatı #Reşadiye Tazminat Avukatı #Sulusaray Tazminat Avukatı #Turhal Tazminat Avukatı #Yeşilyurt Tazminat Avukatı #Zile Tazminat Avukatı #Yozgat Tazminat Avukatı #Akdağmadeni Tazminat Avukatı #Aydıncık Tazminat Avukatı #Boğazlıyan Tazminat Avukatı #Çandır Tazminat Avukatı #Çayıralan Tazminat Avukatı #Çekerek Tazminat Avukatı #Kadışehri Tazminat Avukatı #Saraykent Tazminat Avukatı #Sarıkaya Tazminat Avukatı #Sorgun Tazminat Avukatı #Şefaatli Tazminat Avukatı #Yenifakılı Tazminat Avukatı #Yerköy Tazminat Avukatı #Kırıkkale Tazminat Avukatı #Bahşılı Tazminat Avukatı #Balışeyh Tazminat Avukatı #Çelebi Tazminat Avukatı #Delice Tazminat Avukatı #Karakeçili Tazminat Avukatı #Keskin Tazminat Avukatı #Sulakyurt Tazminat Avukatı #Yahşihan Tazminat Avukatı #Samsun Tazminat Avukatı #Atakum Tazminat Avukatı #Canik Tazminat Avukatı #İlkadım Tazminat Avukatı #Tekkeköy Tazminat Avukatı #Alaçam Tazminat Avukatı #Asarcık Tazminat Avukatı #Ayvacık Tazminat Avukatı #Bafra Tazminat Avukatı #Çarşamba Tazminat Avukatı #Havza Tazminat Avukatı #Kavak Tazminat Avukatı #Ladik Tazminat Avukatı #Ondokuzmayıs Tazminat Avukatı #Salıpazarı Tazminat Avukatı #Terme Tazminat Avukatı #Vezirköprü Tazminat Avukatı #Yakakent Tazminat Avukatı