İçeriğe atla 
Sendikal hakların engellenmesi suçu (TCK 118), bir kimseyi sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendika faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya ya da sendikadaki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla cebir veya tehdit kullanılması halinde oluşur. Anayasa’nın 51. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 11. maddesiyle güvence altına alınan sendika özgürlüğünün cezai koruması niteliğindeki bu suç, özellikle işçi-işveren ilişkilerinde sık gündeme gelir. Bu tür süreçlerde deneyimli bir Çorum ceza avukatı desteği alınması büyük önem taşır.
Sendikal Hakların Engellenmesi Suçu Nedir? (TCK 118)
Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 118. maddesinde düzenlenmiştir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi 09.03.2016 tarih, 2015/10585 E. – 2016/4536 K. sayılı kararında bu suçun; Anayasa’nın 51. maddesi, AİHS’in 11. maddesi ve Siyasal ve Medeni Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 22. maddesiyle güvence altına alınan bireysel ve kolektif sendika özgürlüğüne yönelik müdahaleleri cezalandırdığı vurgulanmıştır.
Suçun Unsurları: Cebir ve Tehdit
Suçun oluşması için failin, mağduru belirli bir yönde davranmaya zorlamak amacıyla cebir veya tehdit kullanması şarttır. Yargıtay 18. Ceza Dairesi 10.02.2016 tarih, 2015/7995 E. – 2016/2433 K. sayılı kararında tehdit; mağdurun iradesini sakatlayan, sendikal haklarını kullanması halinde kendisinin veya yakınlarının zarara uğratılacağını bildiren, belirli bir boyuta ulaşmış manevi cebir niteliğindeki davranış olarak tanımlanmıştır.
TCK 118/1’de cebir veya tehdit zorunlu unsur iken, sendika faaliyetlerinin engellenmesini düzenleyen TCK 118/2’de “hukuka aykırı başka bir davranışla” da suçun işlenmesi mümkündür. Bu ayrım Yargıtay Ceza Genel Kurulu 17.09.2019 tarih, 2019/285 E. – 2019/554 K. sayılı kararı ile netleştirilmiştir.
Sendikal Hakların Engellenmesinde İşveren Baskısı Örnekleri
Yargıtay, işveren veya vekillerinin işçiler üzerindeki baskı araçlarını bu suç kapsamında değerlendirmektedir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 14.07.2010 tarih, 2008/15172 E. – 2010/13889 K. sayılı kararında işçiye “sendikadan istifa et, yoksa seni işten atarız” denilmesi tehdit unsuru olarak kabul edilmiştir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 26.12.2023 tarih, 2021/18574 E. – 2023/26354 K. sayılı kararında sendikalı işçilerin görev yerlerinin değiştirilmesi ve aleyhlerine haksız tutanaklar düzenlenmesi; Yargıtay 4. Ceza Dairesi 16.01.2013 tarih, 2012/22782 E. – 2013/425 K. sayılı kararında ise sendikalı ve sendikasız işçiler arasında ayrım yapılması suç kapsamında görülmüştür.
Bu suçla yakın bağlantılı iş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçu (TCK 117) hakkındaki yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Teşebbüs Suçu Niteliği ve Ceza Miktarları
Suç, tehlike (teşebbüs) suçu niteliğindedir; failin amacına ulaşması — mağdurun sendikadan istifa etmesi veya üye olması — gerekmez, bu amaçla cebir veya tehdit kullanılması yeterlidir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi 03.07.2019 tarih, 2018/659 E. – 2019/11681 K. sayılı kararı bu ilkeyi istikrarlı biçimde teyit etmektedir. Cezalar bakımından; TCK 118/1 kapsamında altı aydan iki yıla kadar, sendika faaliyetlerinin engellenmesinde (TCK 118/2) ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür (Yargıtay 4. Ceza Dairesi 26.03.2024 tarih, 2021/22297 E. – 2024/3969 K. sayılı kararı).
Eylemin tek hareketle birden fazla işçiye karşı işlenmesi halinde TCK 43 uyarınca zincirleme suç hükümleri uygulanır (Yargıtay 4. Ceza Dairesi 04.07.2013 tarih, 2013/10187 E. – 2013/21162 K. sayılı kararı). Ayrıca kesinleşen mahkumiyet veya HAGB kararları, iş mahkemelerindeki davalarda feshin haklı nedene dayandığının ispatında kullanılabilmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 26.09.2017 tarih, 2016/22360 E. – 2017/14207 K. sayılı kararı). Emsal kararlara Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
Sendikal hakların engellenmesi iddialarında; tehdidin belirli bir boyuta ulaşıp ulaşmadığı, işveren baskısının belgelendirilmesi ve zincirleme suç hükümlerinin doğru uygulanması sonucu belirler. Mağdur işçilerin yazışma, tanık ve tutanak delillerini saklaması, şüpheli konumundaki işveren vekillerinin ise ifade öncesinde hukuki destek alması gerekir. Ağırlaştırıcı hallerin söz konusu olduğu dosyalarda Çorum ağır ceza avukatı deneyimi ayrıca önem kazanır. Çorum’da ceza avukatı arayışındaysanız Av. Enes MANTI (Çorum Barosu Sicil No: 996) Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.