İçeriğe atla 
Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs, Türk Ceza Kanunu’nun 288. maddesinde düzenlenen ve adliyeye karşı suçlar arasında yer alan bir suç tipidir. Madde, görülmekte olan bir dava veya yürütülen bir soruşturmada yargı görevi yapanı, bilirkişiyi ya da tanığı hukuka aykırı olarak etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunmayı cezalandırır. Uygulamada beraat kararlarının büyük bölümü aleniyet unsurunun gerçekleşmemesinden kaynaklanır. Bu yazıda adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçunun unsurlarını Yargıtay içtihadı ışığında ele alıyoruz.
Maddenin Güncel Metni ve 6352 Sayılı Kanun Değişikliği
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 08.05.2019 tarihli, 2019/1090 E. ve 2019/5889 K. sayılı kararında maddenin iki ayrı hâli karşılaştırılmıştır. Hükmün ilk hâli, bir olayla ilgili başlatılan soruşturma veya kovuşturma kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar savcı, hâkim, mahkeme, bilirkişi veya tanıkları etkilemek amacıyla alenen beyanda bulunmayı altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına bağlıyordu. 6352 sayılı Kanun’un 93. maddesiyle yapılan değişiklikten sonra ise fiil, hukuka aykırı bir karar verilmesi, işlem tesis edilmesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunulması amacına yönelik olarak tanımlanmış ve ceza elli günden az olmamak üzere adli para cezasına dönüştürülmüştür.
Bu değişiklik, lehe kanun uygulaması bakımından önemlidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 19.12.2018 tarihli, 2018/6793 E. ve 2018/12370 K. sayılı kararında, TCK m.7/2 uyarınca failin lehine olan kanunun bir bütün hâlinde uygulanması ve bu değerlendirmenin hükmün gerekçesine yansıtılması gerektiği belirtilmiştir. Maddenin yürürlükteki metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Aleniyet Unsuru: Suçun Kilit Taşı
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 12.07.2023 tarihli, 2023/298 E. ve 2023/395 K. sayılı kararında, tipikliğin maddi unsuru olan fiilin “alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunmak” olduğu; hareketin alenen gerçekleştirilmemesi hâlinde suçun oluşmayacağı açıkça ifade edilmiştir. Aynı kararda TCK’da aleniyetin tanımlanmadığı, bu nedenle hâkimin her somut olayın tüm özelliklerini ayrıntılı biçimde ele alarak aleniyetin bulunup bulunmadığına karar vermesi gerektiği vurgulanmıştır. Karar ayrıca beyanın yazılı, sözlü veya basın yayın yoluyla yapılmasının önem taşımadığını belirtir.
Aleniyetin ölçütü bakımından Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 15.01.2020 tarihli, 2019/13239 E. ve 2020/517 K. sayılı kararı nettir: beyanın “aleni”, yani “belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir” olması gerekir.
Aleniyetin Bulunmadığı Hâller: İçtihattan Örnekler
Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 09.01.2019 tarihli, 2018/13132 E. ve 2019/324 K. sayılı kararında, avukat olan sanığın tanık olarak beyanına başvurulan müvekkili üzerinde baskı kurarak beyanını değiştirmesini sağladığı iddiasına ilişkin mahkûmiyet, aleniyet unsuru gerçekleşmediği gerekçesiyle kanun yararına bozulmuştur.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 15.09.2021 tarihli, 2020/11100 E. ve 2021/5816 K. sayılı kararında, adliye koridorunda yalnızca muhatabın duyacağı şekilde “adliyeyi terk et, mahkemeye girme” denmesi eyleminin aleniyet ögesini taşımadığı; eylemin iddianamedeki tehdit suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Benzer biçimde Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 05.02.2014 tarihli, 2013/6124 E. ve 2014/1180 K. sayılı kararında, tanıklık yapan katılanla yüz yüze görüşüp sözlü beyanda bulunma eyleminde aleniyetin gerçekleşmediği; etkilenmeye teşebbüs edilen kişinin TCK m.6/1-d anlamında yargı görevi yapan kimselerden olmaması nedeniyle TCK m.277’nin de uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 08.11.2017 tarihli, 2017/1838 E. ve 2017/8613 K. sayılı kararında ise savcılık kaleminde askeri kimliğini masaya koyarak babasının ifadesinde hazır bulunmak isteyen sanığın eyleminde ne TCK m.277 ne de TCK m.288 unsurlarının oluştuğu kabul edilmemiş, beraat kararı yerinde bulunmuştur. Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 17.03.2014 tarihli, 2013/14608 E. ve 2014/3043 K. sayılı kararında da tanığa olayı görmediğine ilişkin dilekçe verdirme ve mahkemede bu yönde beyanda bulunmasını isteme eyleminin unsurları itibarıyla bu suçu oluşturmayacağı belirtilmiştir.
Özel Kast ve Muhatabın Niteliği
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 12.04.2011 tarihli, 2010/178 E. ve 2011/41 K. sayılı kararında, eylemlerin yargı mensuplarını etkileme amacı taşımadığı ve bu suç bakımından özel kastın gerçekleşmediği değerlendirilmiştir. Kararda, muhatapların hâkim ya da Cumhuriyet savcısı olmaması, fiilin doğrudan yargı görevi yapanlara yönelik emir verme, baskı, nüfuz icrası veya iltimas niteliği taşımaması ve aleniyet ögesinin bulunmaması gerekçelerine dayanılmıştır.
TCK 277 ile Sınır
Bu suç, TCK m.277’de düzenlenen “yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs” suçuyla sıklıkla karıştırılır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 08.11.2017 tarihli, 2017/3159 E. ve 2017/8612 K. sayılı kararında, tanığa yüksek sesle bağırarak tanıklık yapmasını engellemeye çalışan avukatın eylemi TCK m.277/1 kapsamında görülmüş; fiilin iltimas derecesini aşması nedeniyle maddeye 6545 sayılı Kanun’la eklenen indirimli cümlenin uygulanmaması isabetli bulunmuştur.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 15.06.2021 tarihli, 2020/2840 E. ve 2021/3107 K. sayılı kararında ise müvekkilleri lehine soruşturmanın seyrini değiştirmeye çalışan avukatın eyleminin TCK m.288 kapsamında olup olmadığı tartışılmadan hüküm kurulması bozma nedeni sayılmıştır. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.
Savunmada Dikkat Edilecek Noktalar
- Beyan belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir bir ortamda mı yapılmıştır? Aleniyet dosyada somut olarak ortaya konulmuş mudur?
- Beyanın amacı, hukuka aykırı bir karar verilmesi veya gerçeğe aykırı beyanda bulunulması mıdır? Özel kast tartışılmış mıdır?
- Muhatap, yargı görevi yapan, bilirkişi veya tanık sıfatlarından birini taşımakta mıdır?
- Eylem tehdit, hakaret veya TCK m.277 gibi başka bir hükme mi girmektedir?
- Lehe kanun karşılaştırması ve önödeme ihtarı usulüne uygun yapılmış mıdır?
Bu başlıkların her biri, iddianameye karşı savunmanın ayrı bir eksenini kurar. Soruşturmanın ilk aşamasında verilecek ifadenin içeriği dosyanın gidişini belirlediği için bir Çorum ceza avukatı ile erken aşamada görüşülmesi önemlidir. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için soruşturmanın gizliliğini ihlal suçu (TCK 285) incelemesine bakabilirsiniz.
Sonuç
Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçu, ifade özgürlüğü ile yargının bağımsız işleyişi arasındaki dengeyi kuran, unsurları dar yorumlanan bir suç tipidir. İçtihat, aleniyet ve özel kast ögelerinin birlikte gerçekleşmesini aramakta; bu ögelerden birinin eksikliğinde eylemin tehdit veya TCK m.277 gibi başka hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, adliyeye karşı suçlardan açılan soruşturma ve davalarda hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı