İçeriğe atla 
Zor kullanma yetkisinin aşılması suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 256. maddesinde “Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması” başlığıyla düzenlenmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 15.11.2018 tarihli, 2018/305 E. ve 2018/539 K. sayılı kararında aktarıldığı üzere madde, zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlisinin görevini yaptığı sırada kişilere karşı görevinin gerektirdiği ölçünün dışında kuvvet kullanması hâlinde kasten yaralama suçuna ilişkin hükümlerin uygulanmasını öngörür. Bu yazıda zor kullanma yetkisinin aşılması suçunun unsurlarını içtihat ışığında ele alıyoruz.
Maddenin Niteliği: Bağımsız Bir Ceza Öngörmez
TCK m.256 kendi başına bir ceza miktarı belirlemez; kasten yaralama hükümlerine yollama yapar. Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 03.07.2019 tarihli, 2019/7433 E. ve 2019/14359 K. sayılı kararında, bu suçtan TCK m.256/1 yollamasıyla TCK m.86/1 ve m.86/3-e uyarınca kamu davası açıldığı ve sanığın beraatine karar verildiği aktarılmıştır.
Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu’nun 26.12.2017 tarihli, 2017/314 E. ve 2017/334 K. sayılı kararında da bu suçun yaptırımının TCK m.256 yollamasıyla m.86/1’de bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle somut olayda yaralamanın derecesi, nitelikli hâller ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâller doğrudan uygulanır. Maddenin metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Manevi Unsur: Kast Aranır
İçtihadın savunma bakımından en kritik kabulü manevi unsura ilişkindir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 28.02.2017 tarihli, 2014/269 E. ve 2017/108 K. sayılı kararında, zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suretiyle kasten yaralama suçunun manevi unsurunun kast olduğu; zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlisi yetkisine ilişkin sınırı bilerek ve isteyerek aşmamışsa, yani kasten hareket etmemişse, madde gerekçesinde de vurgulandığı üzere ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerde sınırın aşılmasına dair hüküm çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Bu kabulün pratik sonucu önemlidir: görevin ifası sırasında ölçünün taksirle veya heyecan, korku ve telaş etkisiyle aşıldığı hâllerde TCK m.256 değil, sınırın aşılmasına ilişkin genel hükümler uygulanır. Dolayısıyla savunmada sanığın iç dünyasına ilişkin değerlendirme, olayın gelişim seyriyle birlikte ortaya konulmalıdır.
Ölçünün Belirlenmesi ve Somut Olay Değerlendirmesi
Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu’nun yukarıda anılan 26.12.2017 tarihli kararında aktarılan iddianame anlatımı, bu dosyaların tipik yapısını gösterir: görevlilere saldıran ve yakalanmamak için direnen kişinin etkisiz hâle getirilmesi sırasında görevlilerin de yaralandığı, ancak sonrasında zor kullanma sınırının aşılarak kemik kırığı ve yüzde sabit eser oluşturacak derecede yaralamaya neden olunduğu iddia edilmiştir. Bu tür dosyalarda görevi yaptırmamak için direnme suçu ile zor kullanma sınırının aşılması suçu karşılıklı olarak birlikte yargılanır.
Uygulamada her iki yönde sonuç bulunmaktadır. Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 06.07.2017 tarihli, 2016/3440 E. ve 2017/3005 K. sayılı kararı ile 11.12.2018 tarihli, 2015/5363 E. ve 2018/9601 K. sayılı kararı, bazı sanıklar hakkında zor kullanma sınırının aşılması suçundan beraat, bazıları hakkında ise direnme suçundan mahkûmiyet kurulan dosyalara ilişkindir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 11.06.2012 tarihli, 2011/20153 E. ve 2012/14033 K. sayılı kararı da beraat hükümlerinin temyiz incelemesini içerir.
Mahkûmiyet örnekleri bakımından Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 22.06.2017 tarihli, 2017/1320 E. ve 2017/2861 K. sayılı kararı, 14.06.2016 tarihli, 2015/11478 E. ve 2016/6324 K. sayılı kararı ve 20.05.2019 tarihli, 2015/10181 E. ve 2019/5477 K. sayılı kararı anılabilir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 14.11.2019 tarihli, 2019/8701 E. ve 2019/16342 K. sayılı kararında ise mahkemenin takdiri ve gerekçesi yeterli bulunarak tebliğnamedeki görüşe iştirak edilmemiştir.
Anayasa Mahkemesi Kararları ve Etkili Soruşturma Yükümlülüğü
Bu suç tipi, kötü muamele yasağı bağlamında bireysel başvuru kararlarında da sıkça ele alınmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin 10.12.2014 tarihli, 2013/6359 başvuru numaralı kararında; 12.06.2018 tarihli, 2014/19954 başvuru numaralı kararında; 31.10.2019 tarihli, 2015/9496 başvuru numaralı kararında ve 29.06.2021 tarihli, 2018/27396 başvuru numaralı kararında TCK m.256 metnine ilgili ulusal hukuk olarak yer verilmiştir.
Bu kararlar, kolluk görevlilerinin güç kullanımına ilişkin iddialarda hem mağdur hem de şüpheli bakımından soruşturmanın etkili biçimde yürütülmesinin anayasal bir yükümlülük olduğunu göstermektedir. Savunma açısından ise adli muayene raporlarının, olay tutanaklarının ve kamera görüntülerinin eksiksiz toplanması bu yükümlülüğün doğal sonucudur. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.
Savunmada Öne Çıkan Başlıklar
- Sanık, suç tarihinde zor kullanma yetkisine sahip bir kamu görevlisi miydi?
- Kuvvet kullanımı görevin ifası sırasında mı gerçekleşmiştir?
- Kullanılan kuvvet, görevin gerektirdiği ölçüyü gerçekten aşmış mı? Ölçü, olayın gelişim seyriyle birlikte değerlendirilmiş mi?
- Sınır bilerek ve isteyerek mi aşılmıştır? Kast yoksa sınırın aşılmasına ilişkin genel hükümler uygulanır.
- Karşı tarafın direnme veya saldırı eylemi dosyada belgelenmiş mi?
- Yaralamanın derecesi adli raporlarla ortaya konulmuş mu? Nitelikli hâller doğru uygulanmış mı?
- Kamera görüntüleri, tanık beyanları ve olay tutanakları eksiksiz toplanmış mı?
Bu başlıkların her biri hem beraat hem de ceza miktarı bakımından belirleyicidir. Adli rapor, tutanak ve görüntü kayıtlarının birlikte incelenmesi için bir Çorum ceza avukatı ile görüşülmesi yararlı olur. Büromuzun çalışma alanları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Serinin önceki yazısı için nüfuz ticareti suçu (TCK 255) incelemesine bakabilirsiniz.
Sonuç
Zor kullanma yetkisinin aşılması suçu, kamu görevlisinin meşru yetkisiyle hukuka aykırı şiddet arasındaki sınırı çizen bir hükümdür. Kendi başına ceza öngörmeyip kasten yaralama hükümlerine yollama yaptığı için yaralamanın derecesi doğrudan sonuca etki eder. İçtihat, sınırın bilerek ve isteyerek aşılmasını aramakta; kastın bulunmadığı hâllerde sınırın aşılmasına ilişkin genel hükümlerin uygulanmasını kabul etmektedir. Bir Çorum ceza avukatı olarak Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, görev suçları ve kasten yaralama dosyalarında hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı