İçeriğe atla 
Nitelikli hırsızlık suçu cezası, Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesinde basit hırsızlığa göre çok daha ağır biçimde düzenlenmiştir. Kanun koyucu, hırsızlık suçunun bir kısım nitelikli hâllerini suça konu taşınır malın aidiyeti, vasfı veya bulunduğu yere göre belirlemiştir. Çorum ağır ceza avukatı olarak takip edilen dosyalarda, hangi bendin uygulanacağı tartışması çoğu zaman yıllarla ölçülen bir ceza farkı doğurmaktadır.
Bu yazıda kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış eşya, bina veya eklentisi içindeki eşya, gece vakti işlenen hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali ile içtima ilişkisi güncel Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır.
Nitelikli Hırsızlık Suçu Cezası ve Yasal Çerçeve (TCK 142)
TCK 141’de hırsızlığın basit hâli, 142. maddesinde ise daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri düzenlenmiştir. Maddenin güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu metninden ulaşılabilir. Suçun basit hâli için basit hırsızlık suçu cezası (TCK 141) yazımız incelenebilir.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi 06.06.2022 tarih, 2021/12947 E. – 2022/8455 K. sayılı kararında maddenin sistematiği açıklanmıştır. Daire, kanun koyucunun hırsızlık suçunun bir kısım nitelikli hâllerini suça konu taşınır malın aidiyeti, vasfı veya bulunduğu yere göre belirlediğini, ancak metnin yazımında standart bir format kullanmak suretiyle karmaşanın önüne geçmek istediğini belirtmiştir. Aynı kararda, kanundaki “ya da” ayıracı nedeniyle bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınan eşya kilitlenmemiş olsa dahi bu bentteki nitelikli hâlin varlığının oy birliğiyle kabul edildiği vurgulanmıştır.
Kilitlenmek Suretiyle Muhafaza Altına Alınmış Eşya
Kilit kavramı Yargıtay tarafından geniş yorumlanmaktadır. Ceza Genel Kurulu kararlarına göre kilit; taşınır veya taşınmaz bir malı muhafaza etmeye yarayan, anahtar ya da ona benzer başka araçlarla fonksiyonel hâle gelebilen herhangi bir alettir. Bu nitelikli hâlin oluşması bakımından kilidin şekli veya konulduğu yer belirleyici değildir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 26.01.2023 tarih, 2020/41 E. – 2023/32 K. sayılı kararı, teknolojik bir yöntemle işlenen hırsızlığa ilişkindir. Somut olayda sanık, mağdurun muhafaza altına alma amacıyla mekanizması sağlam ve çalışır durumdaki uzaktan kumanda ile kilitlediği aracının kilidini, sinyal bozucu alet kullanarak aynı anda etkisiz hâle getirmiştir. Kurul, bu eylemin suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan TCK 142/1-b kapsamındaki kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış eşya hakkında hırsızlık suçuna uyduğunun kabul edilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 26.01.2023 tarih, 2020/42 E. – 2023/33 K. sayılı kararında ise mevzuattaki değişikliğin sonuçları değerlendirilmiştir. Kurul, 6545 sayılı Kanun ile TCK 142/2-d bendine “kilitlenmesini engellemek” ibaresinin eklendiğini ve bendin, haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek suretiyle işlenmesi hâlinde beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngören biçimini aldığını belirlemiştir. Bu değişiklik, sinyal kesici kullanılan olaylarda uygulanacak bendin suç tarihine göre saptanmasını zorunlu kılmaktadır.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi 29.03.2012 tarih, 2010/2988 E. – 2012/6350 K. sayılı kararında kilit kırma eylemlerinin nitelendirilmesi tartışılmıştır. Daire, kapı kilidinin fiziki olarak kırılması durumunda TCK 142/1-b veya TCK 142/2-h hükümleriyle birlikte TCK 142/2-d hükümlerinin de tartışılması gerektiğini ortaya koymuştur. Birden fazla nitelikli hâlin birlikte gerçekleşmesi, temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesinin gerekçesini oluşturur.
Bina veya Eklentisi İçinde Muhafaza Altına Alınmış Eşya
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 22.11.2023 tarih, 2022/479 E. – 2023/617 K. sayılı kararında bu bendin kapsamı netleştirilmiştir. Kurula göre “bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmak”tan anlaşılması gereken, mutlaka belli bir yere kilitlemek ya da gizlemek değildir; eşyanın bina veya eklentisi içinde bulundurulmuş olması yeterlidir. Bu yorum, kilitli olmayan ancak kapalı bir alanda bulunan eşyaya yönelik eylemleri de nitelikli hırsızlık kapsamına sokmaktadır.
Uygulamada bu ilke kapalı iş yerleri bakımından da geçerlidir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 10.01.2022 tarih, 2020/16375 E. – 2022/78 K. sayılı kararında disco isimli kapalı iş yerinden eşya çalınması eylemi, bina içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında hırsızlık kapsamında değerlendirilmiştir. Daire, mekânın kapalı ve kullanıma tahsis edilmiş bir yapı olmasını yeterli görerek nitelikli hâlin uygulanmasını isabetli bulmuştur.
