Suçluyu Kayırma Suçu (TCK 283) | Çorum Ceza Avukatı

Suçluyu kayırma suçu, işlenmiş bir suçun failine, soruşturma ve kovuşturmadan ya da hükmün infazından kurtulması için imkân sağlanmasını cezalandıran bir adliyeye karşı suçtur. Türk Ceza Kanunu’nun 283. maddesinde düzenlenen bu suç, uygulamada sıklıkla “yardım etme” ile karıştırılır; oysa korunan hukuksal değer adliyenin işleyişidir. Bu yazıda suçluyu kayırma suçunun unsurlarını, Yargıtay içtihadındaki sınırlarını ve savunma bakımından öne çıkan noktaları ele alıyoruz.

Suçluyu Kayırma Suçunun Yasal Dayanağı

TCK m.283/1 uyarınca, suç işleyen bir kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkân sağlayan kimse altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Maddenin ikinci fıkrası, bu suçun üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenmesi hâlinde cezaya hükmolunmayacağını düzenler. Üçüncü fıkra ise suçun kamu görevlisi tarafından görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde cezanın yarı oranında artırılacağını öngörür. Maddenin güncel metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.

“İmkân Sağlama” Nasıl Anlaşılır?

Suçun maddi unsuru olan “imkân sağlama” kavramının çerçevesi içtihatla belirlenmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 15.12.2020 tarihli, 2018/250 E. ve 2020/520 K. sayılı kararında, imkân sağlamanın failin yakalanmasını güçleştiren veya geciktiren her türlü hareketi kapsadığı; hareketin icrai nitelikte olması ve soruşturma makamlarının çalışmasını fiilen zorlaştırması gerektiği vurgulanmıştır.

Ceza Genel Kurulu’nun 14.03.2019 tarihli, 2015/1146 E. ve 2019/206 K. sayılı kararında ise suçun seçimlik hareketli ancak serbest hareketli bir suç olduğu belirtilmiştir. Yani kanun araştırma, yakalanma, tutuklanma ve infazdan kurtulma şeklinde dört ayrı sonuç saymış; bu sonuçlara ulaşmak için kullanılabilecek hareketleri ise sınırlamamıştır. Bu nedenle saklamak, barındırmak, taşımak, kılık değiştirmesine yardım etmek gibi çok farklı davranışlar aynı madde kapsamında değerlendirilebilir.

Somut bir örnek için Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 15.06.2015 tarihli, 2015/1098 E. ve 2015/1794 K. sayılı kararına bakılabilir: hakkında yakalama kararı bulunan kişiyi taşıyan ve yolda kalan aracın çekilmesi eylemi, suçluyu kayırma kapsamında görülmüştür. Aynı kararda, eylemde bulunduğu ileri sürülen diğer sanık hakkında ise yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı onanmıştır. Bu ikili sonuç, suçun varlığının her sanık için ayrı ayrı delillendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Kayrılan Kişinin Kimliği Belirlenmelidir

Uygulamada beraat sonuçlarının en sık dayanağı, kayrıldığı iddia edilen kişinin kimliğinin somut biçimde ortaya konulamamasıdır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 10.03.2016 tarihli, 2015/7697 E. ve 2016/1462 K. sayılı kararı ile Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 23.01.2014 tarihli, 2013/12001 E. ve 2014/928 K. sayılı kararında, kayrılan kişinin kim olduğu ve hangi suçu işlediği belirlenemediğinde suçun unsurlarının oluşmayacağı kabul edilmiştir. Aynı yönde Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 18.11.2014 tarihli, 2014/4449 E. ve 2014/11646 K. sayılı kararı da bulunmaktadır.

Benzer şekilde Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 24.03.2015 tarihli, 2015/533 E. ve 2015/371 K. sayılı kararında, firari durumda olan kişinin yanında yakalanan sanığın eyleminin kayırma kastıyla işlendiğini gösteren yeterli delil bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Yalnızca aynı ortamda bulunmak, tek başına suçun sübutu için yeterli değildir. Çorum ceza avukatı olarak yürüttüğümüz dosyalarda savunmanın ilk odak noktası genellikle bu delil zayıflığıdır.

