İçeriğe atla 
Konut dokunulmazlığının ihlali suçu (TCK 116), bir kimsenin konutuna veya konutunun eklentilerine rızasına aykırı şekilde girilmesi ya da rıza ile girildikten sonra çıkılmaması halinde oluşan ve hapis cezası gerektiren bir suçtur. Türk Ceza Kanunu’nun kişi hürriyetini koruyan bu düzenlemesi, günlük yaşamda sanılandan çok daha sık gündeme gelir; komşuluk uyuşmazlıklarından boşanma sürecindeki eşler arası girişlere kadar geniş bir uygulama alanı vardır. Bu tür suçlamalarla karşılaşan kişilerin süreci doğru yönetebilmesi için deneyimli bir Çorum ceza avukatı desteği almasında büyük yarar vardır.
Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu Nedir? (TCK 116)
Konut dokunulmazlığının ihlali suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin temel halinde, bir kimsenin konutuna veya konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren ya da rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan faile şikayet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülmüştür.
Suçun oluşumu için genel kast yeterlidir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi 20.06.2016 tarih, 2015/31522 E. – 2016/13593 K. sayılı kararında, eylemin hangi saikle gerçekleştirildiğinin öneminin bulunmadığı; konuta rıza dışı girmenin veya rıza ile girip çıkması istendiği halde çıkmamanın suçun fiil unsurunu oluşturduğu açıkça vurgulanmıştır.
Suçun Unsurları ve Eklenti Kavramı
Uygulamada en çok tartışılan konulardan biri “eklenti” kavramının kapsamıdır. Konuta bitişik veya konutla birlikte kullanılan avlu, balkon, apartman boşluğu gibi alanlar eklenti sayılır. Yargıtay 6. Ceza Dairesi 14.02.2022 tarih, 2021/6153 E. – 2022/1478 K. sayılı kararında apartman boşluğunun konutun eklentisi olduğu, bu alana rıza dışı girilmesinin de suçu oluşturduğu kabul edilmiştir.
Bu nedenle suçun konusu yalnızca evin iç mekanı değildir; ortak yaşam alanının koruma altındaki bölümleri de suç kapsamındadır. Benzer şekilde kişi hürriyetine karşı suçlar grubunda yer alan kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu (TCK 109) ile birlikte işlendiği durumlarda her iki suçtan ayrı ayrı cezalandırma gündeme gelebilir.
Rızanın Kapsamı ve Geçerliliği
Rıza, bu suçta belirleyici unsurdur. Konutun birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması halinde, meşru bir amaca yönelik olması kaydıyla kişilerden birinin rızası suçun oluşmasını engeller. Bu ilke Yargıtay Ceza Genel Kurulu 20.12.2023 tarih, 2022/183 E. – 2023/675 K. sayılı kararı ile teyit edilmiştir.
Ancak rızanın sınırları aşılırsa suç yine oluşur. Yargıtay 2. Ceza Dairesi 26.02.2024 tarih, 2021/12392 E. – 2024/3116 K. sayılı kararında, konut anahtarının belirli bir amaçla (güvenlik kontrolü gibi) verilmesine rağmen failin bu amacın dışına çıkarak konutu kullanması rıza dışı kabul edilmiş ve eylemin konut dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçunda Nitelikli Haller (TCK 116/4 ve TCK 119)
Konut dokunulmazlığının ihlali suçunun cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi halinde TCK 116/4 uyarınca ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Gece vakti, TCK 6/1-e uyarınca güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat evvele kadar süren zaman dilimidir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi 03.02.2016 tarih, 2015/17495 E. – 2016/1847 K. sayılı kararında, saat 22.00-23.00 sıralarında gerçekleşen eylemin gece vakti kapsamında kaldığı ve bu nitelikli halin varlığında suçun re’sen kovuşturulacağı belirtilmiştir.
TCK 119 uyarınca suçun silahla, birden fazla kişiyle birlikte veya var olan yahut var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi halinde ceza bir kat artırılır. Yargıtay 2. Ceza Dairesi 20.06.2023 tarih, 2023/17442 E. – 2023/3738 K. sayılı kararı, suçun birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi halinde TCK 119/1-c uyarınca artırım yapılmasının zorunlu olduğunu, bu maddenin uygulanmamasının eksik ceza tayini sayılacağını hükme bağlamıştır. Bu tür ağırlaştırıcı hallerin varlığında yargılama daha karmaşık hale geldiğinden, Çorum ağır ceza avukatı deneyimine sahip bir hukukçudan destek alınması savunma stratejisi açısından önem taşır.
Şikayet Koşulu, Uzlaştırma ve Cezası
Suçun temel hali şikayete tabidir ve şikayet süresi, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Ancak nitelikli hallerde durum değişir. Yargıtay 2. Ceza Dairesi 26.12.2023 tarih, 2023/27904 E. – 2023/9975 K. sayılı kararında, gece vakti ve birden fazla kişiyle birlikte işlenen eylemde soruşturma ve kovuşturmanın şikayete bağlı olmaktan çıktığı, mağdurun şikayetten vazgeçmesinin kamu davasını düşürmeyeceği vurgulanmıştır.
Uzlaştırma bakımından da önemli bir ayrım vardır: Yargıtay Ceza Genel Kurulu 22.01.2013 tarih, 2012/1142 E. – 2013/17 K. sayılı kararı, kanun koyucunun uzlaştırma kapsamında TCK 116’yı açıkça göstermesine rağmen TCK 119’u göstermemesinin bilinçli bir tercih olduğunu; suçun birden fazla kişiyle işlenmesi gibi hallerde uzlaştırma hükümlerinin uygulanamayacağını kabul etmiştir. Aynı doğrultuda Yargıtay 17. Ceza Dairesi 17.12.2019 tarih, 2019/13312 E. – 2019/16267 K. sayılı kararı, TCK 119 kapsamında artırım uygulanan durumlarda suçun uzlaştırma kapsamından çıktığını belirtmiştir.
Ayrıca Yargıtay 6. Ceza Dairesi 18.03.2021 tarih, 2020/7420 E. – 2021/5448 K. sayılı kararı uyarınca, hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlal edilmesi halinde TCK 142/4 gereği suçun temel hali için dahi şikayet şartı aranmaz. Emsal kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
Konut dokunulmazlığının ihlali suçu; rızanın kapsamı, eklenti kavramı, gece vakti tespiti ve TCK 119 artırım nedenleri gibi teknik ayrıntıların sonucu doğrudan belirlediği bir suç tipidir. Mağdurların altı aylık şikayet süresini kaçırmaması, şüphelilerin ise ifade öncesinde mutlaka hukuki yardım alması gerekir. Benzer nitelikteki TCK 115 inanç ve ibadet hürriyetinin engellenmesi yazımız da kişi hürriyetine karşı suçlar serisinin devamı niteliğindedir. Çorum’da ceza avukatı arayışındaysanız, gerek soruşturma gerekse kovuşturma aşamasında Av. Enes MANTI (Çorum Barosu Sicil No: 996) Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.