İş Kazasında Bakıcı Gideri ve Hakkaniyet İndirimi

Ağır iş kazalarında maddi tazminatın en yüksek kalemi çoğu zaman iş gücü kaybı değil, bakım ihtiyacından doğan zarardır. İş kazasında bakıcı gideri, bedensel zarar kapsamında ayrı bir kalem olarak talep edilir ve ayrı hesaplanır.

İşverenin sorumluluğunun temeli, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğüdür. Çorum iş hukuku avukatı olarak bu dosyalarda en çok rastladığımız eksiklik, bakıcı giderinin dava dilekçesinde hiç talep edilmemesi ya da iş gücü kaybı tazminatının içinde eritilmesidir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Madde 4 Tam Metni

Madde 4 – İşverenin genel yükümlülüğü (1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede; a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar. b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar. c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır. ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır. d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır. (2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. (3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez. (4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

Kaynak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu; madde metni için mevzuat.gov.tr adresine bakılabilir.

Maluliyet Oranı Hangi Usulle Belirlenir?

İş kazası dosyalarında sürekli iş göremezlik oranı önce kurumun yüksek sağlık kurulunca belirlenir. Bu orana itiraz edilirse adli tıp ihtisas kurulundan rapor alınır; iki rapor çelişirse çelişki adli tıp genel kurulunca giderilir. Bakıma muhtaçlık durumunun da bu raporlarda açıkça belirtilmesi gerekir.

Kusur raporu ise kaza tarihinde yürürlükte olan iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre düzenlenmelidir. İşyeri dışından uzman hizmeti alınması veya çalışanın kendi yükümlülükleri, işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İş Kazasında Bakıcı Gideri Nasıl Hesaplanır?

Hesapta yaşam tablosu verileri kullanılarak bakiye ömür belirlenir ve bu süre boyunca bakım ihtiyacının karşılığı bulunur. Tutar, asgari ücret esas alınarak dönemler hâlinde hesaplanır. Bulunan rakama kusur oranı uygulanır.

Yargıtay, iş gücü kaybından doğan tazminat ile bakıcı giderinden doğan tazminatın hesap raporunda ayrı ayrı gösterilmesini istemektedir. Bunun nedeni mahsup ve indirim kurallarının iki kalem bakımından farklı olmasıdır.

Hakkaniyet İndirimi Neden Yapılır?

Yerleşik içtihada göre, işgücünü yitiren kişinin sağlıklı bir insan için geçerli bakiye ömrü boyunca kesintisiz biçimde ücretli bakıcı çalıştıracağının kabulü gerçekçi değildir. Kişi, bakiye ömrü içinde aile içi bakım dayanışmasından da yararlanacaktır.

Bu nedenle hâkim, hesaplanan bakıcı giderinden uygun oranda hakkaniyet indirimi yapar. Uygulamada yüzde otuz ile yüzde kırk arasında indirim oranlarına hükmedildiği görülmektedir. İş gücü kaybı tazminatından ise kurumca bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödeneğinin rücua tabi kısımları mahsup edilir.

Geçici Dönem Bakım İhtiyacı da İstenebilir mi?

İyileşme süresi boyunca bakıma ihtiyaç duyulmuşsa geçici bakıcı gideri de bedensel zarar kapsamındadır ve ayrıca talep edilebilir. Ancak bu dönem için bakım ihtiyacının tıbbi belgelerle ortaya konulması gerekir; aksi hâlde talep reddedilir.

Yargıtay Kararları Işığında Uygulama

Aşağıda, iş kazasında bakıcı gideri uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2018/3679, K. 2019/6392, T. 22.10.2019 — Kazada davacıda yüzde seksen bir oranında sürekli iş göremezlik oluşmuş ve başkasının bakımına muhtaç kaldığı saptanmış; kusur davacıda yüzde yirmi, işverende yüzde seksen bulunmuştur. Daire, bakıma muhtaç kalan sigortalının bakım giderlerinin maddi zarar olarak ortaya çıktığını, hesapta yaşam tablosunun kullanıldığını, ancak işgücünü yitiren kişinin sağlıklı bir insan için geçerli bakiye ömrü boyunca sürekli bakıcı çalıştıracağının kabulünün yerinde olmadığını belirtmiştir. Davacının aile içi bakım dayanışmasından yararlanacağı gözetilerek hâkimin hakkaniyet indirimi yapması gerektiği sonucuna varılmıştır.
• Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2013/18745, K. 2014/1278, T. 27.01.2014 — Davacının sürekli iş göremezlik oranı yüzde yüz, yardıma muhtaç durumda; kusur işçide yüzde on, işverende yüzde doksan olarak belirlenmiştir. Daire, hesap raporunda iş gücü kaybından doğan maddi tazminat ile bakıcı giderinden doğan maddi tazminatın ayrı ayrı gösterilmesi gerektiğini belirtmiştir. İş gücü kaybı tazminatından kurum gelirinin peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödeneği indirilirken, bakıcı gideri tazminatından ayrıca uygun oranda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/222, K. 2024/153, T. 06.03.2024 — İş kazası sonucu parapleji tanısı konulan davacı hakkında yüzde yüz oranında iş göremezlik ve yardıma muhtaçlık kararı verilmiş, hesap raporu bu orana göre düzenlenmiştir. İlk derece mahkemesi, davacının sürekli bakıcı kullanmayacağı ve aile içi bakım dayanışmasından yararlanacağı gerekçesiyle bakıcı giderlerinden yüzde otuz oranında hakkaniyet indirimi yapmıştır. Dava kısmen kabul edilerek maddi ve manevi tazminata hükmedilmiştir.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/926, K. 2025/3152, T. 27.02.2025 — İşverenin yüzde yüz kusurlu olduğu kazada davacı yüzde yüz sürekli iş göremezliğe uğramış ve bakıma muhtaç hâle gelmiştir. Ek hesap raporunda bakıcı giderinden kaynaklanan zarar belirlenmiş, yüzde kırk oranında indirim yapılmış ve bir vakfın yaptığı ödeme de mahsup edilmiştir. Daire, hükme esas alınan ek hesap raporunun dosya kapsamına ve mevzuata uygun düzenlendiğini belirterek kararı usul ve kanuna uygun bulmuştur.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/12996, K. 2025/11541, T. 09.09.2025 — Davacı iş kazası nedeniyle yüzde yüz oranında sürekli iş göremezliğe uğramış ve bir başkasının bakımına muhtaç kalmıştır. Kusur, davacıda yüzde otuz, iki ayrı işveren şirkette ise yüzde altmış ve yüzde on olarak belirlenmiştir. Mahkeme, iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat talebini kabul etmiş, hesaplanan bakıcı giderinden yüzde kırk oranında hakkaniyet indirimi yaparak bakıcı gideri ile manevi tazminata hükmetmiştir.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/9459, K. 2024/7512, T. 02.07.2024 — Kararda maluliyet tespiti yöntemi ortaya konulmuştur: oran öncelikle kurumun yüksek sağlık kurulunca belirlenir, itiraz hâlinde adli tıp ihtisas kurulundan rapor alınır ve raporlar arasındaki çelişki adli tıp genel kurulunca giderilir. Somut olayda genel kurulca belirlenen yüzde doksan iki oranının kabulünde hata görülmemiştir. Daire, davacının ıslah dilekçesiyle bakıcı gideri talep etmesinde kanuna aykırılık bulunmadığını, bakıma muhtaçlık sabit olduğundan bakıcı giderinin ayrı bir kalem olarak hüküm altına alınması gerektiğini belirtmiştir.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/12001, K. 2022/4532, T. 10.03.2022 — Kararda, Türk Borçlar Kanunu’nun bedensel zarar kalemlerini örnekseme yoluyla saydığı, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinin de bu kapsamda tazmini gereken zararlardan olduğu belirtilmiştir. Davacı, iyileşme döneminde kazanç kaybı bulunduğunu ve bakıma muhtaç olduğunu ileri sürerek geçici bakıcı gideri istemiştir. Bu taleplerin reddine ilişkin sonucun dosya kapsamına uygun olmadığı saptanmıştır.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/11053, K. 2024/2889, T. 19.03.2024 — Davacı, geçici iş göremezlik dönem zararı, bu döneme ilişkin bakıcı gideri ve sürekli iş göremezlik dönem zararı ile manevi tazminat istemiştir. Hüküm fıkrası yeniden kurularak geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatlarına hükmedilmiş, buna karşılık geçici iş göremezlik dönemine ilişkin bakıcı gideri talebi reddedilmiştir. Karar, geçici dönem bakım ihtiyacının ayrıca ispatlanması gerektiğini göstermektedir.

Kararların tam metinleri karararama.yargitay.gov.tr üzerinden sorgulanabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum İş Hukuku Avukatı ile Süreç Yönetimi

Bakıcı gideri, ağır iş kazalarında tazminatın belirleyici kalemidir. Dava dilekçesinde bu kalem açıkça talep edilmeli, gerekirse ıslah yoluyla eklenmelidir. Bakıma muhtaçlığın raporda yer alması, geçici dönem için ayrıca tıbbi belge sunulması ve hesap raporunda kalemlerin ayrıştırılmasının denetlenmesi gerekir.

Çorum iş hukuku avukatı olarak büromuz, iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında maluliyet sürecinin yürütülmesi, bakıcı gideri hesabının denetimi ve indirim oranlarına itiraz edilmesi hizmetlerini vermektedir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebileceğinden, karar almadan önce Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçmeniz önerilir.

#Çorum İş Hukuku Avukatı #Alaca İş Hukuku Avukatı #Bayat İş Hukuku Avukatı #Boğazkale İş Hukuku Avukatı #Dodurga İş Hukuku Avukatı #İskilip İş Hukuku Avukatı #Kargı İş Hukuku Avukatı #Laçin İş Hukuku Avukatı #Mecitözü İş Hukuku Avukatı #Oğuzlar İş Hukuku Avukatı #Ortaköy İş Hukuku Avukatı #Osmancık İş Hukuku Avukatı #Sungurlu İş Hukuku Avukatı #Uğurludağ İş Hukuku Avukatı #Amasya İş Hukuku Avukatı #Göynücek İş Hukuku Avukatı #Gümüşhacıköy İş Hukuku Avukatı #Hamamözü İş Hukuku Avukatı #Merzifon İş Hukuku Avukatı #Suluova İş Hukuku Avukatı #Taşova İş Hukuku Avukatı #Tokat İş Hukuku Avukatı #Almus İş Hukuku Avukatı #Artova İş Hukuku Avukatı #Başçiftlik İş Hukuku Avukatı #Erbaa İş Hukuku Avukatı #Niksar İş Hukuku Avukatı #Pazar İş Hukuku Avukatı #Reşadiye İş Hukuku Avukatı #Sulusaray İş Hukuku Avukatı #Turhal İş Hukuku Avukatı #Yeşilyurt İş Hukuku Avukatı #Zile İş Hukuku Avukatı #Yozgat İş Hukuku Avukatı #Akdağmadeni İş Hukuku Avukatı #Aydıncık İş Hukuku Avukatı #Boğazlıyan İş Hukuku Avukatı #Çandır İş Hukuku Avukatı #Çayıralan İş Hukuku Avukatı #Çekerek İş Hukuku Avukatı #Kadışehri İş Hukuku Avukatı #Saraykent İş Hukuku Avukatı #Sarıkaya İş Hukuku Avukatı #Sorgun İş Hukuku Avukatı #Şefaatli İş Hukuku Avukatı #Yenifakılı İş Hukuku Avukatı #Yerköy İş Hukuku Avukatı #Kırıkkale İş Hukuku Avukatı #Bahşılı İş Hukuku Avukatı #Balışeyh İş Hukuku Avukatı #Çelebi İş Hukuku Avukatı #Delice İş Hukuku Avukatı #Karakeçili İş Hukuku Avukatı #Keskin İş Hukuku Avukatı #Sulakyurt İş Hukuku Avukatı #Yahşihan İş Hukuku Avukatı #Samsun İş Hukuku Avukatı #Atakum İş Hukuku Avukatı #Canik İş Hukuku Avukatı #İlkadım İş Hukuku Avukatı #Tekkeköy İş Hukuku Avukatı #Alaçam İş Hukuku Avukatı #Asarcık İş Hukuku Avukatı #Ayvacık İş Hukuku Avukatı #Bafra İş Hukuku Avukatı #Çarşamba İş Hukuku Avukatı #Havza İş Hukuku Avukatı #Kavak İş Hukuku Avukatı #Ladik İş Hukuku Avukatı #Ondokuzmayıs İş Hukuku Avukatı #Salıpazarı İş Hukuku Avukatı #Terme İş Hukuku Avukatı #Vezirköprü İş Hukuku Avukatı #Yakakent İş Hukuku Avukatı