Gece Vakti İşlenen Nitelikli Hırsızlık Suçu Cezası (TCK 143)
Hırsızlığın gece vakti işlenmesi TCK 143 uyarınca ayrı bir artırım sebebidir. Ancak Yargıtay, bu artırımın uygulanabilmesi için suçun geceden sayılan zaman diliminde işlendiğinin şüpheye yer bırakmayacak biçimde ispatlanmasını aramaktadır.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi 28.04.2022 tarih, 2021/10783 E. – 2022/6579 K. sayılı kararı, mağdurun aracının camının kırıldığını fark ettiği ancak olayın tam saatinin belirlenemediği bir dosyaya ilişkindir. Daire, suçun geceden sayılan zaman diliminde işlendiği kesin olarak ispatlanamadığından TCK 143 uyarınca artırım yapılamayacağına hükmetmiştir. Buna karşılık Yargıtay 6. Ceza Dairesi 09.02.2022 tarih, 2021/5988 E. – 2022/1331 K. sayılı kararında eylemin gece saatlerinde işlendiğinin sabit olduğu hâllerde artırımın zorunlu olduğu belirlenmiştir.
Artırımın oranı da gerekçelendirilmelidir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi 10.04.2013 tarih, 2010/14032 E. – 2013/7707 K. sayılı kararında, temel ceza alt sınırdan belirlendiği hâlde gece artırımının yasal ve yeterli gerekçe gösterilmeksizin en üst sınırdan yapılmasının hükümde çelişki oluşturduğu ve bozma nedeni sayıldığı ortaya konulmuştur. Bu nedenle savunmada yalnızca gece vaktinin varlığı değil, artırım oranının orantılılığı da tartışılmalıdır.
Nitelikli Hırsızlık Suçu Cezası ile Birlikte Uygulanan Suçlar
Hırsızlık eylemi gerçekleştirilirken başka suçların da oluşması hâlinde içtima ve ceza tayini kuralları devreye girer. Aşağıda, nitelikli hırsızlık suçu cezası uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi 18.05.2021 tarih, 2021/1906 E. – 2021/9791 K. sayılı kararı: Gece vakti pencere veya kapı kırılarak konuta ya da iş yerine girilmek suretiyle gerçekleştirilen hırsızlık eylemlerinin nitelendirilmesi tartışılmıştır. Daire, bu hâlde nitelikli hırsızlık suçunun yanında TCK 116 uyarınca konut veya iş yeri dokunulmazlığının ihlali suçundan da ceza verilmesi gerektiğini, eylem gece vakti işlenmişse TCK 116/4 hükmünün uygulanacağını belirlemiştir. Fiilin birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi hâlinde ayrıca TCK 119/1-c uyarınca artırım yapılması gerekmektedir.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu 06.12.2023 tarih, 2022/30 E. – 2023/647 K. sayılı kararı: Kurul, hırsızlık ile konut dokunulmazlığının ihlali suçlarının birlikte işlenmesi hâlinde uygulanacak içtima kurallarını değerlendirmiştir. Kararda, hırsızlık amacıyla konuta girilmesinin ayrı bir suç oluşturduğu ve failin her iki suçtan ayrı ayrı cezalandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu konudaki ayrıntılı değerlendirme için konut dokunulmazlığının ihlali suçu (TCK 116) yazımız incelenebilir.
- Yargıtay 6. Ceza Dairesi 27.09.2022 tarih, 2022/6307 E. – 2022/12432 K. sayılı kararı: Daire, TCK 142’deki nitelikli hâllerin yazım tekniğini ve birbirleriyle ilişkisini değerlendirmiştir. Kararda, kanun koyucunun nitelikli hâlleri malın aidiyeti, vasfı veya bulunduğu yere göre belirlediği ve standart bir format kullandığı tespiti yinelenmiştir. Bu yaklaşım, aynı eylemde birden fazla bendin gündeme geldiği dosyalarda hangi bendin esas alınacağının belirlenmesinde ölçüt sağlamaktadır.
Kapı, pencere veya kasa kilitlerinin tahrip edilmesi ayrıca nitelikli mala zarar verme suçunu da oluşturur. Yağma ile hırsızlık arasındaki sınır için yağma ve hırsızlık suçu ayrımı yazımıza bakılabilir. Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ağır Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
Nitelikli hırsızlık suçu cezası bakımından savunmanın odaklanması gereken noktalar bellidir. Öncelikle eşyanın gerçekten kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınıp alınmadığı, kilidin çalışır durumda olup olmadığı ve olay yerinin bina ya da eklentisi sayılıp sayılamayacağı somut delillerle ortaya konulmalıdır. İkinci olarak gece vakti artırımı bakımından olayın saatinin kesin biçimde ispatlanıp ispatlanmadığı denetlenmeli; şüphe hâlinde artırım uygulanamayacağı ileri sürülmelidir. Üçüncü olarak birden fazla nitelikli hâlin veya ayrı suçların bir arada bulunduğu dosyalarda içtima kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı incelenmelidir.
Suç tarihindeki madde metninin tespiti de kritik önemdedir; 6545 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik nedeniyle aynı eylem, suç tarihine göre farklı bentler kapsamında değerlendirilebilmektedir. Diğer hizmet alanlarımız için Çorum avukat ve hukuki danışmanlık hizmetleri sayfamızı inceleyebilirsiniz. Nitelikli hırsızlık suçu cezası ile karşı karşıya kaldıysanız, Çorum ağır ceza avukatı arayışınızda Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.