İnfazdan Kurtulma, Kaçma ve Suç Üstlenme Ayrımı

TCK 283 ile komşu düzenlemeler arasındaki sınır da içtihatla netleşmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 11.12.2018 tarihli, 2018/8414 E. ve 2018/14235 K. sayılı kararında, “hükmün infazından kurtulma” ile salt “kaçma” hâlinin birbirinden ayrılması gerektiği; hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmayan kişiye sağlanan yardımın bu kapsamda değerlendirilemeyebileceği belirtilmiştir.

Suçluyu kayırma ile suç üstlenme (TCK m.270) arasındaki fark bakımından Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 28.05.2019 tarihli, 2019/10308 E. ve 2019/7733 K. sayılı kararı yol göstericidir: kişinin kendisini suçlu olarak göstermesi suç üstlenme, üçüncü kişinin takipten kurtulmasına imkân sağlaması ise kayırma olarak nitelendirilmiştir.

Ayrıca Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 01.10.2012 tarihli, 2011/6090 E. ve 2012/18916 K. sayılı kararında, kayrılan kişiye yöneltilmiş bir suçlamanın veya kesinleşmiş bir hükmün varlığının araştırılması gerektiği ifade edilmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 13.01.2020 tarihli, 2017/13765 E. ve 2020/554 K. sayılı kararında ise TCK m.294 ile sınırın belirlenmesi için yakalama emrinin hangi amaçla çıkarıldığının incelenmesi gerektiği belirtilmiştir. Kararların tam metinleri Yargıtay Karar Arama üzerinden incelenebilir.

Savunma Bakımından Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Kayrıldığı iddia edilen kişinin kimliği, işlediği suç ve hakkındaki adli süreç dosyada somut olarak belgelenmiş mi?
• Sanığa yüklenen hareket gerçekten soruşturmayı zorlaştıran icrai bir davranış mı, yoksa pasif bir bulunma hâli mi?
• TCK m.283/2 kapsamındaki yakınlık ilişkisi veya suç ortaklığı mevcut mu? Bu hâlde cezaya hükmolunmaz.
• Eylem suç üstlenme, tutuklu veya hükümlünün kaçması ya da görevi kötüye kullanma gibi başka bir hükme mi girmektedir?
• Kamu görevlisi sıfatı ve nüfuzun kötüye kullanılması iddiası delillerle destekleniyor mu?

Bu başlıkların her biri, iddianameye karşı savunmanın ayrı bir eksenini oluşturur. Soruşturma aşamasında verilecek ifadenin içeriği, sonraki aşamalarda dosyanın seyrini belirlediği için bir Çorum ceza avukatı ile en erken aşamada görüşülmesi önemlidir. Büromuzun bu alandaki çalışmaları hakkında Çorum ceza avukatı ve ağır ceza davaları sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz. Adliyeye karşı suçlar bakımından ilgili bir diğer yazımız için suç delillerini yok etme ve gizleme (TCK 281) incelemesine bakabilirsiniz.

Sonuç

Suçluyu kayırma suçu, basit görünmesine karşın unsurları titizlikle incelenmesi gereken bir suç tipidir. İçtihat, kayrılan kişinin ve onun suçunun belirlenmesini, sağlanan imkânın icrai niteliğini ve komşu suç tiplerinden ayrımı sübutun ön koşulu saymaktadır. Bu nedenle dosyadaki her delilin bu ölçütler karşısında ayrı ayrı değerlendirilmesi, hem beraat hem de ceza miktarının belirlenmesi bakımından belirleyici olmaktadır. Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, adliyeye karşı suçlardan kaynaklanan soruşturma ve kovuşturmalarda hukuki destek sunmaktadır.

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel durumunuza ilişkin olarak bir avukata danışmanız önerilir.

#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı