İçeriğe atla 
Hayasızca hareketler suçu, Türk Ceza Kanunu’nun genel ahlaka karşı suçlar bölümünde yer alan ve uygulamada en çok suç vasfı tartışması doğuran hükümlerden biridir. Madde yalnızca iki seçimlik hareketi yaptırıma bağlamıştır: alenen cinsel ilişkide bulunmak ve teşhircilik yapmak. Buna karşın uygulamada bu iki hareket kapsamına girmeyen pek çok davranış da bu suçtan iddianameye konu edilmekte, Yargıtay bu kararları unsur yokluğu nedeniyle bozmaktadır. Bu yazıda hayasızca hareketler suçunun unsurları, aleniyet ölçütü, cinsel taciz suçundan ayrımı ve Yargıtay kararlarındaki sınırlar madde metniyle birlikte ele alınmaktadır.
TCK 225 Madde Metni (Tam Metin)
Konunun yasal dayanağı Türk Ceza Kanunu’nun 225. maddesidir. Maddenin tam metni şöyledir:
Madde 225 – Hayasızca hareketler
(1) Alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişi, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Madde metni, Adalet Bakanlığı mevzuat bilgi sisteminin konsolide metninden alınmıştır; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir. Güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi.
Maddenin metni Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/421, K. 2022/402, T. 02.06.2022 kararında da aynı şekilde aktarılmıştır. Görüldüğü üzere hüküm tek fıkradan oluşmakta ve nitelikli hâl ya da etkin pişmanlık düzenlemesi içermemektedir.
Korunan Hukuki Değer ve İki Seçimlik Hareket
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/8994, K. 2023/18476, T. 17.05.2023 kararında suçun amacı ve kapsamı açıkça ortaya konulmuştur. Karara göre maddede “alenen cinsel ilişkide bulunmak” veya “teşhircilik” suçun unsurları olarak tanımlanmaktadır; hüküm, toplum kültürünün önemli bir kısmını oluşturan edep, iffet, ar ve haya duyguları ile edep törelerini korumayı amaçlamakta ve bu değerlere saldırı niteliği taşıyan hareketleri yasaklamaktadır. Aynı kararda teşhircilik, kişinin cinsel tatmine ulaşabilmek için cinsel organı veya madde metniyle korunması hedeflenen değerleri incitecek şekilde vücut bölgelerini alenen göstermesi olarak tanımlanmıştır.
Bu tanım, suçun bir amaç unsuru taşıdığını gösterir: gösterme davranışının cinsel tatmine yönelik olması gerekir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2011/14749, K. 2013/2834, T. 04.02.2013 kararında da teşhircilik suretiyle hayasızca hareketin, belirli kişi veya kişiler hedef alınmaksızın, cinsel organların ya da vücudun çok mahrem sayılan yerlerinin ahlak, ar ve haya duygularını incitecek şekilde cinsel amaçla gösterilmesi ve açıkça sergilenmesi ile oluştuğu belirtilmiştir.
“Cinsel İlişki” Kavramının Kapsamı
Maddedeki ilk seçimlik hareket bakımından kavram geniş yorumlanmaktadır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/22654, K. 2024/5264, T. 24.04.2024 kararında, madde metninde geçen cinsel ilişkinin cinsel arzuların tatmini amacına yönelik her türlü davranışı ifade ettiği belirtilmiştir.
Bununla birlikte her yakınlaşma bu eşiği aşmaz. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/8994, K. 2023/18476, T. 17.05.2023 kararında, görgü tespit tutanağı, olay tutanağı ve savunmalar birlikte değerlendirildiğinde sanıkların eylemlerinin cinsel ilişkide bulunma boyutunda olmadığı ve hayasızca hareketler suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden mahkûmiyet hükümleri kurulmasının hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir.
Aleniyet Unsuru: Nerede İşlenirse Suç Oluşur?
Her iki seçimlik hareket de aleniyet koşuluna bağlıdır. Aleniyet, eylemin belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilir olmasıdır; fiilen görülmüş olması şart değildir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi, E. 2012/4224, K. 2013/12761, T. 05.12.2013 kararında, sanıkların gece saatlerinde bir sitenin ortak havuzuna dışarıdan görülebilecek ve cinsel organları da açıkta olacak şekilde çıplak girmeleri şeklinde gerçekleşen olayda alenen teşhircilik suretiyle hayasızca hareketler suçunun sabit olduğu gözetilmeden beraat kararı verilmesi bozma sebebi yapılmıştır.
Benzer şekilde Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/25428, K. 2024/3234, T. 13.03.2024 kararına konu olayda, aracın umuma açık şekilde park edilmesinin ardından araç içinde cinsel ilişki yaşanması, yerel mahkemece alenen cinsel ilişkiye girmek suretiyle hayasızca hareketler suçu olarak kabul edilmiştir.
Buna karşılık kapalı ve denetimli bir alanda aleniyet gerçekleşmez. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/9303, K. 2023/17080, T. 11.04.2023 kararında, karakol nezarethanesinde gerçekleşen eylemde suçun aleniyet unsurunun gerçekleşmediği anlaşıldığı hâlde atılı suçun unsurlarının ne şekilde oluştuğu açıklanmadan mahkûmiyete karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Cinsel Taciz Suçundan Ayrım: Eylem Belirli Bir Kişiye Yönelik mi?
Hayasızca hareketler ile cinsel taciz arasındaki ayrımın ölçütü, eylemin belirli bir kişiyi hedef alıp almadığıdır. Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2017/3143, K. 2019/7014, T. 09.04.2019 kararında, sanığın parkta alenen cinsel organını göstermesi biçimindeki eyleminde müştekinin eylemin kendisine yönelik olmadığını ve cinsel organın alenen teşhir edildiğini beyan etmesi de dikkate alınarak, eylemin belli bir kişiye yönelik olmaması karşısında TCK 225’teki suçun oluştuğu belirtilmiş; eylemin yanlış yorumlanarak cinsel taciz suçundan hüküm kurulması hukuka aykırı görülmüştür.
Aynı ölçüt Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2021/11413, K. 2022/11049, T. 07.12.2022 kararında da uygulanmıştır. Sanığın katılanı hedef almaksızın farklı tarihlerde evinin penceresinin önünde soyunduktan sonra teşhircilik yapması şeklindeki eylemlerinin TCK 225 kapsamında hayasızca hareketler suçunu oluşturduğu gözetilmeden, suç vasfının tayininde yanılgıya düşülerek cinsel taciz suçundan mahkûmiyet kararı verilmesi bozma sebebi olmuştur.
Buna göre eylem belirli bir kişiye yöneltilmişse cinsel taciz, belirsiz sayıda kişiye karşı aleniyet içinde gerçekleşmişse hayasızca hareketler suçu gündeme gelir.
Suçun Unsurlarını Oluşturmayan Davranışlar
Uygulamada bu maddeden açılan davaların önemli bir kısmı, maddenin iki seçimlik hareketine girmeyen davranışlara ilişkindir ve unsur yokluğu nedeniyle bozulmaktadır.
Yargıtay 14. Ceza Dairesi, E. 2012/9585, K. 2012/11508, T. 16.11.2012 kararında, yol kenarında belirli bir kıyafetle beklemekten başka herhangi bir eylem isnat edilemeyen sanığın, ancak alenen cinsel ilişki veya teşhircilik yapmak suretiyle işlenebilecek bu suçun unsurlarını oluşturacak eylemlerinin nelerden ibaret olduğu gösterilmeden mahkûmiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2011/25212, K. 2013/8110, T. 15.04.2013 kararında da yol kenarında bekleyerek geçen araçlara otostop çekmek biçimindeki davranış bakımından aynı gerekçeyle bozma kararı verilmiştir.
Cinsel amaç taşımayan davranışlar da kapsam dışındadır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2011/14749, K. 2013/2834, T. 04.02.2013 kararında, bir duvara karşı küçük tuvaletini yapan sanığın ne şekilde cinsel amaçla davranarak alenen teşhircilik yaptığı açıklanmadan yetersiz gerekçeyle hüküm kurulması bozma sebebi yapılmıştır.
Fuhuş bakımından da önemli bir sınır vardır. Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru, B. 2014/19152, T. 18.10.2017 kararında, gerek 5237 sayılı Kanun’da gerekse 5326 sayılı Kanun’da fuhuş yapmanın suç olarak düzenlenmediği, 5326 sayılı Kanun’un hiçbir hükmünde fuhuş amacıyla başkalarını rahatsız etmek fiilinin kabahat olarak belirtilmediği ve somut olayda başvurucunun TCK 225 kapsamında bir eylemi olduğu yönünde herhangi bir tespit bulunmadığı belirtilmiştir.
Delil Durumu ve Beraat
Bu suçta deliller çoğunlukla olay tutanağı ve tanık beyanlarından oluşur. Görgüye dayanmayan beyanlar mahkûmiyete esas alınamaz. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/14780, K. 2022/10935, T. 25.04.2022 kararında, sanığın suçlamayı kabul etmemesi, bir tanığın çelişkili beyanları ve diğer tanıkların olaya ilişkin görgüye dayalı bilgilerinin bulunmaması karşısında mahkûmiyete yeter, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği gözetilerek beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Hayasızca hareketler suçunun cezası nedir? Madde metnine göre altı aydan bir yıla kadar hapis cezasıdır.
Kimsenin görmediği bir yerde gerçekleşen eylem suç oluşturur mu? Aleniyet unsuru gerçekleşmediği için bu suç oluşmaz; nezarethane gibi kapalı ve denetimli alanlara ilişkin kararlar bu yöndedir.
Eylem belirli bir kişiye yönelikse hangi suç oluşur? Yargıtay kararlarına göre belirli bir kişiyi hedef alan eylemler cinsel taciz, belirsiz sayıda kişiye karşı aleniyet içinde gerçekleşen eylemler hayasızca hareketler kapsamında değerlendirilmektedir.
Tuvalet ihtiyacı nedeniyle verilen cezalar hukuka uygun mu? Cinsel amaç ortaya konulmadıkça teşhircilikten söz edilemez; Yargıtay bu tür mahkûmiyetleri yetersiz gerekçe nedeniyle bozmaktadır.
Fuhuş yapmak bu madde kapsamında mı? Hayır. Fuhuş yapmanın kendisi suç ya da kabahat olarak düzenlenmemiştir; sorumluluk ancak maddedeki iki seçimlik hareketten birinin gerçekleşmesi hâlinde doğar.
Çorum’da Hayasızca Hareketler İddialı Dosyalar
Bu suçtan açılan dosyalarda savunmanın odak noktası genellikle üç sorudur: isnat edilen davranış maddedeki iki seçimlik hareketten birine giriyor mu, aleniyet unsuru gerçekleşmiş mi ve teşhircilik bakımından cinsel amaç ortaya konulmuş mu? İddianamede bu unsurların somut biçimde gösterilmemiş olması, kararın bozulmasına ya da beraate yol açabilen bir eksikliktir.
Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu, Çorum ve çevre illerde genel ahlaka karşı suçlar ile cinsel suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde hukuki danışmanlık ve savunma hizmeti vermektedir. Dosyanızdaki tutanak ve tanık beyanlarının değerlendirilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
#Çorum Ceza Avukatı #Alaca Ceza Avukatı #Bayat Ceza Avukatı #Boğazkale Ceza Avukatı #Dodurga Ceza Avukatı #İskilip Ceza Avukatı #Kargı Ceza Avukatı #Laçin Ceza Avukatı #Mecitözü Ceza Avukatı #Oğuzlar Ceza Avukatı #Ortaköy Ceza Avukatı #Osmancık Ceza Avukatı #Sungurlu Ceza Avukatı #Uğurludağ Ceza Avukatı #Amasya Ceza Avukatı #Göynücek Ceza Avukatı #Gümüşhacıköy Ceza Avukatı #Hamamözü Ceza Avukatı #Merzifon Ceza Avukatı #Suluova Ceza Avukatı #Taşova Ceza Avukatı #Tokat Ceza Avukatı #Almus Ceza Avukatı #Artova Ceza Avukatı #Başçiftlik Ceza Avukatı #Erbaa Ceza Avukatı #Niksar Ceza Avukatı #Pazar Ceza Avukatı #Reşadiye Ceza Avukatı #Sulusaray Ceza Avukatı #Turhal Ceza Avukatı #Yeşilyurt Ceza Avukatı #Zile Ceza Avukatı #Yozgat Ceza Avukatı #Akdağmadeni Ceza Avukatı #Aydıncık Ceza Avukatı #Boğazlıyan Ceza Avukatı #Çandır Ceza Avukatı #Çayıralan Ceza Avukatı #Çekerek Ceza Avukatı #Kadışehri Ceza Avukatı #Saraykent Ceza Avukatı #Sarıkaya Ceza Avukatı #Sorgun Ceza Avukatı #Şefaatli Ceza Avukatı #Yenifakılı Ceza Avukatı #Yerköy Ceza Avukatı #Kırıkkale Ceza Avukatı #Bahşılı Ceza Avukatı #Balışeyh Ceza Avukatı #Çelebi Ceza Avukatı #Delice Ceza Avukatı #Karakeçili Ceza Avukatı #Keskin Ceza Avukatı #Sulakyurt Ceza Avukatı #Yahşihan Ceza Avukatı #Samsun Ceza Avukatı #Atakum Ceza Avukatı #Canik Ceza Avukatı #İlkadım Ceza Avukatı #Tekkeköy Ceza Avukatı #Alaçam Ceza Avukatı #Asarcık Ceza Avukatı #Ayvacık Ceza Avukatı #Bafra Ceza Avukatı #Çarşamba Ceza Avukatı #Havza Ceza Avukatı #Kavak Ceza Avukatı #Ladik Ceza Avukatı #Ondokuzmayıs Ceza Avukatı #Salıpazarı Ceza Avukatı #Terme Ceza Avukatı #Vezirköprü Ceza Avukatı #Yakakent Ceza Avukatı