İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu TCK 184 | Çorum

İmar kirliliğine neden olma suçu, TCK’nın 184. maddesinde düzenlenmiş olup yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapılmasını ya da yaptırılmasını cezalandırır. Ruhsatsız ilave kat çıkılması, kapalı otopark inşası ve esaslı tadilat yapılması uygulamada en sık karşılaşılan görünümlerdir.

Maddenin en kritik yönü, binanın imar planına ve ruhsatına uygun hâle getirilmesi hâlinde davanın düşmesini öngören etkin pişmanlık hükmüdür. Bu imkânın doğru zamanda kullanılabilmesi için Çorum ceza avukatı desteği almak; Çorum merkez kadar Ortaköy, Boğazkale ve Sungurlu gibi ilçelerdeki yapı dosyalarında da belirleyicidir.

İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Unsurları

Suçun oluşumu için suça konu yapının bina niteliğini taşıması ve eylemin kanunda aranan mekânsal alanda gerçekleştirilmesi gerekir. Kanun metnine 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden ulaşılabilir.

Aşağıda, imar kirliliğine neden olma suçu uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 15.12.2015 tarih, 2015/18 E. – 2015/520 K. sayılı kararı: Kurul, suçla korunan hukuki değerin çevre olduğunu belirlemiştir. Kararda kanun koyucunun, suçun işlenme yoğunluğunu ve yol açtığı toplumsal problemleri gözeterek faili salt cezalandırmaktan ziyade suçun olumsuz sonuçlarını telafi etme ve çevresel düzeni sağlama amacını güttüğü vurgulanmıştır. Bu tespit, maddedeki etkin pişmanlık mekanizmasının onarıcı adalet anlayışına dayandığını göstermektedir.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi 01.07.2024 tarih, 2022/16625 E. – 2024/9435 K. sayılı kararı: Daire, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesindeki bina tanımına atıf yapmış; binanın kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü, insanların içine girebileceği ve oturma, çalışma, eğlenme, dinlenme veya ibadet etmeye yahut hayvan ve eşyaların korunmasına yarayan yapı olduğunu belirtmiştir. Kararda ayrıca davaya konu imalatın yapıldığı taşınmazın suç tarihi itibarıyla belediye sınırları veya özel imar rejimine tabi yerlerden olup olmadığının ilgili belediye başkanlığından sorulması gerektiği hükme bağlanmıştır.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi 21.05.2024 tarih, 2021/40226 E. – 2024/7076 K. sayılı kararı: Daire, suça konu olabilecek imalatların kapsamını belirlemiştir. Kararda esaslı tadilat ve ruhsatsız ilave kat gibi imalatların da suça vücut vereceği ifade edilmiş; böylece maddenin yalnızca sıfırdan yapılan binalarla sınırlı olmadığı ortaya konmuştur.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi 02.11.2012 tarih, 2011/1514 E. – 2012/22791 K. sayılı kararı: Daire, maddenin uygulama alanını sınırlamıştır. Kararda TCK 184/1’de yazılı suçun ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde işlenebileceği, belediye mücavir alanının bu kapsama girmediği belirtilmiştir. Taşınmazın belediye mücavir alanında kaldığı ve özel imar rejimine tabi olmadığı belirlenirse beraat kararı verilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi 22.05.2024 tarih, 2021/34946 E. – 2024/7166 K. sayılı kararı: Sanık hakkında ruhsatsız kapalı otopark inşa etmesi nedeniyle TCK 184/1 uyarınca kamu davası açılmış, yargılama sırasında sanık 7143 sayılı Kanun kapsamında yapı kayıt belgesi alarak dosyaya sunmuştur. Bölge adliye mahkemesi, yapı kayıt belgesi alınmış olması nedeniyle kamu davasının düşmesine karar vermiş; Daire, sanık savunması, yapı tatil tutanağı, bilirkişi raporu ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde bu takdir ve gerekçede hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek hükmü onamıştır.

Etkin Pişmanlık: Binayı Ruhsata Uygun Hâle Getirme

Maddenin beşinci fıkrası uyarınca fail, kişisel cezasızlık sebebi niteliğindeki bu düzenlemeden yararlanarak binayı imar planına ve ruhsatına uygun hâle getirdiğinde kamu davası açılmaz, açılmış olan dava düşer ve mahkûm olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar. Bu nedenle imar kirliliğine neden olma suçu dosyalarında ilk değerlendirilmesi gereken seçenek, aykırılığın giderilmesi ya da ruhsatlandırma imkânının bulunup bulunmadığıdır.

3194 sayılı İmar Kanunu’na 7143 sayılı Kanun ile eklenen geçici 16. madde kapsamında alınan yapı kayıt belgesi de yargı kararlarında düşme sonucu doğurabilmektedir. Emsal kararlara Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.

Belediye Sınırı Şartı ve Failin Belirlenmesi

Suç ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde işlenebilir; belediye mücavir alanı bu kapsamda değildir. Bu nedenle savunmanın ilk adımı, taşınmazın suç tarihindeki statüsünü ilgili belediyeden resmî yazıyla tespit ettirmektir. Mücavir alanda kalan ve özel imar rejimine tabi olmayan yapılar bakımından beraat kararı verilmesi gerekir.

Failin belirlenmesinde ise binayı yapan veya yaptıran kişi esas alınır; malik, müteahhit ve fiilen inşaatı yürüten kişinin rolleri ayrı ayrı değerlendirilir. Konuyla bağlantılı olarak inşaatta emniyet kurallarına uymama yazımız da incelenebilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

İmar kirliliğine neden olma suçu dosyalarında savunmanın üç ekseni vardır: taşınmazın belediye sınırları veya özel imar rejimine tabi bir yerde bulunup bulunmadığının belgelenmesi, imalatın bina niteliği taşıyıp taşımadığının bilirkişi incelemesiyle tartışılması ve mümkünse yapının ruhsata uygun hâle getirilerek etkin pişmanlıktan yararlanılması. Yapı tatil tutanağı ve encümen kararları dosyaya eksiksiz getirtilmelidir.

Çorum merkez ile Ortaköy, Boğazkale, Sungurlu ve İskilip başta olmak üzere Çorum’un tüm ilçelerinde Çorum ceza avukatı ve Çorum gayrimenkul avukatı hizmeti arayanlar, ruhsatsız yapı dosyalarında süreci doğru yönetmek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.