Şirket Hakkında Yanlış Bilgi Suçu TCK 164 | Çorum Avukat

Şirket hakkında yanlış bilgi suçu, TCK 164. maddede düzenlenen ve ticaret şirketleri ile kooperatiflerin kamuya ve ortaklarına sunduğu bilgilerin doğruluğunu koruyan özel bir suç tipidir. Uygulamada çoğu zaman dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma suçlarıyla karıştırılan bu suç, yalnızca belirli sıfatları taşıyan kişiler tarafından işlenebilen bir özgü suçtur. Çorum ceza avukatı olarak takip ettiğimiz dosyalarda, özellikle konut yapı kooperatiflerinde genel kurula sunulan faaliyet raporları ve bilançolar nedeniyle açılan davaların önemli bir bölümü bu maddeye dayanmaktadır.

Suçun kapsamını doğru belirlemek, hem şikâyetçi hem de sanık bakımından belirleyicidir. Zira Yargıtay içtihatları, kanunda sayılmayan bir sıfatla hareket eden kişinin bu suçtan cezalandırılamayacağını, buna karşılık gerçeğe aykırı beyanın niteliğine göre eylemin dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma suçuna dönüşebileceğini açıkça ortaya koymaktadır. Suçun yasal metni için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu incelenebilir.

Şirket Hakkında Yanlış Bilgi Suçu Nedir? (TCK 164)

TCK 164, “şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi” başlığını taşır. Madde uyarınca; bir şirket veya kooperatifin kurucu, ortak, idareci, müdür veya temsilcileri ile yönetim veya denetim kurulu üyeleri veya tasfiye memuru sıfatını taşıyan kişilerin, kamuya yaptıkları beyanlarda veya genel kurula sundukları raporlarda ya da önerilerde, ilgilileri zarara uğratacak nitelikte gerçeğe aykırı önemli bilgiler vermesi veya verdirtmesi cezalandırılır. Suçun cezası altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıdır.

Düzenlemenin koruduğu hukuki değer, Yargıtay kararlarında açıkça ifade edilmiştir. Yüksek Mahkeme, suçun “kooperatife duyulan güven ve iyi niyetin korunmasına ilişkin olarak getirilmiş bir düzenleme” olduğunu, amacın “kooperatif üyelerinin ve üye olma durumunda olan kişilerin yanlış ve gerçeğe aykırı bilgiler ile yanıltılmalarının önüne geçilmesi” olduğunu belirtmektedir (Yargıtay 15. Ceza Dairesi 02.10.2019 tarih, 2017/27919 E. – 2019/9372 K.). Bu yaklaşım, suçun bireysel bir mağduriyetten çok, ortaklık yapısına duyulan kolektif güveni koruduğunu göstermektedir.

Suçun Faili: Neden Bir Özgü Suçtur?

TCK 164 kapsamındaki suç, herkes tarafından işlenebilen genel bir suç tipi değildir. Fail; kurucu, ortak, idareci veya yönetici, müdür, temsilci, yönetim ya da denetim kurulu üyesi veya tasfiye memuru sıfatlarından birini taşımak zorundadır. Bu sıfatlardan hiçbirini taşımayan bir kişinin, şirket veya kooperatif hakkında gerçeğe aykırı beyanda bulunması bu suçu oluşturmaz; eylem koşulları varsa hakaret, iftira ya da dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir.

Fail sıfatının eksikliği, uygulamada beraat kararlarının en yaygın gerekçesidir. Aynı şekilde, fiilen yönetici gibi davranan ancak hukuken bu sıfata sahip olmayan kişiler bakımından da suç vasfı değişmektedir. Bu nedenle savunma stratejisinin ilk adımı, iddianameye konu kişinin şirket veya kooperatifteki resmî konumunun ticaret sicili ve genel kurul kayıtlarıyla ortaya konulmasıdır.

Eylemin Gerçekleşme Biçimleri: Kamuya Beyan, Rapor ve Öneriler

Suçun maddi konusu iki grupta toplanır. Birincisi kamuya yapılan yalan beyanlardır; bunlar basın ve yayın yoluyla ya da postayla prospektüs gönderilerek belirli olmayan kişilere hitap edilmesi biçiminde ortaya çıkar. İkincisi ise genel kurula sunulan rapor, bilanço ve önerilerdir. Yargıtay, suçun konusunu “kamuya yapılan yalan beyanlar ile ilgilileri zarara uğratacak şekilde genel kurula sunulan raporların oluşturduğu” biçiminde tanımlamıştır (Yargıtay 15. Ceza Dairesi 16.09.2019 tarih, 2017/11893 E. – 2019/8311 K.; Yargıtay 11. Ceza Dairesi 07.02.2022 tarih, 2021/17070 E. – 2022/1559 K.).

Aynı içtihatta eylemin somut görünüm biçimleri de örneklendirilmiştir: “Gerçeğe uymayan bilançolar yapılması, gerçeğe aykırı karlardan bahsedilmesi” şeklinde gerçeğe aykırı önemli bilgilerin verilmesi veya verdirtilmesi suçu oluşturur. Buna karşılık her eksik bilgi suç teşkil etmez; verilen bilginin hem “önemli” olması hem de ilgilileri zarara uğratacak nitelik taşıması aranır. Bu iki süzgeç, sıradan yönetim uyuşmazlıklarının ceza davasına dönüşmesini engelleyen temel kriterlerdir.

Şirket Hakkında Yanlış Bilgi Suçunda Yargıtay Kararları

Aşağıda, şirket hakkında yanlış bilgi suçu uygulamasına yön veren güncel Yargıtay içtihatlarının konusu ve vardığı sonuç özetlenmiştir:

• Yargıtay 15. Ceza Dairesi 02.07.2020 tarih, 2017/31008 E. – 2020/7348 K. sayılı kararı: Somut olayda sanık, katılanın başkanı olduğu yapı kooperatifinin üyesidir ve 30.06.2013 tarihli genel kurulda başkanlığa aday olmuştur. Seçim sürecinde dağıttığı el ilanında mevcut başkanın yolsuzluk yaptığına ve üyeleri aldattığına dair ifadeler kullanmıştır. Asliye ceza mahkemesi suçun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat kararı vermiş, Daire bu hükmü onamıştır. Gerekçede, suçun ancak kanunda sayılan sıfatlarla ve kamuya yapılan beyan veya genel kurula sunulan rapor aracılığıyla işlenebileceği vurgulanmıştır.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi 15.12.2016 tarih, 2014/9247 E. – 2016/9590 K. sayılı kararı: Konut yapı kooperatifinin yönetim kurulu başkanı olan sanık, kooperatif aleyhine başlatılan icra takibine karşı başkan sıfatıyla icra müdürlüğüne borca itiraz dilekçesi vermiş ve herhangi bir borcun bulunmadığını beyan etmiştir. Yerel mahkeme suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat kararı vermiştir. Daire beraat hükmünü onayarak, icra dosyasına sunulan borca itiraz dilekçesindeki borçsuzluk beyanının kamuyu gerçeğe aykırı biçimde yanıltma niteliği taşımadığını, dolayısıyla suçun yasal unsurlarını oluşturmadığını belirtmiştir.
• Yargıtay 23. Ceza Dairesi 04.04.2016 tarih, 2016/672 E. – 2016/3981 K. sayılı kararı: Konut yapı kooperatifinin yönetim kurulu üyesi olan sanığın, görev süresi boyunca yapılan genel kurul toplantılarında sunduğu faaliyet raporlarında kooperatifin borçları, icra takipleri, SGK ve vergi borçları ile taşeron firmaya yapılan ödemeler konusunda yanıltıcı bilgi verdiği, bütçe dışı harcamaları genel kuruldan gizlediği iddia edilmiştir. Asliye ceza mahkemesi delil yetersizliğinden beraat kararı vermiş, Daire ise hükmü bozmuştur. Bozma gerekçesinde, aynı kooperatifin diğer yönetim ve denetim kurulu üyeleri hakkında yanlış bilgi verme ve görevi kötüye kullanma, başkan hakkında ise zimmet suçundan derdest dava dosyaları bulunduğu, dosyalar arasındaki fiilî ve hukuki irtibat nedeniyle birleştirme yapılması ya da onaylı suretlerin getirtilerek delillerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 26.10.2023 tarih, 2021/1851 E. – 2023/10334 K. sayılı kararı: Yapı kooperatifinin yönetim kurulu başkanı ve başkan yardımcısı olan sanıklar hakkında; kooperatifle ilgisi olmayan bir arsa üzerinde inşaata başlanıp katılanlara gösterilerek üye kaydı yapıldığı, 143.019,00 TL’nin mal edinildiği, genel kurula yanlış bilgi verildiği, 2008 ve 2009 genel kurullarının toplantıya çağrılmadığı ve zorunlu defterlerin tutulmadığı iddia edilmiştir. Ağır ceza mahkemesi, başkan hakkında basit zimmet ile kooperatif hakkında yanlış bilgi verme suçlarından mahkûmiyet kurmuştur. Daire, yanlış bilgi verme suçundan kurulan mahkûmiyeti olağanüstü zamanaşımının gerçekleşmesi nedeniyle bozarak kamu davasının düşmesine karar vermiş, basit zimmet mahkûmiyetini ise onamıştır.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi 18.05.2021 tarih, 2017/38003 E. – 2021/5324 K. sayılı kararı: Sanıklar bir emlak şirketinin yöneticisi ve aynı zamanda konut yapı kooperatifinin yönetim ile denetim kurulu üyeleridir. Milli Emlak’tan düşük bedelle Hazine arazisi alabileceklerini, şahıslara satış yapılmadığı için kooperatif kurduklarını söyleyerek katılanları ikna etmiş, arsa alımı vaadiyle yüz binlerce lira toplamış, ancak arsa almadıkları gibi parayı da iade etmemişlerdir. Ağır ceza mahkemesi fikir ve eylem birliği içinde nitelikli dolandırıcılık suçundan mahkûmiyet kurmuş, Daire hükmü onamıştır. Gerekçede sanıkların baştan itibaren dolandırıcılık kastıyla hareket ettiklerinin sabit olduğu, suç vasfı ve delil takdirinde isabetsizlik bulunmadığı belirtilmiştir.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 05.02.2024 tarih, 2021/14394 E. – 2024/981 K. sayılı kararı: Sanıklar konut yapı kooperatifinin kanunen yöneticisi olmadıkları hâlde kooperatif işleriyle fiilen ilgilenmiş, yetkileri bulunmamasına rağmen kendilerini kooperatif yöneticisi gibi tanıtarak katılanı daire verme vaadiyle kandırmış ve menfaat temin etmişlerdir. Ağır ceza mahkemesi eylemi TCK 158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılık kabul ederek mahkûmiyet kurmuştur. Daire, sanıkların gerçekte kooperatif yöneticisi sıfatını taşımadıklarını, bu nedenle eylemin TCK 157/1 kapsamındaki basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğunu belirterek hükmü bozmuş ve değişen suç vasfına göre sekiz yıllık olağan dava zamanaşımının dolması sebebiyle kamu davasının düşmesine karar vermiştir.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 01.07.2025 tarih, 2021/18627 E. – 2025/8174 K. sayılı kararı: Şirket yetkilisi ve ortakları olarak hareket eden sanıklar, katılana Adıyaman’daki sahada 12 milyon ton rezerv bulunduğuna dair gerçeğe aykırı ekspertiz raporları sunarak onu şirkete ortak olmaya ikna etmişlerdir. Devamında gerçekte düşük bedelli olan ruhsat devri için 6.500.000 ABD Doları bedelli bila tarihli sahte sözleşme düzenleyerek şirketi haksız biçimde borçlandırmış ve icra takibiyle katılandan yüksek miktarda para temin etmişlerdir. Ağır ceza mahkemesinin verdiği beraat kararı Daire tarafından bozulmuş; düşük rezervli sahanın sahte raporlarla yüksek gösterilmesi ve sahte devir sözleşmesiyle katılanın zarara uğratılması eylemlerinin TCK 158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğu vurgulanmıştır.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi 18.02.2026 tarih, 2021/22595 E. – 2026/1739 K. sayılı kararı: Katılan limited şirketin ortağı olan sanık, şirket adına taşınmaz alımı için yetkilendirilmiş; arsayı 960.000 TL’ye aldığını beyan ederek ortaklardan yüksek miktarda para almış, ancak taşınmazı gerçekte daha düşük bedelle satın alıp aradaki farkı uhdesinde tutmuştur. Bankacı olan diğer sanıklar ise paylı maliklere ödeme yapılmış gibi sahte dekontlar düzenleyerek eyleme yardım etmiştir. Ağır ceza mahkemesi TCK 158/1-h ve özel belgede sahtecilik suçlarından mahkûmiyet kurmuş; Daire sahtecilik suçunu zamanaşımından düşürmüş, dolandırıcılık mahkûmiyetini ise suç vasfı yönünden bozarak eylemin hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu oluşturduğunu belirtmiştir.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi 01.03.2021 tarih, 2021/409 E. – 2021/2189 K. sayılı kararı: Oto galerisi işletmecisi, çalışanları ve anlaşmalı oto ekspertiz sahibi olan sanıkların, satacakları hasarlı veya kilometresi düşürülmüş araçlara anlaşmalı eksperlerden sahte ekspertiz raporu alarak piyasaya sürdükleri ve alıcıları kandırarak haksız menfaat temin ettikleri iddia edilmiştir. Asliye ceza mahkemesi eylemin TCK 158/1-h kapsamında kalabileceği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, ağır ceza mahkemesi ise sanıkların tacir veya şirket yöneticisi olmadıkları gerekçesiyle bu kararı kaldırmıştır. Kanun yararına bozma talebi üzerine Daire, ağır ceza mahkemesinin kararını bozmuş; sanıkların galeri işletmesi nedeniyle tacir sıfatını taşıyıp taşımadıklarının araştırılması ve TCK 158/1-h değerlendirmesinin üst dereceli mahkemeye ait olduğunu belirtmiştir.

Kararların tam metinlerine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Dolandırıcılık ve Güveni Kötüye Kullanma Suçlarından Farkı

Yukarıdaki içtihat serisinin ortaya koyduğu en önemli sonuç, aynı olgusal çekirdeğin fail sıfatına ve kastın oluşum anına göre farklı suçlara vücut verebileceğidir. Failin baştan itibaren aldatma kastıyla hareket ederek menfaat temin etmesi hâlinde dolandırıcılık; yetkiye dayalı olarak teslim aldığı malvarlığını sonradan amaç dışı kullanması hâlinde ise güveni kötüye kullanma suçu gündeme gelir. TCK 164 ise bu iki hâlden farklı olarak, ortaklığın bilgi düzenine yönelik bir güven ihlalini cezalandırır.

Fail sıfatı da vasıf tayininde belirleyicidir. Kooperatif yöneticisi sıfatı bulunmayan kişilerin eylemi TCK 158/1-h yerine TCK 157 kapsamında değerlendirilmekte, bu da hem görevli mahkemeyi hem de zamanaşımı süresini değiştirmektedir. Bu nedenle iddianamedeki nitelemenin baştan itiraz konusu yapılması, dosyanın seyrini kökten etkileyebilir. Konuyla ilgili olarak nitelikli dolandırıcılık suçu (TCK 158) ve dolandırıcılık suçu cezası (TCK 157) hakkındaki yazılarımız da incelenebilir.

Şikâyet, Zamanaşımı ve Yargılama Usulü

TCK 164 kapsamındaki suç, şikâyete bağlı suçlardan değildir; savcılık resen soruşturma yürütür. Görevli mahkeme, öngörülen ceza miktarı itibarıyla asliye ceza mahkemesidir. Uygulamada dosyaların önemli bir bölümünün zamanaşımı nedeniyle düştüğü görülmektedir; nitekim yukarıda incelenen 2023 ve 2024 tarihli kararlarda hem olağan hem de olağanüstü zamanaşımı süreleri sonucu kamu davası düşürülmüştür. Bu nedenle şikâyet ve delil sunma aşamasında gecikmemek kritik önem taşır.

Delil bakımından genel kurul tutanakları, faaliyet ve denetim raporları, bilançolar, banka kayıtları ve ticaret sicil belgeleri temel dayanaklardır. Ayrıca aynı kooperatif veya şirket bakımından farklı sanıklar hakkında derdest dosyalar varsa, bunların birleştirilmesi veya suretlerinin dosyaya getirtilmesi talep edilmelidir; Yargıtay bu eksikliği başlı başına bir bozma sebebi saymaktadır. Yargılama ve dosya takibi işlemleri için UYAP sistemi kullanılmaktadır.

Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi

Şirket hakkında yanlış bilgi suçu, dar bir fail çevresi ve iki somut eylem biçimiyle sınırlandırılmış, buna karşılık uygulamada sıklıkla dolandırıcılık iddialarıyla iç içe geçen bir suç tipidir. Dosyanın doğru yönetilmesi; failin sıfatının, beyanın hangi mecrada yapıldığının, verilen bilginin “önemli” olup olmadığının ve zamanaşımı sürelerinin en baştan tespitine bağlıdır. Şikâyetçi tarafta ise iddiaların genel kurul kayıtları ve mali belgelerle somutlaştırılması, soyut yönetim eleştirilerinin ceza davasına dönüşmesini engelleyen içtihat eşiğini aşmak bakımından zorunludur.

Gerek kooperatif ve şirket yöneticisi olarak hakkınızda soruşturma başlatılmış olsun, gerekse ortak sıfatıyla uğradığınız zararın takibini yapmak isteyin, sürecin ilk aşamasından itibaren teknik bir savunma ve delil stratejisi kurulması gerekir. Çorum’da ceza avukatı veya Çorum ağır ceza avukatı arayışındaysanız, TCK 164 kapsamındaki dosyalarınız için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes MANTI Hukuk Bürosu (Çorum Barosu Sicil No: 996) ile iletişime geçebilirsiniz.