İçeriğe atla 
TCK 119 nitelikli haller, hürriyete karşı işlenen bazı suçların silahla, birden fazla kişiyle birlikte ya da örgüt gücünden yararlanılarak işlenmesi durumunda verilecek cezanın bir kat artırılmasını düzenleyen ortak bir hükümdür. Türk Ceza Kanunu’nun bu maddesi; konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali ve eğitim öğretimin engellenmesi gibi suçlarda cezanın belirlenmesini doğrudan etkiler. Bu artırım nedenlerinin doğru değerlendirilmesi savunma açısından kritik olduğundan, süreçte deneyimli bir Çorum ceza avukatı desteği alınması önemlidir.
TCK 119 Ortak Hükmü Nedir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Ortak hüküm” başlıklı 119. maddesi; eğitim ve öğretimin engellenmesi (m.112), kamu kurumu faaliyetlerinin engellenmesi (m.113), siyasi hakların engellenmesi (m.114), inanç ve düşünce hürriyetinin engellenmesi (m.115), konut dokunulmazlığının ihlali (m.116) ve iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (m.117) suçlarının belirli nitelikli hallerle işlenmesi durumunda cezanın bir kat artırılacağını düzenler.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 25.06.2019 tarih, 2017/677 E. – 2019/495 K. sayılı kararı ile Yargıtay Ceza Genel Kurulu 29.11.2018 tarih, 2015/483 E. – 2018/590 K. sayılı kararında, bu suçların silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, birden fazla kişi tarafından birlikte, suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak veya kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması suretiyle işlenmesi halinin nitelikli unsur oluşturduğu vurgulanmıştır.
TCK 119 Nitelikli Haller Nelerdir?
Madde metnine göre artırım gerektiren nitelikli haller şunlardır: silahla işlenmesi (a bendi); kişinin kendisini tanınmayacak hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle işlenmesi (b bendi); birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi (c bendi); var olan veya var sayılan suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenmesi (d bendi); kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi (e bendi). Bu hallerden herhangi birinin varlığında verilecek ceza bir kat artırılır.
Suçun Silahla İşlenmesi (TCK 119/1-a)
Uygulamada en çok tartışılan artırım nedeni silahla işlemedir. Yargıtay içtihatlarına göre bu halin uygulanabilmesi için silahın suçun işlenmesini kolaylaştırması ve mağdurun direncini kırmaya yönelik fiili bir işlevinin bulunması şarttır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 20.01.2016 tarih, 2015/11177 E. – 2016/754 K. sayılı kararına göre, failin üzerinde silah bulunması tek başına yeterli değildir; silahın suçun işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla kullanılması gerekir, aksi halde suçun basit hali oluşur.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi 27.01.2021 tarih, 2019/1685 E. – 2021/1006 K. sayılı kararında, eylem sırasında kullanılan cebir ve silah tehdidinin kişiye yönelik olması durumunda TCK 119/1-a’nın uygulanacağı; silah tehdidi yalnızca mala yönelikse suçun basit halinin oluşacağı belirtilmiştir.
Silahla İşlemede Gerekçelendirme Zorunluluğu
Mahkeme, suçun ne şekilde silah kullanılarak işlendiğini gerekçeli kararında açıkça göstermek zorundadır. Silahın başka bir suçta (örneğin tehdit suçunda (TCK 106)) kullanılmış olması, doğrudan bu suçtan artırım yapılmasını gerektirmez. Bu ilke Yargıtay 4. Ceza Dairesi 24.06.2020 tarih, 2017/18279 E. – 2020/7819 K. sayılı kararı ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi 25.02.2019 tarih, 2014/44839 E. – 2019/2826 K. sayılı kararında açıkça vurgulanmıştır. Silahın cezayı artırma sebebi, suçun işlenmesini kolaylaştırması ve korkutucu etkisiyle mağdurun direncini kırmasıdır (Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi 09.01.2020 tarih, 2019/519 E. – 2020/53 K. sayılı kararı).
Birden Fazla Kişiyle Birlikte İşleme ve Şikayet/Uzlaştırmaya Etkisi
Suçun birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi (TCK 119/1-c) yalnızca cezayı artırmakla kalmaz; bu suçları şikayete tabi olmaktan ve uzlaştırma kapsamından da çıkarır. Örneğin konut dokunulmazlığının ihlali suçunun birlikte işlenmesi halinde re’sen kovuşturma yapılır. Bu konudaki ayrıntılar için konut dokunulmazlığının ihlali suçu (TCK 116) ve iş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçu (TCK 117) yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Emsal kararlara Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
TCK 119 nitelikli haller, hürriyete karşı suçlarda cezayı doğrudan bir kat artırdığından, artırım nedeninin gerçekten oluşup oluşmadığı titizlikle incelenmelidir. Özellikle silahla işleme halinde silahın fiilen suçu kolaylaştırıp kolaylaştırmadığı, birlikte işleme halinde iştirakin niteliği savunmanın belkemiğini oluşturur. Ağırlaştırıcı nedenlerin söz konusu olduğu dosyalarda Çorum ağır ceza avukatı deneyimi ayrıca önem kazanır. Çorum’da ceza avukatı arayışındaysanız Av. Enes MANTI (Çorum Barosu Sicil No: 996) Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.