Mirasın Hükmen Reddi ve Terekenin Borca Batık Olması

Mirasın hükmen reddi, mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın kanun gereği reddedilmiş sayılmasıdır. Bu hâlde mirasçının sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunmasına gerek yoktur; açılacak dava, terekenin borca batık olduğunun tespitine yöneliktir.

Uygulamada en çok karıştırılan nokta, bu davanın mirasın gerçek reddi için öngörülen üç aylık süreye tabi sanılmasıdır. Oysa hükmen ret davası herhangi bir süreye bağlı değildir. Doğru nitelendirme ve doğru husumet yöneltilmesi davanın kaderini belirlediğinden, sürecin bir Çorum miras avukatı ile yürütülmesi önerilir.

TMK 605. Madde Metni (Tam Metin)

Konunun yasal dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 605. maddesidir. Maddenin tam metni şöyledir:

Madde 605 – 1. Ret hakkı

Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler.

Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.

2. Süre

Madde metni, Adalet Bakanlığı mevzuat bilgi sisteminin konsolide metninden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir. Güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi.

Mirasın Hükmen Reddi ile Gerçek Ret Arasındaki Fark

Mirasın gerçek reddi, mirasçıların sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanıyla yapılır ve kanunda öngörülen süre içinde kullanılması gerekir. Hükmen ret ise bir beyana değil, bir hukuki duruma dayanır: ölüm anında terekenin borca batık olması. Bu durumda miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır ve açılan dava yalnızca bu durumu saptar.

Bu ayrımın üç pratik sonucu vardır. Birincisi, hükmen ret davası süreye tabi değildir; mirasçılar, mirası zımnen kabul etmiş duruma düşmedikleri sürece her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir. İkincisi, dava tereke alacaklılarına husumet yöneltilerek görülür; alacaklı gösterilmeden açılan davada taraf teşkili için süre verilmelidir. Üçüncüsü, dava bir tespit davası olduğundan maktu harca ve maktu vekâlet ücretine tabidir.

Hükmün kapsamı da sınırlıdır: mahkeme yalnızca terekenin borca batık olduğunun tespitine karar vermelidir. Mirasçıların “borçlu olmadıklarının tespiti” şeklinde hüküm kurulması isabetli görülmemektedir. Mirasın reddinin genel sonuçları için mirasın reddi ve sonuçları yazımız incelenebilir.

Borca Batıklık Nasıl İspatlanır?

Terekenin açıkça borca batık olup olmadığı resen araştırılır. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmişse terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aciz vesikası yoksa murisin malvarlığı bankalardan, trafik tescil müdürlüğünden, vergi dairelerinden, belediyelerden ve tapu müdürlüğünden sorulmalı, alacak ve borçları gerektiğinde kolluk aracılığıyla da araştırılmalıdır.

Ardından aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı karşılaştırılarak terekenin aktif ve pasifi tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirlenir. Mirasçının terekeye ilişkin bazı işlemleri yapması zımnen kabul sayılabileceğinden, dava açılmadan önce bu nitelikte bir davranışta bulunulmamasına dikkat edilmelidir. Saklı pay ve tenkis boyutu için tenkis davası ve saklı pay yazımıza bakılabilir.

Yargıtay Kararları Işığında Uygulama

Aşağıda, mirasın hükmen reddi uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 24.10.2016 tarih, 2016/2553 E. – 2016/8639 K. sayılı kararı: Yerel mahkeme, üç aylık hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, talebin TMK’nın 605/1. maddesine göre gerçek ret değil, 605/2. maddesine göre terekenin borca batık olduğunun tespiti isteği olduğunu belirtmiştir. Bu tür davaların herhangi bir süreye tabi olmadığı, mirasçıların zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmedikçe her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebileceği vurgulanarak hüküm bozulmuştur.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 13.10.2021 tarih, 2021/3069 E. – 2021/1883 K. sayılı kararı: Daire, hükmen ret davasının temel kurallarını bir arada ortaya koymuştur. Buna göre mirasçılar, TMK’nın 610. maddesindeki aykırılık bulunmadıkça her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir ve TMK’nın 606. maddesindeki süre bu davada uygulanmaz. Dava alacaklılara husumet yöneltilerek görülür, yetkili mahkeme alacaklıların dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir ve mirasın reddi yetkisini içeren özel vekâletname sunulması zorunludur.
• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 04.02.2016 tarih, 2015/2962 E. – 2016/1428 K. sayılı kararı: Daire, bir davada olayları açıklamanın taraflara, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu hatırlatmıştır. Dava dilekçesinin içeriğine göre talebin ölüm tarihinde murisin ödemeden aczinin tespitine ilişkin olduğu saptanmıştır. Mirasın hükmen reddine ilişkin davaların menfi tespit davası niteliğinde olduğu ve alacaklılara husumet yöneltilerek görüleceği belirtilerek, davacıya taraf teşkili için süre verilmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 09.01.2025 tarih, 2024/471 E. – 2025/158 K. sayılı kararı: Davacı, murisin ölüm tarihinde terekesinde malvarlığı bulunmakla birlikte şahsi ve kefaletten doğan borçlarının bilinmediğini, sonradan başlatılan icra takibiyle borca batıklığın anlaşıldığını ileri sürmüştür. Daire, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerektiğini; aciz vesikası varsa batıklığın kabul edileceğini belirtmiştir. Aksi hâlde murisin malvarlığının bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü gibi kurumlardan sorulması ve aktif ile pasifin tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
• Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 10.02.2014 tarih, 2013/8323 E. – 2014/2022 K. sayılı kararı: Davacılar, murislerinin hiçbir malvarlığı bulunmadığını ve terekesinin borca batık olduğunu ileri sürerek mirasın hükmen reddini istemiştir. Daire, mirasın hükmen reddi davalarının tespit davası niteliğinde olduğunu ve maktu harç ile maktu vekâlet ücretine tabi bulunduğunu belirtmiştir. Davalı dava açılmasına sebep olduğundan davacılar lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi ve yargılama giderlerinin davalıdan tahsili gerektiği saptanmıştır.
• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 17.11.2015 tarih, 2015/7407 E. – 2015/10539 K. sayılı kararı: Daire, hükmen ret davasında yalnızca murisin terekesinin borca batık olduğunun tespitine karar verilmesiyle yetinilmesi gerektiğini, ayrıca mirasçının borçlu olmadığının tespitine hükmedilmesinin doğru olmadığını belirtmiştir. Kararda bu davanın bir eda davası olmadığı, mirasçıların irade açıklamasına gerek kalmaksızın kanundan dolayı mirasın reddedilmiş sayılması sonucunu doğuran hukuki durumun saptanmasına yönelik olduğu açıklanmıştır. Bu niteliği gereği maktu harca ve maktu vekâlet ücretine tabi olduğu vurgulanmıştır.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 31.10.2011 tarih, 2010/11538 E. – 2011/17435 K. sayılı kararı: Davacılar, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla vergi dairesine borcu bulunduğunu ileri sürerek alacaklı vergi dairesini hasım göstermiş ve mirasın hükmen reddini istemiştir. Daire, istemin TMK’nın 605/2. fıkrası gereğince terekenin borca batık olması nedeniyle mirasın reddinin tespitine ilişkin olduğunu belirlemiştir. Borç miktarına göre dava tarihi itibarıyla asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu, görevin kamu düzenine ilişkin bulunduğu ve resen gözetilmesi gerektiği belirtilerek işin esasının incelenmesi hatalı bulunmuştur.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 13.12.2021 tarih, 2021/1454 E. – 2021/3796 K. sayılı kararı: Daire, iki ret türü arasındaki farkı açık biçimde ortaya koymuştur. Mirasın gerçek reddi, mirasçıların sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanı ile yapılır. TMK’nın 605/2. maddesinde düzenlenen mirasın hükmen reddi ise tereke alacaklısına karşı açılacak davada, mirasbırakanın ölüm tarihindeki terekesinin borca batık olduğunun tespiti niteliğindedir.

Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Miras Avukatı ile Süreç Yönetimi

Mirasın hükmen reddi davasında başarı, davanın doğru nitelendirilmesine ve husumetin doğru yöneltilmesine bağlıdır. Dava dilekçesinde talep, “terekenin borca batık olduğunun tespiti” biçiminde kurulmalı; davalı olarak tereke alacaklıları gösterilmelidir. Vekil aracılığıyla dava açılacaksa mirasın reddi yetkisini içeren özel vekâletname sunulması zorunludur.

Delil listesinde icra dosyaları, aciz vesikası, banka ve vergi borcu kayıtları, tapu ve trafik sorguları yer almalıdır. Mirasçıların terekeyi sahiplenir nitelikte işlem yapmaktan kaçınması da büyük önem taşır; aksi hâlde zımni kabul nedeniyle ret hakkı ortadan kalkabilir. Çorum’da Çorum miras avukatı desteği arayanlar, ortaklığın giderilmesi davaları sayfamız üzerinden bilgi alarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.

#Çorum Miras Avukatı #Alaca Miras Avukatı #Bayat Miras Avukatı #Boğazkale Miras Avukatı #Dodurga Miras Avukatı #İskilip Miras Avukatı #Kargı Miras Avukatı #Laçin Miras Avukatı #Mecitözü Miras Avukatı #Oğuzlar Miras Avukatı #Ortaköy Miras Avukatı #Osmancık Miras Avukatı #Sungurlu Miras Avukatı #Uğurludağ Miras Avukatı #Amasya Miras Avukatı #Göynücek Miras Avukatı #Gümüşhacıköy Miras Avukatı #Hamamözü Miras Avukatı #Merzifon Miras Avukatı #Suluova Miras Avukatı #Taşova Miras Avukatı #Tokat Miras Avukatı #Almus Miras Avukatı #Artova Miras Avukatı #Başçiftlik Miras Avukatı #Erbaa Miras Avukatı #Niksar Miras Avukatı #Pazar Miras Avukatı #Reşadiye Miras Avukatı #Sulusaray Miras Avukatı #Turhal Miras Avukatı #Yeşilyurt Miras Avukatı #Zile Miras Avukatı #Yozgat Miras Avukatı #Akdağmadeni Miras Avukatı #Aydıncık Miras Avukatı #Boğazlıyan Miras Avukatı #Çandır Miras Avukatı #Çayıralan Miras Avukatı #Çekerek Miras Avukatı #Kadışehri Miras Avukatı #Saraykent Miras Avukatı #Sarıkaya Miras Avukatı #Sorgun Miras Avukatı #Şefaatli Miras Avukatı #Yenifakılı Miras Avukatı #Yerköy Miras Avukatı #Kırıkkale Miras Avukatı #Bahşılı Miras Avukatı #Balışeyh Miras Avukatı #Çelebi Miras Avukatı #Delice Miras Avukatı #Karakeçili Miras Avukatı #Keskin Miras Avukatı #Sulakyurt Miras Avukatı #Yahşihan Miras Avukatı #Samsun Miras Avukatı #Atakum Miras Avukatı #Canik Miras Avukatı #İlkadım Miras Avukatı #Tekkeköy Miras Avukatı #Alaçam Miras Avukatı #Asarcık Miras Avukatı #Ayvacık Miras Avukatı #Bafra Miras Avukatı #Çarşamba Miras Avukatı #Havza Miras Avukatı #Kavak Miras Avukatı #Ladik Miras Avukatı #Ondokuzmayıs Miras Avukatı #Salıpazarı Miras Avukatı #Terme Miras Avukatı #Vezirköprü Miras Avukatı #Yakakent Miras Avukatı