İbadethanelere Zarar Verme Suçu | Çorum Ceza Avukatı

İbadethanelere zarar verme suçu, cami, mescit, kilise, havra gibi ibadet yerleri ile mezarlıkları koruyan ve genel mala zarar verme hükümleri karşısında özel norm niteliği taşıyan bir suç tipidir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 153. maddesi, bu yerlere yönelik fiilleri ayrı bir madde altında düzenleyerek toplumsal huzur ve inanç özgürlüğünü de korumayı amaçlamıştır.

Uygulamada en sık yapılan hata, bu fiillerin kamu malına zarar verme hükümleri kapsamında değerlendirilmesidir; Yargıtay bu tür nitelendirme hatalarını istikrarlı biçimde bozma nedeni saymaktadır. Bu nedenle Çorum’da böyle bir dosyayla karşılaşan kişilerin bir Çorum ceza avukatı ile çalışması, doğru maddenin uygulanması bakımından belirleyicidir. Maddenin güncel metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden 5237 sayılı TCK bağlantısından ulaşabilirsiniz.

İbadethanelere Zarar Verme Suçu Nedir? TCK 153’ün Kapsamı

TCK 153/1 uyarınca ibadethanelere, bunların eklentilerine, buralardaki eşyaya, mezarlara, bunların üzerindeki yapılara, mezarlıklardaki tesislere ve mezarlıkların korunmasına yönelik yapılara yıkmak, bozmak veya kırmak suretiyle zarar veren kişi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Koruma alanı geniştir: cami avlusu, imam odası gibi eklentiler ile ibadethanedeki halı, lamba, bağış kutusu gibi eşyalar da kapsam içindedir.

İkinci fıkra, bu yerleri ve yapıları kirleten kişi için üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür. Üçüncü fıkra ise fiilin, ilgili dinî inanışı benimseyen toplum kesimini tahkir maksadıyla işlenmesi hâlinde cezanın üçte bir oranında artırılmasını düzenler. Suç re’sen soruşturulur; şikâyete bağlı değildir.

Seçimlik Hareketlerin Sınırı: Yakma Fiili Neden Kapsam Dışıdır?

Genel mala zarar verme suçundan farklı olarak TCK 153/1’deki seçimlik hareketler kanunda “yıkmak, bozmak veya kırmak” şeklinde sınırlı olarak sayılmıştır. Bu sayım genişletilemeyeceğinden, ibadethanenin yakılması bu maddenin kapsamına girmez.

Böyle bir durumda fiil, TCK 152 nitelikli mala zarar verme hükümleri çerçevesinde yakarak kamu malına zarar verme olarak değerlendirilir. Suçun temel yapısı ve zarar unsuru bakımından TCK 151 mala zarar verme suçu yazımız da yol gösterici olacaktır.

Özel Norm İlkesi: TCK 153 mi, TCK 152/1-a mı?

Cami, kilise, mescit gibi ibadethaneler kamu hizmetine tahsis edilmiş yapılar olduğundan, bunlara verilen zarar ilk bakışta kamu malına zarar verme hükmü kapsamında görülebilir. Ancak Yargıtay, ibadethanelere ve mezarlıklara yönelik fiillerde TCK 153’ün özel ve öncelikli norm olduğunu istikrarlı biçimde vurgulamaktadır.

Bu nedenle cami penceresinin, kapı camının veya kilidinin kırılması gibi olaylarda kamu malına zarar verme maddesinden hüküm kurulması nitelendirme hatası sayılmakta ve karar bozulmaktadır. Savunma ve iddia makamı bakımından bu ayrım yalnızca teknik bir tercih değildir; uygulanacak ceza aralığını doğrudan etkiler.

İbadethanelere Zarar Verme Suçu Uygulamasına Yön Veren Yargıtay Kararları

Aşağıda, ibadethanelere zarar verme suçu uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 31.10.2024 tarih, 2024/9628 E. – 2024/15928 K. sayılı kararı: Sanık, ibadethane olarak kullanılan camileri yakarak zarar vermiştir. Daire, yakma fiilinin TCK 153. maddede sayılan yıkmak, bozmak veya kırmak şeklindeki seçimlik hareketlerden olmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle eylemin TCK 152/2-a’da düzenlenen yakarak kamu malına zarar verme suçunu oluşturduğu belirtilerek, suçun hukuki nitelendirilmesinde yanılgıya düşen hüküm bozulmuştur.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi 10.03.2015 tarih, 2014/3885 E. – 2015/22299 K. sayılı kararı: Sanık, bir derneğin altında bulunan mescitteki halıların üzerine dışkısını yapmıştır. Daire, bu eylemin kirletme suretiyle işlenen ve TCK 153/2’de düzenlenen suçu oluşturduğunu kabul etmiştir. Yerel mahkemenin kabul ve uygulamasında isabetsizlik görülmediği belirtilerek hüküm onanmıştır.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 24.03.2022 tarih, 2022/1502 E. – 2022/5620 K. sayılı kararı: Sanık, bir camideki imam odasının kapısının camını kırmıştır. Daire, imam odasının ibadethanenin eklentisi niteliğinde olduğunu ve eylemin TCK 153. maddede tanımlanan suçu oluşturduğunu belirtmiştir. Mala zarar verme suçunun nitelendirilmesinde yanılgıya düşülerek TCK 153/1 yerine 152/1-a maddesi uyarınca hüküm kurulması bozma nedeni sayılmıştır.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 21.09.2023 tarih, 2023/18380 E. – 2023/4728 K. sayılı kararı: Sanık, Saint Antuan Kilisesine ait pencere sinekliğini yırtmış, içerideki lambayı ve bağış kutusunu kırmıştır. Daire, ibadethanedeki eşyaya verilen zararın da TCK 153/1 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu husus gözetilmeden kamu malına zarar verme suçundan kurulan hüküm hukuka aykırı bulunarak bozulmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 17.03.2022 tarih, 2021/22255 E. – 2022/5011 K. sayılı kararı: Olayda cami pencerelerinin çerçevesi sökülerek zarar verilmiştir. Daire, ibadethanenin bütünleyici parçası niteliğindeki pencere çerçevesine verilen zararın TCK 153/1 kapsamında olduğunu kabul etmiştir. Nitelendirme hatası yapılarak kamu malına zarar verme maddesinden hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.
• Yargıtay 6. Ceza Dairesi 13.12.2022 tarih, 2021/25845 E. – 2022/17465 K. sayılı kararı: Somut olayda cami camına taş atılarak kırılmıştır. Daire, kırma suretiyle gerçekleştirilen bu eylemin doğrudan TCK 153/1’deki seçimlik hareket kapsamında kaldığını belirtmiştir. Kamu malına zarar verme maddesi uyarınca hüküm kurulması nitelendirme hatası sayılarak karar bozulmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 16.01.2025 tarih, 2023/760 E. – 2025/678 K. sayılı kararı: Olayda caminin kapı camı kırılmak suretiyle zarar verilmiştir. Daire, eylemin ibadethaneye yönelik olması nedeniyle özel norm niteliğindeki TCK 153/1 uyarınca değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Genel mala zarar verme hükümlerinin uygulanması hukuka aykırı bulunarak hüküm bozulmuştur.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi 27.06.2013 tarih, 2013/6508 E. – 2013/12021 K. sayılı kararı: Sanık, caminin kapı kilidini kırarak zarar vermiştir. Daire, kilidin ibadethanenin korunmasına yönelik bir unsur olduğunu ve fiilin kırma şeklindeki seçimlik harekete uyduğunu kabul etmiştir. TCK 153/1 yerine 152/1-a maddesi uyarınca hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi 27.09.2012 tarih, 2012/10288 E. – 2012/42285 K. sayılı kararı: Olayda mescidin kilit göbeği kırılarak zarar verilmiştir. Daire, mescidin de ibadethane kavramına dâhil olduğunu ve eylemin TCK 153/1 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Nitelendirmede yanılgıya düşülerek kamu malına zarar verme maddesinden hüküm kurulması bozma nedeni yapılmıştır.
• Yargıtay 13. Ceza Dairesi 23.03.2015 tarih, 2014/19178 E. – 2015/5195 K. sayılı kararı: Daire, ibadethanelere ve eklentilerine yönelik zarar verme fiillerinde uygulanacak maddeyi değerlendirmiştir. Kararda, bu fiillerin genel veya nitelikli mala zarar verme hükümleri yerine özel norm niteliğindeki TCK 153 kapsamında cezalandırılması gerektiği vurgulanmıştır. Aksi yöndeki nitelendirme hatası bozma sebebi olarak kabul edilmiştir.

Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden, yargılama süreçlerine ilişkin genel bilgilere ise Adalet Bakanlığı sayfasından ulaşılabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

İbadethanelere zarar verme suçu dosyalarında öncelikle üç soru netleştirilmelidir: zarar verilen yerin veya eşyanın maddenin koruma alanına girip girmediği, fiilin yıkmak, bozmak, kırmak ya da kirletmek hareketlerinden hangisine uyduğu ve tahkir saikinin bulunup bulunmadığı. Bu üç başlık hem uygulanacak fıkrayı hem de ceza aralığını doğrudan belirler.

Olay yeri inceleme tutanağı, hasar tespit raporu, kamera görüntüleri ve tanık beyanları dosyanın temelini oluşturur; nitelendirme hatalarının düzeltilmesi ise çoğu zaman istinaf ve temyiz aşamasında mümkün olmaktadır. Ceza hukuku hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilir; Çorum’da cami, mescit veya mezarlığa zarar verme iddiasıyla yürütülen bir soruşturmanız varsa Çorum ceza avukatı desteği için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.