İçeriğe atla 
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 233. maddesinde düzenlenen ve aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiyi şikâyet üzerine bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandıran bir suçtur. Suçun kapsamı kanun metninde sayılmamış; bakım, eğitim ve destek kavramlarının içeriği Türk Medeni Kanunu hükümlerine bırakılmıştır.
Bu yapı, dosyaların çoğunda tartışmayı tek bir noktaya taşır: failin hukuken yerine getirmesi gereken somut bir yükümlülüğü var mıydı? Sorunun cevabı dosyaya göre değiştiği için boşanma, velayet ve nafaka dosyalarıyla birlikte yürüyen bu süreçlerde Çorum ceza avukatı ve Çorum aile avukatı desteği almak; Çorum merkez kadar Sungurlu, İskilip ve Osmancık gibi ilçelerde açılan davalarda da suçun unsurlarının baştan doğru kurulmasını sağlar.
Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali Suçunun Unsurları
Suç, hem fail hem mağdur bakımından özgü suç niteliğindedir. Fail, aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve destek olma yükümlülüğü bulunan kişidir; mağdur ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kendisine bakım, eğitim ve destek alma hakkı tanınan ve bu hakkı fail tarafından yerine getirilmeyen kişidir. Aileden olmayan üçüncü kişiler bu suçun mağduru olamaz; dolayısıyla soruşturmaya ilişkin kararlara itiraz hakları da bulunmaz.
Suç şikâyete bağlıdır ve ihmali hareketle işlenir. Yükümlülüğün hiç yerine getirilmemesi aranır; kısmen ya da gecikmeli yerine getirme çoğu kez hukuk mahkemesinin konusudur. Mağdurun on sekiz yaşını doldurmuş olması hâlinde bakım, eğitim ve desteğe ihtiyacı ve bu konudaki tasarruf serbestisi birlikte değerlendirilir ve suçun unsurları genellikle oluşmaz.
Terk Suçu (TCK 97) ile Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali Farkı
Uygulamadaki en sık vasıf tartışması, fiilin TCK 97’deki terk suçu mu yoksa TCK 233 mü olduğudur. Terk suçunun kurucu unsuru, yaşı veya hastalığı nedeniyle kendini idare edemeyecek durumdaki kişinin kendi hâline bırakılmasıdır. Çocuk bir yakına, hastaneye ya da güvenli bir kişiye teslim edilmişse “kendi hâline terk” gerçekleşmez ve terk suçu oluşmaz.
Buna karşılık bu hâllerde failin bakım ve destek yükümlülüğü sona ermediğinden fiil TCK 233 kapsamında değerlendirilir. Nitekim bebeğini hastanede bir yakınına bırakıp bir daha almayan ya da velayeti kendisinde olan çocuğunu üçüncü bir kişiye bırakan sanıklar hakkında Yargıtay, terk suçunu değil aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçunu işaret etmiştir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirler ise bu değerlendirmeden bağımsız olarak uygulanır.
Yargıtay Kararları Işığında Uygulama
Aşağıda, aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu 10.07.2018 tarih, 2017/138 E. – 2018/341 K. sayılı kararı: Sanık, eşinin ev ile ilgilenmemesine, evde yiyecek bulunmamasına ve elektriğin kesilmesine sinirlenerek bakıma muhtaç 11 aylık ve 4 yaşındaki çocuklarını sabah saat 11.00 sıralarında ayrı odalara kilitleyip evden ayrılmış ve gece 22.00 sıralarında dönmüştür. Kurul, çocuklar kilitli odalarda bırakıldığından “kendi hâline terk” unsurunun gerçekleşmediğini ve terk suçunun oluşmayacağını; ancak bakım, eğitim ve destek olma yükümlülüğünün ihlali nedeniyle her iki mağdura yönelik ayrı ayrı TCK 233 suçunun oluşacağını belirterek beraat kararını hukuka aykırı bulmuştur.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi 07.07.2015 tarih, 2014/30607 E. – 2015/33101 K. sayılı kararı: Boşanma sonucunda velayeti kendisine bırakılan ağır düzeyde mental retarde 2003 doğumlu mağduru, sanık ortak bir arkadaşlarına boşandığı eşine teslim etmesi için bırakmış ve bir daha geri almamıştır. Daire, çocuk bir kişiye teslim edildiğinden terk suçunun oluşmayacağını, ancak bakım, eğitim ve destek olma yükümlülüğünün ihlali nedeniyle eylemin TCK 233 kapsamında kaldığını belirterek beraat kararını bozmuştur.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi 07.12.2015 tarih, 2015/23995 E. – 2015/39358 K. sayılı kararı: Suça sürüklenen çocuk, evlilik dışı ilişkiden doğan bebeğini hastanede doğurduktan sonra aynı gün ablasına bırakarak kaçmış ve bir daha geri almamıştır. Daire, bebek bir yakınına bırakıldığından terk suçunun unsurunun gerçekleşmediğini; buna karşılık eylemin TCK 233’teki suçu oluşturup oluşturmayacağının kararda hiç tartışılmamasını eksik kovuşturma, yetersiz gerekçe ve hatalı nitelendirme sayarak hükmü bozmuştur.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi 23.05.2023 tarih, 2021/9741 E. – 2023/18740 K. sayılı kararı: Sanığın, dünyaya getirdiği bebeği yasal olmayan yollardan evlatlık verdiği iddiasıyla açılan davada beraat kararı verilmiştir. Daire, yeni doğmuş mağdurun fiziksel ve duygusal açıdan tamamen anneye bağımlı olduğu bir dönemde yasal olmayan yollarla evlatlık verilmesinin atılı suçu oluşturduğunu belirterek, kanuni ve yerinde olmayan gerekçeyle kurulan beraat hükmünü bozmuştur.
- Yargıtay 18. Ceza Dairesi 04.12.2019 tarih, 2017/7808 E. – 2019/17199 K. sayılı kararı: Sanığın sık sık alkol aldığı, velayet yetkisi devam eden oğlunun bakımını yapmadığı, harçlık vermediği ve çocuğuyla yeterince ilgilenmediği; bu durumun katılan, mağdur ve iki tanık beyanıyla doğrulandığı saptanmıştır. Daire, eylemin bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali niteliğinde olduğunu ve TCK 233 kapsamında kaldığını belirterek yasal olmayan gerekçeyle verilen beraat kararını bozmuştur.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi 17.03.2021 tarih, 2020/12936 E. – 2021/9631 K. sayılı kararı: Taraflar 29.01.2015 tarihinde boşanmış, karar 05.05.2015’te kesinleşmiştir. Daire, boşanma dosyasında katılanın sanıktan maddi-manevi tazminat, tedbir ve yoksulluk nafakası talebinin hiç bulunmadığını saptamış; ortada yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük olmadığından suçun unsurları itibarıyla oluşmadığını belirterek beraat yerine kurulan mahkûmiyet hükmünü bozmuştur.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi 11.05.2022 tarih, 2021/13912 E. – 2022/6990 K. sayılı kararı: Daire, bakım, eğitim ve destek yükümlülüğünün kapsamının Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirleneceğini hatırlatmış; somut olayda ilgilinin olay tarihinde 18 yaşından büyük olması nedeniyle bakım, eğitim ve desteğe ihtiyacının bulunmadığını ve bu konularda tasarruf serbestisi olduğunu saptamıştır. Yasal unsurları itibarıyla oluşmayan suçtan beraat yerine mahkûmiyete karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi 26.01.2021 tarih, 2020/19611 E. – 2021/2133 K. sayılı kararı: Bir okul olayında, öğrencinin matarasına başka bir öğrenci tarafından idrar konulması üzerine o öğrencinin anne ve babası hakkında bu suçtan şikâyette bulunulmuştur. Daire, suçun fail ve mağdur bakımından özgü suç olduğunu; mağdurun Türk Medeni Kanunu’na göre kendisine bakım hakkı tanınan kişi olması gerektiğini belirtmiş, aileden olmayan üçüncü kişi ile anne babasının suçtan zarar gören sıfatı bulunmadığından itiraz haklarının da olmadığına karar vermiştir.
- Yargıtay 18. Ceza Dairesi 26.11.2019 tarih, 2019/15547 E. – 2019/16610 K. sayılı kararı: Sanığın, ayrı yaşadığı eşi ile çocuklarına karşı bakım ve destek olma yükümlülüğünü yerine getirmediği kabul edilmiştir. Daire, eylemin TCK 233’ün birinci fıkrasında düzenlenen suçu oluşturmasına rağmen hükmün aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur. Karar, hangi fıkranın uygulanacağının ceza ve sonuçları bakımından ayrı ayrı denetlenmesi gerektiğini göstermektedir.
Bu kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden erişilebilir; maddenin güncel hâli için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu metnine bakılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali dosyalarında savunmanın ilk işi, iddia edilen yükümlülüğün hukuki dayanağını belgelemektir: boşanma kararında nafaka hükmedilmiş midir, velayet kimdedir, mağdur reşit midir? Bu belgeler olmadan kurulan mahkûmiyetler, kararlarda istikrarlı biçimde bozulmaktadır.
İkinci adım, fiilin terk suçuyla karıştırılmasını önlemek ve şikâyet süresinin geçip geçmediğini denetlemektir. Ayrıntılı bilgi için Çorum ceza avukatı ve aile hukuku sayfalarımızı, serinin önceki yazısı için ise kötü muamele suçu (TCK 232) incelememizi okuyabilirsiniz.
Çorum merkez ile Sungurlu, İskilip, Osmancık ve Alaca başta olmak üzere Çorum’un tüm ilçelerinde Çorum ceza avukatı ve Çorum aile avukatı desteği arayanlar Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı