İçeriğe atla 
Ortaklığın giderilmesi davası, paylı veya elbirliği mülkiyetine konu bir malda ortaklar arasındaki birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirerek herkesin ferdi mülkiyete kavuşmasını sağlayan temel bir paylaşım yoludur. Özellikle miras yoluyla intikal eden ve mirasçıların ortak mülkiyetinde kalan taşınmazlarda, paydaşlar anlaşamadığında çözüm bu davadadır. Uygulamada “izale-i şuyu” olarak da bilinen ortaklığın giderilmesi davası, hem taşınır hem taşınmaz mallar için açılabilir.
Çorum’da miras kalan tarla, ev veya arsanın paylaşımında anlaşmazlık yaşayan paydaşlar için doğru stratejinin belirlenmesi büyük önem taşır. Bir Çorum miras avukatı eşliğinde yürütülen süreçte, davanın niteliği, paylaşım yöntemi ve giderlerin paylaştırılması gibi kritik noktalar baştan planlanır. Bu yazıda ortaklığın giderilmesi davasının hukuki çerçevesini, güncel Yargıtay içtihatları ışığında ele alıyoruz.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Nedir ve Hukuki Niteliği
Ortaklığın giderilmesi davası, paydaşlar arasındaki mevcut birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip ferdi mülkiyete geçişi sağlayan, iki taraflı ve tarafları için benzer sonuçlar doğuran bir davadır. Yargıtay, bu davaların niteliği gereği Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 10.04.2017 tarih, 2017/524 E. – 2017/2835 K. sayılı kararı ile davanın paylı veya elbirliği mülkiyetine konu mallarda ortaklığı sona erdiren özel bir paylaşım davası olduğunu vurgulamıştır.
Bu davalarda kazanan veya kaybeden taraf bulunmaz; her paydaş aynı haklara sahiptir. Nitekim Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 24.06.2013 tarih, 2013/7489 E. – 2013/9722 K. sayılı kararı davada kazanan-kaybeden ayrımı yapılamayacağını açıkça ortaya koymuştur. Aynı şekilde davacının satış suretiyle paylaşma istemesi, davalıların aynen paylaşma talep etmesine engel oluşturmaz (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 01.04.2013 tarih, 2013/3140 E. – 2013/4950 K. sayılı kararı). Davaya ilişkin temel düzenlemeler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerinde yer alır.
Aynen Taksim mi, Satış Suretiyle Paylaşım mı?
Bu davada hakim öncelikle aynen taksimin mümkün olup olmadığını araştırmak zorundadır. Taşınmazın yüzölçümü, niteliği, pay ve paydaş sayısı ile imar mevzuatına göre bölünmenin mümkün olup olmadığı incelenir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 25.03.2013 tarih, 2013/1254 E. – 2013/5205 K. sayılı kararı uyarınca, aynen bölünme halinde parçalar arasında değer farkı doğarsa, eksik değerdeki parçaya para (ivaz) eklenerek denkleştirme sağlanır.
Aynen taksim teknik veya hukuki olarak mümkün değilse satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 26.05.2016 tarih, 2015/4166 E. – 2016/6355 K. sayılı kararı aynen taksimin mümkün olmadığı hallerde satış yoluna gidilmesi gerektiğini belirtmiştir. İmar düzenlemeleri açısından bölünme imkanının değerlendirilmesi de zorunludur; nitekim Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 10.10.2024 tarih, 2024/3281 E. – 2024/4419 K. sayılı kararı imar mevzuatına göre aynen bölüşmenin araştırılması gerektiğine işaret etmektedir. Bu nedenle izale-i şuyu sürecinde bilirkişi incelemesi süreci yönlendiren en kritik aşamadır.
Muhdesat Bulunan Taşınmazlarda Paylaşım
Taşınmaz üzerinde bina, ağaç veya benzeri muhdesat (yapı) bulunması paylaşımı karmaşık hale getirir. Muhdesatın belirli bir paydaşa ait olduğu iddia ediliyorsa, hakim ilgili tarafa muhdesatın aidiyetinin tespiti davası açmak üzere süre vermelidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 23.05.2024 tarih, 2024/2133 E. – 2024/2872 K. sayılı kararı bu usulün izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Muhdesatın arz ile birlikte satılması zorunludur. Muhdesatın belirli paydaşlara ait olduğu kesinleşmişse, arzın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı tespit edilerek bir oran kurulur ve satış bedeli bu oran üzerinden paylaştırılır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 01.04.2013 tarih, 2013/3140 E. – 2013/4950 K. sayılı kararı bu paylaştırma esasını açıkça düzenlemiştir. Çorum ve çevresindeki köy taşınmazlarında bu husus sık karşılaşılan bir uyuşmazlık kaynağıdır.
Elbirliği Mülkiyeti, Miras Ortaklığı ve Ortaklığın Giderilmesi Davası
Miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda mülkiyet, kural olarak elbirliği (iştirak) halindedir. Ortaklığın giderilmesi davasında pay ve paydaş durumunun netleşmesi gerekir; elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine ilişkin devam eden bir dava varsa, bu davanın sonucu bekletici mesele yapılmalıdır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 17.09.2019 tarih, 2018/5163 E. – 2019/5367 K. sayılı kararı bu yöndeki uygulamayı pekiştirmektedir.
Mirasçılar bakımından taksim sözleşmesinin geçerliliği de önem taşır; Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 26.05.2016 tarih, 2016/2469 E. – 2016/6335 K. sayılı kararı uyarınca taksim sözleşmesinin geçerli olması için taşınmazın muris adına kayıtlı veya elbirliği mülkiyetine konu olması gerekir. Ayrıca para ve alacak gibi misli eşyalar hakkında bu dava açılamaz (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 08.07.2013 tarih, 2013/7533 E. – 2013/10366 K. sayılı kararı). Mirasla ilgili diğer haklarınız için mirasın reddi ve sonuçları başlıklı yazımızı; tapu kaydından doğan uyuşmazlıklar için tapu iptali ve tescili davası içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Yargılama Giderleri, Vekalet Ücreti ve Harçlar
Bu davada kazanan ve kaybeden taraf bulunmadığından, yargılama giderleri ve vekalet ücreti taraflara payları oranında yükletilir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 13.12.2016 tarih, 2016/14625 E. – 2016/10311 K. sayılı kararı bu paylaştırma esasını ortaya koymaktadır. Kendisini vekil ile temsil ettiren taraflar yararına hükmedilen vekalet ücreti de tüm paydaşlardan payları oranında tahsil edilir.
Sorumluluğun niteliği konusunda dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: elbirliği mülkiyetinde miras payları oranında sorumluluk esas olup, “müştereken ve müteselsilen” sorumluluğa hükmedilmesi hatalıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 10.09.2019 tarih, 2018/12277 E. – 2019/7310 K. sayılı kararı bu hususu açıkça vurgulamıştır. Satış bedelinin dağıtımında ise paylı mülkiyette tapudaki paylar, elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesindeki paylar esas alınır (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 15.11.2018 tarih, 2016/2953 E. – 2018/7832 K. sayılı kararı). Karar arama ve içtihat incelemesi için Yargıtay Karar Arama sistemi kullanılabilir.
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Miras Avukatı ile Süreç Yönetimi
Ortaklığın giderilmesi davası, doğru hazırlanmadığında uzun süren ve maliyetli bir sürece dönüşebilir. Aynen taksim ihtimalinin teknik olarak değerlendirilmesi, muhdesat ve aidiyet konularının baştan netleştirilmesi, pay ve paydaş durumunun mirasçılık belgesiyle doğru biçimde ortaya konması davanın seyrini belirler. Mirasçılar arasında anlaşma imkanı varsa, dava açmadan önce taksim sözleşmesi veya satış suretiyle paylaşım seçenekleri değerlendirilmelidir.
Taşınmazın değeri, konumu ve paydaş sayısı gibi unsurlar, satış veya aynen taksim tercihinde belirleyici olduğundan profesyonel destek almak hak kaybını önler. Sürecin tüm aşamalarında Çorum avukat ve hukuki danışmanlık hizmetleri kapsamında yol haritanızı oluşturabilirsiniz. Çorum’da miras kalan taşınmazın paylaşımı veya ortaklığın giderilmesi davası konusunda destek arıyorsanız, bir Çorum miras avukatı olarak Av. Enes Manti Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes Manti Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.