İçeriğe atla 
İş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçu (TCK 117), cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir kimsenin çalışma özgürlüğüne müdahale edilmesi halinde oluşan bir suçtur. Anayasal güvence altındaki çalışma hakkını koruyan bu düzenleme; esnafın dükkanını açmasının engellenmesinden, işçinin zorla işten ayrılmaya zorlanmasına kadar geniş bir uygulama alanına sahiptir. Bu tür uyuşmazlıklarda sürecin doğru yönetilmesi için deneyimli bir Çorum ceza avukatı desteği önem taşır.
İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlali Suçu Nedir? (TCK 117)
Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 117. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasına göre, cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla iş ve çalışma hürriyetini ihlal eden kişiye, mağdurun şikayeti halinde altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Korunan hukuki yarar, bireyin her türlü baskıdan uzak ve üçüncü kişilerin olumsuz müdahalelerine maruz kalmadan serbestçe çalışabilmesidir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 04.11.2021 tarih, 2019/3830 E. – 2021/26340 K. sayılı kararında iş ve çalışma hürriyeti; bireyin gelir elde etmek amacıyla mal ve hizmet üreterek serbestçe çalışma, sözleşme yapma ve teşebbüs kurma hakkı olarak tanımlanmıştır.
Suçun Unsurları: Cebir, Tehdit veya Hukuka Aykırı Davranış
Suçun oluşabilmesi için mağdura karşı cebir veya tehdit kullanılması ya da hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 17.01.2019 tarih, 2015/94 E. – 2019/14 K. sayılı kararına göre “hukuka aykırı başka bir davranış”, hukuk düzeninin belirlediği emir veya yasaklara aykırı her türlü fiili kapsar ve bu davranışın ayrıca bağımsız bir suç teşkil etmesi zorunlu değildir.
Uygulamadan örnekler çarpıcıdır: Yargıtay 4. Ceza Dairesi 05.03.2015 tarih, 2013/10173 E. – 2015/23803 K. sayılı kararına konu olayda faile “buraya dükkan açarsan seni öldürürüm” sözleri nedeniyle bu suçtan hüküm kurulmuş; Yargıtay 4. Ceza Dairesi 05.04.2022 tarih, 2022/20 E. – 2022/9408 K. sayılı kararında ise mağdurun iş yerine gidilerek yaralanması ve boğazına bıçak dayanarak çalışmamasının söylenmesi eylemi TCK 117 kapsamında değerlendirilmiştir.
Özel Kast ve Netice Suçu Niteliği
Failin kastının doğrudan iş ve çalışma hürriyetini ihlale yönelik olması gerekir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 09.11.2015 tarih, 2013/23445 E. – 2015/37311 K. sayılı kararında, iş yerinde meydana gelen ancak çalışma hürriyetini engelleme amacına yönelmeyen fiillerin — örneğin iş faaliyetinin durmasına neden olan bir kavganın — tazminat sorumluluğu doğursa dahi bu suçu oluşturmayabileceği belirtilmiştir.
Suç kural olarak netice suçudur; hareketin yanı sıra iş ve çalışma hürriyetinin ihlali sonucunun da doğması aranır. Bununla birlikte Yargıtay 4. Ceza Dairesi 27.02.2023 tarih, 2020/31463 E. – 2023/15404 K. sayılı kararında, “çalışmaya devam edersen seni öldürürüm” şeklindeki tehdit eyleminde mağdur işten ayrılmasa dahi suçun tamamlanmış sayılacağı kabul edilmiştir.
Bileşik Suç İlişkisi: Tehdit ve Yaralama Ayrıca Cezalandırılmaz
Tehdit veya cebir, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali amacıyla gerçekleştirilmişse bu eylemler suçun unsuru haline gelir. TCK 42. maddesindeki bileşik suç kuralı gereği fail hakkında ayrıca tehdit suçu (TCK 106) veya kasten yaralamadan hüküm kurulmaz; yalnızca TCK 117’den ceza verilir. Bu ilke Yargıtay 4. Ceza Dairesi 15.06.2021 tarih, 2020/32503 E. – 2021/19294 K. sayılı kararı ile Yargıtay 4. Ceza Dairesi 08.02.2022 tarih, 2021/28714 E. – 2022/3732 K. sayılı kararında açıkça vurgulanmıştır.
Çaresizlik İçindeki Kişinin Çalıştırılması (TCK 117/2) ve Ceza Miktarları
Maddenin ikinci fıkrası, çaresizliği, kimsesizliği ve bağlılığı sömürülerek kişilerin ücretsiz olarak veya sağladığı hizmetle açık şekilde orantısız düşük bir ücretle çalıştırılmasını ya da insan onuruyla bağdaşmayan çalışma ve konaklama koşullarına tabi kılınmasını ayrıca cezalandırır; bu halde altı aydan üç yıla kadar hapis veya yüz günden az olmamak üzere adli para cezası öngörülür. Temel halin aksine bu fıkra şikayete tabi değildir. Kişileri bu duruma sokmak üzere tedarik, sevk veya nakletmek de aynı cezayla karşılanır. Emsal kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
İş ve çalışma hürriyetinin ihlali iddialarında; failin özel kastının ispatı, bileşik suç kuralının doğru uygulanması ve şikayet süresinin kaçırılmaması sonucu doğrudan etkiler. Mağdurların olayı belgelendirmesi, şüphelilerin ise ifade öncesi hukuki yardım alması gerekir. Kişi hürriyetine karşı suçlar serimizde konut dokunulmazlığının ihlali suçu (TCK 116) yazımızı da inceleyebilirsiniz. Çorum’da ceza avukatı arayışındaysanız, gerek soruşturma gerekse kovuşturma aşamasında Av. Enes MANTI (Çorum Barosu Sicil No: 996) Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.