Nitelikli Mala Zarar Verme TCK 152 | Çorum Ceza Avukatı

Nitelikli mala zarar verme, TCK 151’deki temel suçun kanunda sayılan özel konular veya tehlikeli işleniş biçimleriyle gerçekleştirilmesi hâlinde uygulanan ve cezayı hem artıran hem de suçu şikâyete bağlı olmaktan çıkaran bir suç tipidir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 152. maddesi, bu hâlleri malın niteliğine göre birinci fıkrada, eylemin işleniş biçimine göre ise ikinci fıkrada düzenlemiştir.

Temel şeklin aksine bu suç re’sen soruşturulur; şikâyetten vazgeçme tek başına davayı düşürmez. Bu nedenle özellikle yakarak zarar verme iddialarında savunmanın erken kurulması gerekir ve Çorum’da bu suçlamayla karşılaşan kişilerin bir Çorum ceza avukatı ile çalışması önem taşır. Maddenin güncel metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden 5237 sayılı TCK bağlantısından ulaşabilirsiniz.

TCK 152/1: Malın Niteliği Bakımından Nitelikli Mala Zarar Verme

Birinci fıkraya göre suçun; kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis ya da diğer eşya hakkında; yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya veya tesis hakkında; devlet ormanı statüsündeki yerler hariç nerede olursa olsun her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında işlenmesi hâlinde ceza ağırlaşır.

Aynı fıkra; sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler, grev veya lokavt hâllerindeki eşya, siyasi partiler ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bina, tesis veya eşyası ve görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına işlenen fiilleri de kapsar. Mülkiyet kavramına malın bütünleyici parçaları, eklentileri ve doğal ürünleri de dâhildir. Fıkradaki yaptırım, 6545 sayılı Kanun’un 65. maddesiyle yapılan değişiklik sonrası bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır.

TCK 152/2: İşleniş Biçimi Bakımından Nitelikli Mala Zarar Verme

İkinci fıkra, fiilin yarattığı tehlikeyi esas alır. Suçun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak; toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle; ya da radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak işlenmesi hâlinde verilecek ceza artırılır. Kanun koyucu burada, zararın neticelerinin ortadan kaldırılmasındaki güçlüğü ve eylemin ortaya çıkardığı tehlikeli durumu esas almıştır.

Uygulamada en kritik nokta şudur: yakma fiilinin tek başına bulunması her zaman yeterli değildir; Yargıtay bazı kararlarında eylemin ayrıca çevre bakımından somut bir tehlike oluşturmasını aramaktadır. Tehlike doğmayan olaylarda fiil, şikâyete ve uzlaştırmaya tabi olan TCK 151 mala zarar verme suçu kapsamında değerlendirilir. TCK 152/3 ise haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde ayrıca artırım öngörür.

İçtima Sorunları: Genel Güvenliğin Tehlikeye Sokulması ve Zincirleme Suç

Yakarak zarar verme fiilleri çoğu zaman genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçuyla birlikte gündeme gelir. Yargıtay bu durumda TCK 44’teki fikri içtima kuralını uygulayarak yalnızca en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulmasını aramaktadır. Tek fiille birden fazla kişinin malına zarar verilmişse TCK 43/2 uyarınca artırım yapılır; farklı tarihlerdeki eylemler bakımından ise zincirleme suç hükümleri devreye girer.

Ayrıca TCK 167/1-b’deki akrabalık nedeniyle şahsi cezasızlık hâli, mağdurun anne, baba veya diğer sayılan yakınlardan olması durumunda bu suç bakımından da uygulanabilir. Bu suçların yargılandığı mahkeme ve süreç hakkında Çorum ceza avukatı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

Nitelikli Mala Zarar Verme Uygulamasına Yön Veren Yargıtay Kararları

Aşağıda, nitelikli mala zarar verme uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 29.06.2022 tarih, 2020/407 E. – 2022/505 K. sayılı kararı: Sanık, aralarındaki husumet ve kıskançlık nedeniyle katılanın tekstil atölyesine giderek dikiş makinelerini kırmış ve işyerini ateşe vermiştir; olay yeri incelemesinde yer döşemelerinin, makinelerin ve elektrik tesisatının hasar gördüğü tespit edilmiştir. Genel Kurul, mülkiyet kavramına malın bütünleyici parçaları, eklentileri ve doğal ürünlerinin de dâhil olduğunu vurgulamıştır. Sanığın katılanı daha önce işyerini yakmakla tehdit etmesi ve olaydan hemen sonra yangın çıktığının kolluk raporlarıyla sabit olması karşısında yakarak zarar verme hükmü uyarınca verilen ceza hukuka uygun bulunarak mahkûmiyet onanmıştır.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 01.03.2022 tarih, 2020/429 E. – 2022/131 K. sayılı kararı: Sanık, arkadaşlık teklifini reddeden mağdura ait valizi ve içindeki kıyafetleri apart otelin dışındaki çöp konteynerinin yanında yakarak tamamen kullanılamaz hâle getirmiştir. Kurul, eylemin temel şekil mi yoksa yakarak işlenen nitelikli hâl mi olduğunu tartışmıştır. Fiilin nitelikli hâl kapsamında kaldığı ve bu nedenle şikâyete tabi olmadığı, dolayısıyla şikâyetten vazgeçme nedeniyle davanın düşürülemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 15.02.2022 tarih, 2021/409 E. – 2022/91 K. sayılı kararı: Sanıklar, miras meselesi yüzünden husumetli oldukları mağdurun kerpiç evinin giriş kapısı önünde benzin döküp çıraları yakmışlardır; eylemin yangın çıkararak kasten öldürmeye teşebbüs mü yoksa mala zarar verme mi olduğu tartışılmıştır. Kurul, olay yeri raporlarına göre yangının öldürmeye elverişli boyuta ulaşmadığını ve sanıkların gözdağı verme kastıyla hareket ettiğini değerlendirmiştir. Eylemin öldürmeye teşebbüs değil, silahla tehdit ve nitelikli mala zarar verme suçlarını oluşturduğu sonucuna varılarak hüküm bozulmuştur.
• Yargıtay 6. Ceza Dairesi 06.06.2022 tarih, 2021/10909 E. – 2022/8546 K. sayılı kararı: Sanıklar, katılana ait tarladaki sulama borularını kasten yakarak zarar vermişlerdir. Daire, yakarak işlenen nitelikli hâlin uygulanabilmesi için sadece yakma fiilinin yeterli olmadığını, eylemin ayrıca çevreye tehlike oluşturması gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda böyle bir tehlike doğmadığından fiilin şikâyete ve uzlaştırmaya tabi temel şekil kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılarak mahkûmiyet hükümleri bozulmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 24.02.2025 tarih, 2025/1715 E. – 2025/3197 K. sayılı kararı: Tutuklu bulundukları ceza infaz kurumundaki güvenlik kameralarını 23.08.2014 ve 13.09.2014 tarihlerinde iki ayrı seferde yakarak kullanılamaz hâle getiren sanıklar hakkında kamu malına zarar verme ve yakarak işleme hâlleri tartışılmıştır. Daire, eylemin yakarak kamu malına zarar verme suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir. Ancak farklı tarihlerdeki iki ayrı eylem nedeniyle TCK 43 zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiğini, yerel mahkemenin iki ayrı ceza vermesinin fazla ceza tayini olduğunu belirterek kararı bozmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 24.05.2022 tarih, 2020/32822 E. – 2022/10097 K. sayılı kararı: Sanık, belediye binası önüne gelerek camlara ve yerlere benzin döküp yakmıştır; kamu malına zarar verme ile yakarak zarar verme hâllerinin genel güvenliği tehlikeye sokma suçuyla içtimaı tartışılmıştır. Daire, TCK 44 uyarınca sanığın yalnızca en ağır cezayı gerektiren yakarak kamu malına zarar verme suçundan cezalandırılması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca genel güvenliği kasten tehlikeye sokma suçundan ceza verilmesini hukuka aykırı bularak kararı bozmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 24.03.2022 tarih, 2020/25353 E. – 2022/5575 K. sayılı kararı: Sanık, evindeki eşyaları benzin döküp yakmış; çıkan yangın üst komşunun PVC pencerelerine ve apartmanın ortak alanlarına sirayet etmiştir. Daire, TCK 44 fikri içtima kuralı uyarınca en ağır ceza olan yakarak mala zarar verme suçundan hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca tek fiille birden fazla mağdurun malına zarar verildiğinden TCK 43/2 uyarınca artırım yapılması gerektiği vurgulanarak karar bozulmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 22.02.2024 tarih, 2023/29306 E. – 2024/2916 K. sayılı kararı: Sanığın araçlara zarar verdiği olayda, uzmanlık raporuyla araçlar üzerinde yanıcı ve yangın başlatıcı Toluen maddesi tespit edilmiştir. Daire, uzmanlık raporundaki yanıcı madde bulgularına rağmen yakarak işleme hâlinin uygulanıp uygulanmayacağının gerekçede hiç tartışılmamasını hukuka aykırı bulmuştur. Suçun uzlaştırma kapsamına alınmış olmasının da gözetilmemesi bozma nedeni sayılarak mahkûmiyet hükmü bozulmuştur.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi 09.02.2023 tarih, 2020/11390 E. – 2023/426 K. sayılı kararı: Sanık, annesiyle tartıştıktan sonra evde yangın çıkarmış; koltuklar, elektrik kabloları ve komşunun çatısı zarar görmüştür. Daire, yakarak mala zarar verme suçunun oluştuğunu kabul etmekle birlikte mağdurun anne olması nedeniyle TCK 167/1-b uyarınca bu suçtan ceza verilemeyeceğini tespit etmiştir. Eylemin ayrıca genel güvenliğin tehlikeye sokulması suçunu oluşturduğu belirtilerek mahkûmiyet hükmü bozulmuştur.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi 15.04.2024 tarih, 2021/22760 E. – 2024/5763 K. sayılı kararı: Cezaevinde hükümlü olan sanık, kaldığı koğuşun üst camlarını, pencerelerini ve demir pervazlarını kırmıştır. Daire, sanığın ikrarı ve hasar tespit tutanağına dayanarak kamu malına zarar vermeden kurulan mahkûmiyeti yerinde bulmuştur. Ancak ikinci kez tekerrür uygulamasına ilişkin denetimli serbestlik kararının infaz hâkimince verilmesi gerektiğini belirterek hükmün bu kısmını düzeltmiştir.
• Yargıtay 3. Ceza Dairesi 13.01.2026 tarih, 2025/4440 E. – 2026/861 K. sayılı kararı: Sanık, terör örgütü talimatıyla polis nöbet kulübesine savunma tipi el bombası atmış; patlama sonucu zırhlı kulübe ve çevresi zarar görmüştür. Daire, kamu malına zarar verme yönünden temyiz istemini reddederek bu kısmı kesinleştirmiştir. Buna karşılık el bombasının öldürücü etkisini gözeterek eylemin ayrıca kasten öldürmeye teşebbüs ve devletin birliğini bozma suçlarını oluşturduğunu vurgulayarak bu suçlar yönünden bozma kararı vermiştir.

Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden, yargılama ve infaz süreçlerine ilişkin genel bilgilere ise Adalet Bakanlığı sayfasından ulaşılabilir.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

Nitelikli mala zarar verme dosyalarında savunmanın odağı üç noktadadır: zarar gören malın gerçekten fıkrada sayılan nitelikte olup olmadığı, yakma veya patlayıcı kullanımının somut bir tehlike doğurup doğurmadığı ve birden çok suçun bir arada bulunması hâlinde içtima kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı. Bu üç başlıktan biri hatalı değerlendirildiğinde karar bozulmaktadır.

Olay yeri inceleme tutanağı, itfaiye ve kriminal laboratuvar raporları, hasar tespit tutanakları ve tanık beyanları dosyanın belkemiğini oluşturur. Fiilin temel şekle dönüşmesi hâlinde uzlaştırma yolu açılacağından bu ihtimal de mutlaka değerlendirilmelidir. Çorum’da kamu malına ya da yakarak zarar verme iddiasıyla yürütülen bir soruşturmanız varsa Çorum ceza avukatı desteği için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.