İçeriğe atla 
Kendisini polis, asker ya da başka bir kamu görevlisi olarak tanıtan kişiler hakkında uygulamada en sık başvurulan hüküm Türk Ceza Kanunu’nun 264. maddesidir. Ancak madde, “kendini kamu görevlisi olarak tanıtmayı” değil, çok daha sınırlı iki davranışı yaptırıma bağlamıştır: resmi elbiseyi yetkisi olmaksızın alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giymek ile hakkı olmayan nişan veya madalyaları takmak. Bu nedenle rozet, kokart veya kartvizit gösterme biçimindeki eylemlerde Yargıtay kararlarında çoğunlukla beraat yönünde sonuçlara varılmıştır. Bu yazıda özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma suçunun unsurları, içtihattaki görüş farklılığı, nitelikli hâl ve önödeme konusu madde metniyle birlikte ele alınmaktadır.
TCK 264 Madde Metni (Tam Metin)
Konunun yasal dayanağı Türk Ceza Kanunu’nun 264. maddesidir. Maddenin tam metni şöyledir:
Madde 264 – Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma
(1) Bir rütbe veya kamu görevinin veya mesleğin, resmi elbisesini yetkisi olmaksızın alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyen veya hakkı olmayan nişan veya madalyaları takan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Elbisenin sağlayacağı kolaylık ve olanaklardan yararlanarak bir suç işlenirse, yalnız bu fiilden ötürü yukarıdaki fıkrada belirtilen cezalar üçte biri oranında artırılarak hükmolunur.
Madde metni, Adalet Bakanlığı mevzuat bilgi sisteminin konsolide metninden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir. Güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi.
Suçun İki Seçimlik Hareketi
Birinci fıkra iki ayrı davranışı cezalandırmaktadır. İlki, bir rütbenin, kamu görevinin ya da mesleğin resmi elbisesinin yetkisiz, alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyilmesidir. İkincisi, hakkı olmayan nişan veya madalyaların takılmasıdır.
Askerî üniforma giyilmesi hâlinde suçun oluştuğu kabul edilmektedir. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2012/3550, K. 2013/1409, T. 26.02.2013 kararına konu olayda, asker olmadığı hâlde üzerinde yüzbaşı rütbesini taşıyan askerî kıyafet giyen ve bu hâlde bir askerî bölgeye girmeye çalışan sanığın, şüpheli hareketleri üzerine yakalandığı ve asker kişi olmadığının belirlendiği; böylece TCK 264/1’deki suçu işlediği sonucuna varılmıştır.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2013/23753, K. 2013/19877, T. 11.12.2013 kararında da sanığın yüzbaşı üniforması giyip dolaşması suretiyle bu suçu işlediği kabul edilmiştir. Aynı kararda sanığın bir internet sitesinde askerî kıyafetle çekilmiş fotoğrafını profil yaparak kendisini subay olarak tanıttığı, katılana asker kimliği gösterdiği ve güven sağladıktan sonra para ve kredi kartı aldığı olayın nitelikli dolandırıcılık ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarını da oluşturduğu belirtilmiştir.
Rozet, Kokart ve Kartvizit Göstermek: Yerleşik Beraat Çizgisi
Uygulamada en çok karşılaşılan senaryo, kişinin kendisini polis olarak tanıtıp metal bir rozet ya da kokart göstermesidir. Yargıtay’ın uzun yıllar süren çizgisi, bu davranışın maddenin iki seçimlik hareketine girmediği yönündedir.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2012/16072, K. 2014/3365, T. 26.03.2014 kararında, asayiş uygulaması yapan polis memurlarına kendisinin de polis olduğunu söyleyerek metal polis kokartı gösteren sanık bakımından, gösterilen kokartın 2933 sayılı Kanunda düzenlenen madalya ve nişanlardan olmadığı nazara alınarak suçun oluşmadığı belirtilmiş ve beraat yerine mahkûmiyete karar verilmesi bozma sebebi yapılmıştır.
Aynı gerekçe birçok kararda tekrarlanmıştır: Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2013/7988, K. 2015/11457, T. 11.05.2015 kararında metronun ücretsiz turnikesinden geçerken özel güvenlik görevlisine rozet gösterilmesi; Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2013/15183, K. 2015/17637, T. 22.12.2015 kararında telefon satışı sırasında seyyar satıcılara rozet gösterilmesi; Yargıtay 17. Ceza Dairesi, E. 2019/6234, K. 2019/15444, T. 04.12.2019 kararında cüzdanda bulunan metal polis kokartının gösterilmesi ve Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2022/11807, K. 2023/1779, T. 28.03.2023 kararında tanıklara demir polis rozeti gösterilmesi hâllerinde aynı sonuca varılmıştır.
Kokartın niteliği Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2010/12120, K. 2010/10382, T. 26.05.2010 kararında ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Kararda, metal polis kokartının Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Kıyafet Yönetmeliği hükümlerine göre resmi kıyafetin bir parçası olarak üniformayla birlikte kullanılması gerektiği belirtilmiş; somut olayda sanığın binaya sivil giysiyle ve üzerinde kokart olmadan girdiği, kokartın cüzdanının içinde bulunduğu, dolayısıyla resmi kıyafetin bir parçası sayılan metal kokartın alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyilmemiş olduğu gözetilerek maddi unsurun oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
Belge ve teçhizat gösterilmesi de kapsam dışındadır. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2012/12752, K. 2013/12101, T. 12.12.2013 kararında, kendisini polis olarak tanıtıp ilk bakışta resmi bir belge olmadığı anlaşılan kartvizit gösterilmesi şeklindeki eylemde maddenin aradığı unsurların oluşmadığı belirtilmiştir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2015/6856, K. 2015/46078, T. 16.12.2015 kararında ise kelepçe ve sahte olarak düzenlenmiş polis tanıtım kartı kullanılmasından ibaret eylemde suçun yasal unsurlarının oluşmadığı ifade edilmiştir.
İçtihattaki Görüş Farklılığı
Bu yerleşik çizginin yanında farklı yönde bir karar da bulunmaktadır. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2020/6663, K. 2021/3075, T. 24.06.2021 kararında, sanığın yetkili olmadığı hâlde polis kokartını göstermek suretiyle kendisini polis olarak tanıtması şeklindeki eyleminin TCK 264/1’deki suçu oluşturduğu belirtilmiş; buna karşılık sanığın polis kıyafeti giymediği olayda TCK 264/2’deki nitelikli hâlin unsurlarının oluşmadığı ifade edilmiştir.
Bu nedenle rozet veya kokart gösterme biçimindeki eylemlerde savunmanın, maddenin lafzına ve kokartın resmi kıyafetin parçası olduğuna ilişkin yönetmelik hükümlerine dayanarak unsur yokluğunu ayrıntılı biçimde ortaya koyması önem taşır.
İkinci Fıkra: Elbisenin Sağladığı Kolaylıkla Suç İşlenmesi
İkinci fıkra, elbisenin sağlayacağı kolaylık ve olanaklardan yararlanarak bir suç işlenmesi hâlinde birinci fıkradaki cezaların üçte biri oranında artırılmasını öngörmektedir. Bu nitelikli hâl, resmi elbisenin fiilen giyilmiş olmasını gerektirir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/33551, K. 2024/5299, T. 24.04.2024 kararına konu olayda, kendisini mağdurlara bir komutanlıkta subay olarak tanıtan sanığın mağdurların iş yerine askerî üniforma ile gittiği, ihalelere sokma vaadiyle para aldığı belirlenmiş; sanık hem kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçundan hem de TCK’nın 264. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları uyarınca özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma suçundan cezalandırılmıştır.
Buna karşılık Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2020/6663, K. 2021/3075, T. 24.06.2021 kararında, polis kıyafeti giyilmediği olayda ikinci fıkradaki nitelikli hâlin uygulanamayacağı açıkça belirtilmiştir.
Önödeme Kapsamı
Yaptırım bakımından önemli bir ayrıntı, birinci fıkradaki suçun önödeme kapsamında olmasıdır. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2020/6663, K. 2021/3075, T. 24.06.2021 kararında, hükümden sonra 02/12/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun’un 12. maddesi ile değişik Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesi uyarınca TCK 264/1’de düzenlenen suçun önödeme kapsamına alındığı nazara alınarak sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle dosyada önödeme önerisinde bulunulup bulunulmadığı, savunma tarafından mutlaka denetlenmesi gereken bir usul konusudur.
Sık Sorulan Sorular
Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma suçunun cezası nedir? Birinci fıkra uyarınca üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıdır; ikinci fıkradaki hâlde bu ceza üçte biri oranında artırılır.
Kendimi polis olarak tanıtmak tek başına bu suçu oluşturur mu? Madde yalnızca resmi elbisenin yetkisiz, alenen ve yanıltıcı şekilde giyilmesini ve hakkı olmayan nişan veya madalya takılmasını cezalandırmaktadır; sözle tanıtma maddenin lafzına girmemektedir.
Polis rozeti veya kokartı göstermek suç mu? Yargıtay’ın yerleşik kararlarında bu davranışın suçu oluşturmadığı kabul edilmekle birlikte, aksi yönde bir karar da bulunmaktadır; bu nedenle savunmanın unsur yokluğunu ayrıntılı biçimde ortaya koyması gerekir.
Sahte polis kimliği kullanmak hangi suçu oluşturur? Kararlarda bu eylemin TCK 264 kapsamında kalmadığı belirtilmekte; duruma göre resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık hükümleri gündeme gelmektedir.
Üniforma giyerek dolandırıcılık yapılırsa ne olur? İkinci fıkra uyarınca ceza üçte biri oranında artırılır; ayrıca dolandırıcılık suçundan da cezalandırma yapılır.
Bu suçta önödeme uygulanır mı? Kararlarda birinci fıkradaki suçun önödeme kapsamına alındığı ve bu hususun değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Çorum’da TCK 264 Kapsamındaki Dosyalar
Bu suçtan açılan dosyalarda savunmanın ilk adımı, isnat edilen davranışın maddenin iki seçimlik hareketinden birine girip girmediğini tespit etmektir. Resmi elbise fiilen giyilmemişse ya da gösterilen nesne nişan veya madalya niteliğinde değilse, Yargıtay kararlarında maddi unsurun oluşmadığı sonucuna varılmaktadır. Ayrıca önödeme kurumunun uygulanıp uygulanmadığı da ayrıca denetlenmelidir.
Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, Çorum ve çevre illerde özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma, resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarına ilişkin soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde hukuki danışmanlık ve savunma hizmeti vermektedir. Dosyanızdaki olay tutanağı ve emanet kayıtlarının değerlendirilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı