Çevrenin Taksirle Kirletilmesi Suçu TCK 182 | Çorum

Çevrenin taksirle kirletilmesi suçu, TCK’nın 182. maddesinde düzenlenmiş olup çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortama taksirle verilmesi biçiminde tanımlanır. İşletme faaliyetleri sırasında dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali sonucu ortaya çıkan kirlenmeler bu madde kapsamında değerlendirilir.

Ancak uygulamada bu madde ile kasten kirletme arasındaki sınır sıklıkla yanlış çizilmekte, taksirden kurulan hükümler bozulmaktadır. Bu nedenle sürecin başından itibaren Çorum ceza avukatı desteği almak; Çorum merkez kadar Mecitözü, Alaca ve Sungurlu gibi ilçelerdeki çevre dosyalarında da savunmanın yönünü belirler.

Çevrenin Taksirle Kirletilmesi Suçunun Manevi Unsuru

Suçun manevi unsuru olan taksir, failin hukuki anlamda suç işlemek istememesine rağmen hukuk düzeninin gereklerine aldırmaması hâlini ifade eder. Bilinçsiz taksirde dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle kirlenme neticesi öngörülmeden atık alıcı ortama verilirken, bilinçli taksirde netice öngörülmesine karşın meydana gelmeyeceği düşünülür. Kanun metnine 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden ulaşılabilir.

Aşağıda, çevrenin taksirle kirletilmesi uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2016/12057 E. – 2017/3009 K. sayılı kararı: Somut olayda sanığın yetkilisi olduğu tesiste çevre kirliliğini önleyecek nitelikte gerekli tedbirlerin alınmadığı yerel mahkemece kabul edilmiştir. Daire, bu kabul karşısında çevrenin kasten kirletildiğinin anlaşıldığını; çevresel etkinin genişliği ve çok sayıda mağdurun zarar görmesi de gözetilerek TCK 181/1 uyarınca teşdiden hüküm kurulması gerekirken TCK 182/1 uyarınca taksirle kirletmeden hüküm kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2022/17226 E. – 2023/2621 K. sayılı kararı: Daire, çevre kirliliğinin tespitini yapan ilk bilirkişi raporuna dayanarak, mevzuat çerçevesinde failden beklenen şekilde çevreyi kirletmeye elverişli atıkların usulüne uygun depolanmaması ve nakledilmemesi biçimindeki pasif davranışların taksir düzeyinde değerlendirilemeyeceğini belirlemiştir. Kararda eylemin TCK 181/1’deki kasten kirletme suçunu oluşturduğu, buna rağmen taksirle kirletmeden mahkûmiyet hükmü kurulmasının bozma sebebi olduğu ifade edilmiştir.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi 05.04.2021 tarih, 2021/8411 E. – 2021/11798 K. sayılı kararı: Fekal atıkların alıcı ortamlara deşarj edilmesi üzerine açılan davada Daire, atığın yönetmelikteki limit değerleri aşmasının tek başına suçun oluşumu için yeterli olmadığını belirlemiştir. Kararda atığın hangi alıcı ortama bırakıldığının belirlenmesi ve kirlenme ya da kirlenme ihtimalinin kanıtlanması gerektiği; suyun niteliğine ve eylemdeki kusurluluk biçimine göre TCK 181 ya da 182’deki suçun oluşacağı, buna karşılık fekal atığın toprağa verilmesi hâlinde toprak kirliliğinin veya kirlenme ihtimalinin gerçekleştiğinden söz edilemeyeceği vurgulanmıştır.
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi 04.07.2024 tarih, 2024/4292 E. – 2024/9691 K. sayılı kararı: Daire, çevre suçlarında tüzel kişiler hakkında uygulanacak güvenlik tedbirinin sınırını çizmiştir. Karara göre TCK 181/1 uyarınca cezalandırma yapılması hâlinde tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmedilemez; bu tedbir ancak maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarındaki fiillerin varlığı hâlinde ve TCK’nın 60. maddesi çerçevesinde uygulanabilir.

Kast mı Taksir mi? Ayrımın Ölçütü

Kararlardan çıkan sonuç nettir: işletme faaliyetleri sırasında çevre mevzuatına uygun tedbirlerin bilinçli olarak alınmaması ve atıkların usulsüzce çevreye bırakılması kast göstergesidir. Atıkların usulüne uygun depolanmaması ve nakledilmemesi gibi pasif davranışlar da taksir değil kast olarak değerlendirilmektedir.

Bu nedenle çevrenin taksirle kirletilmesi hükmünün uygulanabilmesi için failin gerçekten öngörmediği ya da öngörüp meydana gelmeyeceğine güvendiği bir netice bulunmalıdır. Savunmada bakım kayıtları, arıza tutanakları ve alınan tedbirlerin belgelenmesi belirleyicidir. Emsal kararlara Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.

Tehlike Suçu Niteliği ve Alıcı Ortam Tespiti

Çevrenin kirletilmesi suçları birer tehlike suçudur; zararın gerçekleşmesi ne unsur ne de cezalandırma şartıdır. Eylemin cezalandırılabilmesi için toprak, su veya hava gibi alıcı ortamları kirletmeye elverişli olması ve kirlenme ihtimalini doğurması yeterli görülür.

Buna karşılık alıcı ortamın hangisi olduğu ve o ortamda kirlenme ihtimalinin doğup doğmadığı ayrı ayrı kanıtlanmalıdır. Konuyla bağlantılı olarak çevrenin kasten kirletilmesi ve gürültüye neden olma suçu yazılarımız da incelenebilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

Çevrenin taksirle kirletilmesi dosyalarında savunmanın üç ekseni vardır: eylemin kast mı taksir mi düzeyinde kaldığının işletme kayıtları ve tanık beyanlarıyla ortaya konması, atığın verildiği alıcı ortamın ve kirlenme ihtimalinin bilirkişi raporuyla tartışılması, numune alma ve analiz süreçlerinin usule uygunluğunun denetlenmesi. Kirliliğin giderilmesi yönünde atılan adımlar da dosyaya yansıtılmalıdır.

Çorum merkez ile Mecitözü, Alaca, Sungurlu ve Osmancık başta olmak üzere Çorum’un tüm ilçelerinde Çorum ceza avukatı ve Çorum ağır ceza avukatı hizmeti arayanlar, çevre kirliliği dosyalarında savunmayı doğru kurgulamak için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.