TCK 172 Radyasyon Yayma Suçu | Çorum Ceza Avukatı

TCK 172 radyasyon yayma suçu, bir başkasını sağlığını bozmak amacıyla veya sağlığını bozacak şekilde radyasyona tabi tutan kişiyi cezalandıran, genel tehlike yaratan suçlar arasında yer alan özel bir düzenlemedir. Madde ayrıca iyonlaştırıcı radyasyon yayan tesis veya cihazların işletilmesinde gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi hâlini de yaptırıma bağlar.

Uygulamada bu maddeye dayanan müstakil mahkûmiyet kararlarına çok nadir rastlanır; bu nedenle savunma büyük ölçüde genel tehlike suçlarına ilişkin yerleşik içtihat ve teknik mevzuat üzerinden kurulur. Bu teknik zeminde Çorum ceza avukatı desteği almak; Çorum merkez kadar Sungurlu, İskilip ve Osmancık gibi ilçelerde yürütülen soruşturmalarda da savunmanın niteliğini belirler.

TCK 172 Radyasyon Yayma Suçunun Unsurları

Maddenin temel şeklinde fail, belirli bir kişiyi sağlığını bozmak amacıyla radyasyona tabi tutar. Nitelikli hâlde ise fiil, belirsiz sayıda kişinin sağlığını bozacak elverişlilikte ve bu saikle işlenir. Ayrıca iyonlaştırıcı radyasyon yayan tesis veya cihazların işletilmesinde ihmal gösterilmesi bağımsız bir hâl olarak düzenlenmiştir. Kanun metnine 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden ulaşılabilir.

Aşağıda, TCK 172 radyasyon yayma suçu ve bağlı olduğu genel tehlike suçları rejiminin yorumuna yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 1. Ceza Dairesi 24.09.2019 tarih, 2019/1908 E. – 2019/3880 K. sayılı kararı: Kararın karşı oy gerekçesinde, kanun koyucunun bazı suç tiplerinde aynı neviden fikri içtima kuralına özel olarak yer verdiği ve bu düzenlemeler nedeniyle TCK 43/2 uyarınca zincirleme suç artırımı yapılamayacağı vurgulanmıştır. Örnek olarak TCK 172’nin ikinci fıkrası gösterilmiş; belirsiz sayıda kişinin sağlığını bozmak amacıyla ve bu amacı gerçekleştirmeye elverişli surette radyasyona tabi tutulması hâlinde suçun temel şekline nazaran daha ağır ceza öngörüldüğü belirtilmiştir.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 21.10.2021 tarih, 2018/447 E. – 2021/491 K. sayılı kararı: Kurul, genel tehlike suçlarında somut ve soyut tehlike ayrımını ortaya koymuştur. Somut tehlike suçlarında fiilin kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından gerçek bir tehlike doğurması aranırken, soyut tehlike suçlarında somut bir tehlikenin meydana gelmesi gerekmediği belirtilmiştir. Bu ayrım, radyasyona tabi tutma fiilinin hangi ölçüde tehlike doğurduğunun tespitinde de esas alınır.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 03.03.2015 tarih, 2013/319 E. – 2015/24 K. sayılı kararı: Kurul, genel güvenliği tehlikeye sokan suçların belli bir kişiye yönelik olmayıp belirsiz sayıdaki kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda işlenen kasıtlı suçlar olduğunu tanımlamıştır. Bu tanım, TCK 172/2’deki belirsiz sayıda kişiye yönelme unsurunun yorumlanmasında doğrudan kullanılır.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 09.06.2015 tarih, 2013/713 E. – 2015/203 K. sayılı kararı: Kurul, tehlike suçlarında kastın nasıl belirleneceğine ilişkin ölçütleri belirlemiştir. Kastın açıkça ifade edilmediği hâllerde iç dünyaya ait bu olgunun dış dünyaya yansıyan davranışlara bakılarak tespit edileceği; eylemin yalnızca bir aşamasının değil, kararın veriliş biçiminin, icra tarzının ve olay öncesi, sırası ile sonrasındaki davranışların birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 16.11.2021 tarih, 2017/742 E. – 2021/559 K. sayılı kararı: Kurul, tehlikeli maddelerle ilgili suçların niteliğini değerlendirmiştir. Kararda, topluma zarar verme tehlikesi yaratan maddelerle ilgili faaliyetlerin izinsiz yürütülmesinin yasaklandığı, bir zararın gerçekleşmesi şartının aranmadığı ve bu nedenle suçun genel tehlike suçu niteliğinde bulunduğu belirtilmiştir. Aynı yaklaşım nükleer ve radyoaktif maddelere ilişkin fiiller bakımından da geçerlidir.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu 22.02.2023 tarih, 2022/284 E. – 2023/98 K. sayılı kararı: Kurul, aynı tespiti yineleyerek nükleer, radyoaktif, kimyasal veya biyolojik maddelerin izinsiz olarak elde bulundurulmasının başlı başına cezalandırıldığını kabul etmiştir. Bu nedenle savunmada somut bir zararın doğmadığı yönündeki argüman tek başına sonuç doğurmamaktadır.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 13.02.2023 tarih, 2022/13861 E. – 2023/1132 K. sayılı kararı: Davacı işçi, petrol arama işinde yer altının röntgenini çeken serviste çalıştığını ve yüksek iyonlaştırıcı radyoaktif kaynaklara maruz kaldığını ileri sürerek radyasyon görevlisi sayılmasını talep etmiştir. Daire, Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği’nin 4. maddesindeki tanımı esas alarak radyasyon görevlisinin, radyasyon kaynağı ile yürütülen faaliyetler nedeniyle toplum üyesi kişiler için belirlenen doz sınırlarının üzerinde radyasyona maruz kalma olasılığı bulunan kişi olduğunu belirlemiştir.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 24.11.2020 tarih, 2017/17379 E. – 2020/16611 K. sayılı kararı: Endüstriyel amaçlı elektron demeti kaynak makinesi operatörünün şua izni talebi incelenmiştir. Daire, yapılan işin iyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırma faaliyetlerinin dışında kaldığını belirterek davacının ilgili kanun hükümlerinden faydalanamayacağını kabul etmiştir. Karar, radyasyon görevlisi vasfının ve doz sınırlarının teknik ölçütlerle belirlendiğini göstermektedir.

TCK 172 Radyasyon Yayma Suçunda İhmal ve İdari Mevzuat

Maddenin ihmal hâli bakımından belirleyici olan, iyonlaştırıcı radyasyon yayan tesis veya cihazların işletilmesinde mevzuatın öngördüğü yükümlülüklere uyulup uyulmadığıdır. Bu değerlendirme yapılırken Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği’ndeki tanımlar, doz sınırları ve Türkiye’deki nükleer düzenleyici otoritenin lisans şartları esas alınır. Doz sınırının aşılıp aşılmadığı ise dozimetre kayıtlarıyla ortaya konur.

Bu nedenle savunmanın merkezinde teknik belgeler yer alır: lisans ve izin belgeleri, periyodik ölçüm raporları, kişisel dozimetre kayıtları ve personel eğitim kayıtları. Emsal kararlara Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.

Diğer Genel Tehlike Suçlarıyla İlişki ve İçtima

Radyoaktif ve nükleer maddelerin izinsiz bulundurulması veya el değiştirmesi hâlinde tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması suçu gündeme gelir. Fiil kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından somut tehlike doğurmuşsa genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması, taksirle işlenmişse genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması hükümleri tartışılır.

TCK 172/2’de yer alan özel içtima düzenlemesi nedeniyle, belirsiz sayıda kişiye yönelik tek fiilde ayrıca zincirleme suç hükümleri uygulanmaz. Bu husus, ceza miktarını doğrudan etkileyen kritik bir savunma noktasıdır.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

TCK 172 radyasyon yayma suçu isnadıyla karşılaşan kişilerin üç konuya odaklanması gerekir: failin sağlığı bozma amacının somut delillerle ortaya konup konmadığı, maruz kalınan dozun teknik ölçümlerle tespit edilip edilmediği ve tesis veya cihaz işletiminde ihmalin mevzuattaki hangi yükümlülüğe dayandırıldığı. Bu üç başlıkta bilirkişi incelemesi talep edilmesi savunmanın olmazsa olmazıdır.

Çorum merkez ile Sungurlu, İskilip, Osmancık ve Alaca başta olmak üzere Çorum’un tüm ilçelerinde Çorum ceza avukatı ve Çorum ağır ceza avukatı hizmeti arayanlar, teknik nitelikli genel tehlike dosyalarında savunmayı doğru kurgulamak için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.