Alacağın İspatı Amacıyla Sahtecilik (TCK 211) ve İndirim

Alacağın ispatı amacıyla sahtecilik, Türk Ceza Kanunu’nun 211. maddesinde “bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla belgede sahtecilik suçunun işlenmesi halinde, verilecek ceza, yarısı oranında indirilir” biçiminde düzenlenmiş, daha az cezayı gerektiren bir hâldir. Hüküm, belgede sahtecilik suçlarının tamamı bakımından uygulanabilir; resmî belgede sahtecilik, özel belgede sahtecilik ve resmî belge hükmündeki belgelerde sahtecilik hâllerini kapsar.

Uygulamada bu madde, taraflar arasında gerçek bir alacak-borç ilişkisi bulunan ancak senedin kaybolduğu, eksik düzenlendiği ya da imzalatılamadığı dosyalarda hayati önem taşır. Cezanın yarıya inmesi, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumların da kapısını açtığından, savunmada bu maddenin tartıştırılması için Çorum ceza avukatı desteği almak; Çorum merkez kadar Uğurludağ, Kargı ve Sungurlu gibi ilçelerde yürütülen icra kaynaklı dosyalarda da belirleyicidir.

Alacağın İspatı Amacıyla Sahtecilik Nasıl Uygulanır?

Yargıtay’ın yerleşik ölçütüne göre bu hafifletici nedenin uygulanabilmesi için fail, gerçek olan bir olayın kanıtlanmasını sağlamak amacıyla hareket etmiş olmalıdır. Önemli bir ayrıntı daha vardır: kanıtlanmak istenen olayın doğruluğu ya da gerçekliği bir koşul değildir; failin iyi niyetle o olayın doğruluğuna inanmış olması yeterlidir. Maddenin metnine 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden ulaşılabilir.

Bu nedenle mahkeme, taraflar arasında gerçek bir alacak-borç ilişkisi bulunup bulunmadığını araştırmak zorundadır. Ticari defterler, banka kayıtları, önceki senetler, ödeme belgeleri ve tanık anlatımları bu araştırmanın araçlarıdır. Maddenin hiç tartışılmaması, tek başına bozma nedenidir. Suçun temel hâli için resmi belgede sahtecilik suçu ve özel belgede sahtecilik suçu yazılarımıza bakılabilir.

Rıza, İyi Niyet ve Dolandırıcılıkla İlişkisi

Bu madde ile birlikte sıklıkla gündeme gelen ikinci konu rızadır. Yargıtay, belgede sahtecilik suçlarında önceden verilen rıza üzerine borçlu yerine onun imzasının atılmasında zarar verme bilinç ve iradesiyle hareket edilmediğinden suç kastından söz edilemeyeceğini; rızanın açık ya da zımni olabileceğini ve taraflar arasındaki ilişkiler böyle bir rızanın varlığını ciddi biçimde kabule elverişliyse sahtecilik kastının bulunmadığını kabul etmektedir.

Üçüncü konu dolandırıcılıkla ilişkidir. Gerçek bir alacak-borç ilişkisi varsa, sahte belgeyle icra takibi yapılması hâlinde nitelikli dolandırıcılık değil, TCK’nın 159. maddesindeki “bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla dolandırıcılık” suçu gündeme gelir. Böylece hem sahtecilik hem dolandırıcılık cezaları belirgin biçimde azalır.

Yargıtay Kararları Işığında Alacağın İspatı Amacıyla Sahtecilik

Aşağıda, alacağın ispatı amacıyla sahtecilik uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 26.12.2012 tarih, 2010/11941 E. – 2012/22494 K. sayılı kararı: Daire, TCK’nın 211. maddesindeki hafifletici nedenin uygulanabilmesi için failin gerçek olan bir olayın kanıtlanmasını sağlamak amacıyla hareket etmiş olması gerektiğini; kanıtlanmak istenen olayın doğruluğunun koşul olmayıp failin iyi niyetle bu olayın doğruluğuna inanmasının yeterli olduğunu ortaya koymuştur. Somut olayda sanığın ticari defter ve belgeleri ile banka kayıtlarının getirtilip alacak-borç durumunun tespit edilmesi gerektiğini belirterek eksik incelemeyi hukuka aykırı bulmuştur.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 28.02.2024 tarih, 2021/39827 E. – 2024/2461 K. sayılı kararı: Sanık, mağdurun borcuna karşılık düzenlediği senedi kaybettiğini ve mağdurun bilgisi dahilinde yeni senet düzenlediğini savunmuştur. Daire, önceden verilen rıza üzerine borçlu yerine imza atılmasında suç kastından söz edilemeyeceğini belirtmiş; mağdura rıza gösterip göstermediğinin sorulması, alacak-borç ilişkisinin gerçekliğinin araştırılması ve sonucuna göre eylemin TCK 211 kapsamında kalıp kalmadığının tartışılması gerektiğini vurgulamıştır.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 03.04.2024 tarih, 2021/7295 E. – 2024/4876 K. sayılı kararı: Sanık, çeklere teminat olarak alınan senetlerin kaybolduğu zannıyla katılan ve diğer sanık yerine sahte imza atarak birden fazla kambiyo senedi düzenlemiştir. Daire, eylemin TCK’nın 211. maddesindeki hâli oluşturup oluşturmadığının tartışılmamasını hukuka aykırı bulmuş; ayrıca aynı anda icra takibine konu edilen senetler bakımından zincirleme suç hükümlerinin uygulanamayacağını, tek suçtan hüküm kurulup temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak tayin edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 26.02.2024 tarih, 2020/2376 E. – 2024/2205 K. sayılı kararı: Sanıklar, gerçekte kiracı olan kişi adına değil bir başkası adına düzenlenmiş kira sözleşmesini, ikamet belgesi alınabilmesi için hazırlamışlardır. Önceki bozma ilamında sahteciliğin TCK 211 kapsamında işlenip işlenmediğinin tartışılması gerektiği belirtilmiş; yapılan yargılamada mahkeme eylemin özel belgede sahtecilik suçunu oluşturduğunu, ancak belgenin gerçek bir durumun kanıtlanması amacıyla düzenlendiğini kabul ederek sanık hakkında TCK 211’i uygulamıştır.
• Yargıtay 21. Ceza Dairesi 27.12.2016 tarih, 2015/9023 E. – 2016/8037 K. sayılı kararı: Sanık, mağdurun kendisine borcu olduğunu savunmuş; mağdur da sanığa 1.750,00 TL borcu bulunduğunu kabul etmiştir. Daire, tarafların alacak-borç ilişkisi konusundaki bu mutabakatı karşısında eylemin TCK’nın 211. maddesindeki “bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla özel belgede sahtecilik” suçunu oluşturduğunun gözetilmemesini hukuka aykırı bulmuştur.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 01.11.2018 tarih, 2018/4410 E. – 2018/8681 K. sayılı kararı: Bozma sonrası yapılan yargılamada mahkeme, sanığın eyleminin TCK’nın 211. maddesinde öngörülen “bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla resmî belgede sahtecilik” suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir. Daire bu nitelendirmede isabetsizlik bulunmadığını belirterek mahkemenin kabulünü onaylamış, hükmü yalnızca başka yönlerden denetlemiştir.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 23.02.2016 tarih, 2014/9481 E. – 2016/1433 K. sayılı kararı: Sanık, noter yevmiye numaralı bir borç senedini delil göstererek katılandan 8.000 TL alacaklı olduğunu ve suça konu senedin bu alacağa dayandığını iddia etmiş; katılan da bu miktarda borcu bulunduğunu ikrar etmekle birlikte ödediğine dair delil sunamamıştır. Daire, suç tarihinde sanığın senet bedeli kadar alacaklı olup olmadığının tespit edilerek eylemin TCK 211 kapsamında kalıp kalmadığının tartışılması gerektiğini belirtmiş ve bunun gözetilmemesini yasaya aykırı bulmuştur.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 22.10.2013 tarih, 2012/14718 E. – 2013/15047 K. sayılı kararı: Sanık, suça konu senedin evlilik birliği içindeyken katılana aldığı eşya ve takıların bedeli yerine katılan tarafından verildiğini savunmuş, müdafii bunu doğrulayan bir belge sunmuştur. Daire, sunulan belgenin doğruluğu araştırıldıktan sonra eylemin TCK’nın 211. maddesindeki hâli oluşturup oluşturmayacağının karar yerinde tartışılması gerektiğini vurgulayarak, eksik incelemeyle hüküm kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur.

Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

Alacağın ispatı amacıyla sahtecilik savunmasının omurgası, gerçek bir hukuki ilişkinin varlığını ortaya koymaktır. Bu amaçla ticari defterler, fatura ve irsaliyeler, banka dekontları, önceki senetler, mesajlaşma kayıtları ve tanık anlatımları dosyaya kazandırılmalı; mahkemeden bu yönde araştırma yapılması açıkça talep edilmelidir. İkinci olarak borçlunun önceden açık veya zımni rıza gösterip göstermediği sorulmalıdır; rıza varsa suç kastı bulunmadığından doğrudan beraat gündeme gelir. Üçüncüsü, maddenin hiç tartışılmaması başlı başına bir temyiz sebebidir ve istikrarlı biçimde bozma nedeni sayılmaktadır. Dördüncüsü, aynı dosyada dolandırıcılık da isnat ediliyorsa TCK 159’un uygulanabilirliği ileri sürülmelidir.

Çorum merkez ile Uğurludağ, Kargı, Sungurlu ve Osmancık başta olmak üzere Çorum’un tüm ilçelerinde Çorum ceza avukatı ve Çorum ağır ceza avukatı desteği arayanlar, Çorum ceza avukatı hizmetlerimiz sayfasını inceleyebilir ve Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.