TCK 295: Muhafızın Görevini Kötüye Kullanması Suçu

Gözaltına alınan, tutuklu veya hükümlü kişilerin muhafaza ve nakli özel bir sorumluluk doğurur. Bu sorumluluğa aykırı davranışlar için kanunda ayrı bir suç tipi öngörülmüştür: muhafızın görevini kötüye kullanması.

Madde üç ayrı durumu farklı hükümlere bağlar; bu nedenle dosyalarda en sık yapılan hata, eylemin hangi fıkra kapsamında kaldığının yanlış belirlenmesidir. Çorum ceza avukatı olarak bu suçlamalarda ilk inceleme konusu, görevin kapsamı ile eylemin disiplin yaptırımı sınırında mı kaldığıdır.

Türk Ceza Kanunu Madde 295 Tam Metni

Madde 295 – Muhafızın görevini kötüye kullanması (1) Gözaltına alınan, tutuklu veya hükümlünün muhafaza veya nakli ile görevli kişilerin, görevlerinin gereklerine aykırı hareket etmeleri halinde, görevi kötüye kullanma suçuna ilişkin hükümler uygulanır. (2) Muhafaza veya nakli ile görevli olan kimse, görevinin gereklerine aykırı olarak gözaltına alınan, tutuklu veya hükümlünün bulunduğu yerden geçici bir süreyle uzaklaşmasına izin verirse; altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Gözaltına alınan, tutuklu veya hükümlünün bu fırsattan yararlanarak kaçması halinde, kaçmaya kasten imkan sağlama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu; madde metni için mevzuat.gov.tr adresine bakılabilir.

Maddenin Üç Fıkrası: Hangi Eylem Hangi Hükme Tabi?

Birinci fıkra, muhafaza veya nakil görevlisinin görev gereklerine aykırı hareketini görevi kötüye kullanma hükümlerine bağlar. İkinci fıkra, kişinin bulunduğu yerden geçici süreyle uzaklaşmasına izin verilmesini bağımsız bir suç olarak düzenler ve hapis cezası öngörür. Üçüncü fıkra ise bu fırsattan yararlanılarak kaçılması hâlinde kaçmaya kasten imkân sağlama hükümlerini uygulatır.

Görevi kötüye kullanmaya ilişkin genel hüküm tali ve tamamlayıcı niteliktedir; eylem kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmışsa genel hükme başvurulamaz. Bu nedenle nakil sırasında hükümlüye izin verilmesi gibi hâllerde ikinci fıkra uygulanır.

Muhafızın Görevini Kötüye Kullanması ile Disiplin Suçunun Sınırı

Kritik ölçüt, kişinin bulunduğu yerden gerçekten uzaklaşıp uzaklaşmadığıdır. Hükümlü kurum sınırları içinde kalmışsa, görevlinin ihmali bulunsa bile ikinci fıkradaki suç oluşmaz; eylem disiplin suçu kapsamında değerlendirilir.

Aynı şekilde görevlinin izinsiz olarak görev yerini terk etmesi de tek başına bu maddedeki suçu doğurmaz ve disiplin yaptırımını gerektirir. Görevin kapsamı da belirleyicidir: dış koruma görevi bulunmayan personelin firara engel olma yükümlülüğü yoktur.

Kaçma Gerçekleşirse Ne Olur?

Verilen izin veya gösterilen özensizlik sonucunda kişi kaçmışsa, artık kaçmaya imkân sağlama hükümleri devreye girer. Bu suçun taksirle işlenmesi hâli için ayrı bir fıkra öngörüldüğünden, görevlinin kastının mı yoksa dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılığının mı bulunduğunun belirlenmesi gerekir.

Nitelendirmedeki bu ayrım yalnızca cezayı değil, davaya bakacak mahkemenin görevini de etkiler. Yargıtay, öngörülen cezanın süresine göre görevli mahkemenin değişebileceğini ve gerektiğinde görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Soruşturma İzni Sorunu

Sevk, nakil ve refakat görevleri uygulamada adli görev değil mülki görev olarak nitelendirilmektedir. Bu nitelendirme, kamu görevlilerinin yargılanmasına ilişkin izin usulünü gündeme getirir. İzin alınmadan yargılamaya devam edilmesi, esasa girilmeden hükmün bozulmasına yol açar.

Yargıtay Kararları Işığında Uygulama

Aşağıda, muhafızın görevini kötüye kullanması uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2014/986, K. 2016/2985, T. 23.03.2016 — Kapalı kurumdan açık kuruma nakletmek üzere hükümlüyü teslim alan infaz koruma memurunun, hükümlüyü hafta sonunu ailesiyle geçirdikten sonra üç gün gecikmeyle teslim ettiği sabit görülmüştür. Daire, görevi kötüye kullanmaya ilişkin genel hükmün tali ve tamamlayıcı nitelikte olduğunu, eylemin kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmış olması hâlinde uygulanamayacağını hatırlatmıştır. Eylemin maddenin ikinci fıkrasındaki geçici uzaklaşmaya izin verme suçunu oluşturduğu gözetilmeden ihmali davranışla görevi kötüye kullanmadan hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2017/12276, K. 2019/7741, T. 29.05.2019 — Hükümlünün koğuştan çöp dökme gerekçesiyle çıkıp kurumdan ayrılmaksızın ilaçların muhafaza edildiği odaya girdiği olayda, infaz koruma memurunun ihmali söz konusudur. Daire, hükümlü kurum dışına çıkmadığından geçici uzaklaşmaya izin verme suçunun oluşmayacağını, eylemin disiplin suçu kapsamında kalacağını belirtmiştir. Ayrıca birinci fıkra yollamasıyla açılan davada ek savunma hakkı tanınmadan ikinci fıkra uyarınca hüküm kurulması da hukuka aykırı bulunmuştur.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2010/24276, K. 2012/9628, T. 18.04.2012 — Tutuklanarak cezaevine nakledilmek üzere kendisine teslim edilen tutuklunun, muhafaza edildiği araçtan dışarı çıkmasına izin veren polis memuru, görevinin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermeyerek tutuklunun kaçmasına neden olmuştur. Daire, bu fiilin kaçmaya imkân sağlama suçunu oluşturduğunu belirtmiştir. Yasal olmayan gerekçelerle beraat kararı verilmesi bozma sebebi olmuştur.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2010/23149, K. 2012/14456, T. 13.06.2012 — İnfaz koruma memuru, koğuştaki hükümlüleri temizlik yapılacağını belirterek dışarı çıkarmış, bahçedeki otları yakmış ve yayılan ateşi söndürmeye uğraşılırken bir hükümlü çevre tellerindeki açıklıktan firar etmiştir. Daire, sanığın eyleminin kaçmaya imkân sağlama suçunun ilgili fıkrasına uyup uymadığının tartışılması gerektiğini belirtmiştir. Bu tartışma yapılmadan hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır.
• Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2013/12541, K. 2013/14742, T. 28.11.2013 — Gözaltına alınan kişinin tutuklamaya sevk edildiği sırada görevlinin gözetimi altındayken kaçtığı olayda, iddianamedeki anlatım ve nitelendirme esas alınmıştır. Daire, görevlinin eyleminin kaçmaya imkân sağlama suçunun taksirli hâlini düzenleyen fıkra kapsamına girdiğini, bu suç için öngörülen cezanın süresi itibarıyla davaya bakmanın asliye ceza mahkemesinin görevine girdiğini belirtmiştir. Görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gözetilmeden yargılamaya devam edilmesi nedeniyle hüküm bozulmuştur.
• Yargıtay 14. Ceza Dairesi, E. 2013/259, K. 2013/3060, T. 21.03.2013 — Kararda, izinli tutuklu veya hükümlüye refakat etme görevinin adli görev değil mülki görev niteliğinde olduğu, sevk ve nakil ile muhafaza görevlerinin de bu kapsamda bulunduğu ortaya konulmuştur. Sevkle görevlendirilen sanıkların, konaklama nedeniyle tutukluyu kuruma koymaları ve izin süresinden önce teslim etmeleri iddiaları görevden doğan eylemler olarak nitelendirilmiştir. Bu nedenle mülki amirden soruşturma izni alınması için yargılamanın durdurulması gerekirken mahkûmiyet kararı verilmesi öncelikli bozma sebebi sayılmıştır.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2002/17226, K. 2003/507, T. 11.03.2003 — Dış koruma ile görevli personeli bulunmayan çocuk ıslahevinden bir hükümlünün kaçtığı olayda infaz koruma memurları yargılanmıştır. Daire, bu memurların kurumun iç düzen ve disiplininden sorumlu olduklarını, firara engel olma görevlerinin bulunmadığını saptamıştır. Hükümlünün kaçmasına karşı gerekli tedbiri almadıkları biçimindeki yasal dayanaktan yoksun gerekçeyle mahkûmiyet kararı verilmesi bozma sebebi olmuştur.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 1996/9519, K. 1997/227, T. 22.01.1997 — Ceza infaz kurumunda baş memur olarak görev yapan sanığın, izinsiz olarak görev yerini terk etmekten ibaret eylemi yargılama konusu olmuştur. Daire, bu eylemin disiplin cezasını gerektirir nitelikte bulunduğunu ve mülga kanun döneminde görevi savsama suçunun öğelerinin oluşmadığını belirtmiştir. Bu husus gözetilmeden hükümlülük kararı verilmesi bozma sebebi sayılmıştır.

Kararların tam metinleri karararama.yargitay.gov.tr üzerinden sorgulanabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

Savunmada dört başlık öne çıkar: görevlinin görev tanımının kapsamı, kişinin bulunduğu yerden fiilen uzaklaşıp uzaklaşmadığı, kastın mı taksirin mi bulunduğu ve soruşturma izni koşulunun yerine getirilip getirilmediği. Görev çizelgeleri, nakil ve teslim tutanakları ile kurum kayıtları bu başlıkların her biri için ayrı ayrı incelenmelidir.

Çorum ceza avukatı olarak büromuz, infaz ve kolluk görevlileri hakkında açılan bu tür davalarda savunma, suç vasfının tartışılması ve soruşturma izni ile görev itirazlarının ileri sürülmesi hizmetlerini vermektedir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebileceğinden, karar almadan önce Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçmeniz önerilir.

#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı