İçeriğe atla 
Mal rejiminde denkleştirme talebi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 230. maddesi kapsamında düzenlenmiş olup edinilmiş mallar ile kişisel mallar arasındaki katkıların tasfiyede karşılıklı olarak hesaba katılmasını sağlayan özel bir hukuki mekanizmadır. Yanlış anlaşılması ya da göz ardı edilmesi durumunda tasfiye sonucu ciddi biçimde haksız bir dağılıma yol açabilecek bu talep, Çorum boşanma avukatı olarak sıklıkla karşılaştığımız teknik bir konudur.
Denkleştirme Talebi Nedir? TMK m.229-230 Çerçevesi
Edinilmiş mallara katılma rejiminde her eşin iki ayrı mal kümesi bulunur: edinilmiş mallar ve kişisel mallar. Bu iki küme arasında evlilik süresince katkı akışı olabilir. İşte bu katkıları tasfiyede dengelemek için denkleştirme ve ekleme mekanizmaları devreye girer. TMK m.229 eklemeyi (edinilmiş mala yapılan kişisel mal katkısı), TMK m.230 ise denkleştirmeyi (kişisel mala yapılan edinilmiş mal katkısı) düzenlemektedir. İki madde birbirini tamamlar; denkleştirme, kişisel mallar lehine yapılan bir hesaplama kalemidir.
TMK m.230: Denkleştirme Talebinin Koşulları
Denkleştirme talebi doğabilmesi için edinilmiş mallardan kişisel mallara fiilen bir katkı yapılmış olması gerekir. Bu katkı; kişisel bir malın edinilmesine, korunmasına veya değerinin artırılmasına yönelik olabilir. Tipik örnekler şunlardır: edinilmiş para ile kişisel taşınmazın tadilat veya onarımı; edinilmiş gelirle kişisel kredinin kapatılması; edinilmiş maldan kişisel mala devredilen nakit. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 08.03.2016 tarih, 2014/23888 E. – 2016/4113 K. sayılı kararında denkleştirme hesaplamalarında tasfiye tarihi olan karar tarihinin esas alınması ve değerlemenin bilirkişi aracılığıyla o tarihteki rayiç üzerinden yapılması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Denkleştirme Miktarının Hesaplanması
Denkleştirme miktarı orantılı değer artışı ilkesine göre hesaplanır. Yöntem şu adımlardan oluşur: önce katkının yapıldığı tarihteki kişisel mal değeri ve katkı miktarı tespit edilir; katkının değere oranı belirlenir; bu oran tasfiye tarihindeki rayiç değere uygulanarak güncel denkleştirme alacağı bulunur. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 29.11.2010 tarih, 2010/2903 E. – 2010/5687 K. sayılı kararında hesaplamanın bilimsel esaslara dayalı, denetime elverişli bilirkişi raporu ile yapılması gerektiği, soyut hesaplamaların kabul edilemeyeceği vurgulanmıştır.
Kişisel Malın Gelirleri ve Denkleştirme
TMK m.219/4-5 uyarınca kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır. Bu gelirlerin bir kısmı kişisel mala yatırılmışsa, söz konusu tutar artık değerden düşülür ve denkleştirme hesabına eklenir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 24.11.2011 tarih, 2011/4582 E. – 2011/6162 K. sayılı kararında kişisel malın kira gelirinin edinilmiş mal sayıldığı ve tasfiyede bu gelirin varlığının ispatlanması gerektiği açıklanmıştır; bu karar denkleştirme hesabında gelir akışının tespiti bakımından da yol göstericidir. Kişisel mallar ile edinilmiş mallar arasındaki temel ayrım için mal rejiminde kişisel mallar yazımıza bakabilirsiniz.
Denkleştirme Talebinin İspatı
Denkleştirme talep eden eş, katkının varlığını, miktarını ve kişisel malla ilişkisini somut belgelerle kanıtlamak zorundadır. Banka dekontları, kredi ödeme belgeleri, tapu kayıtları, faturalar ve inşaat gider belgeleri ispat araçlarının başında gelmektedir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 23.05.2013 tarih, 2012/11340 E. – 2013/7775 K. sayılı kararında belgesel delillerle desteklenmeyen katkı iddialarının hesaba katılamayacağı hükme bağlanmıştır. Katılma alacağı hesaplama yöntemi ile denkleştirmenin artık değere etkisi için katılma alacağı hesaplama yöntemi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Denkleştirme ile Değer Artış Payının Farkı
Denkleştirme (TMK m.230) ile değer artış payı (TMK m.227) birbiriyle karıştırılmamalıdır. Değer artış payı, eşin diğerinin mülkiyetindeki mala katkısından doğan dışsal bir talep iken; denkleştirme, aynı eşin kendi mal kümelerindeki (edinilmiş ↔ kişisel) iç transferlerin tasfiyeye yansıtılmasıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 04.04.2013 tarih, 2012/12242 E. – 2013/4971 K. sayılı kararında artık değerin hesaplanmasında hem ekleme (TMK m.229) hem denkleştirme (TMK m.230) kalemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Yargıtay kararlarına Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşabilirsiniz.
Sonuç — Çorum Boşanma Avukatı ile Denkleştirme Davası
Mal rejiminde denkleştirme talebi, tasfiye hesabının en ince ve en sık atlanan kalemlerinden biridir. Katkının zamanında tespit edilmesi ve belgelerle desteklenmesi; doğru bilirkişi tayini ve raporun etkin denetlenmesi bu davalarda belirleyici olur. Çorum’da boşanma avukatı veya Çorum mal paylaşımı avukatı arayışındaysanız Av. Enes Mantı Hukuk Bürosu olarak mal rejimi tasfiyesinin her aşamasında yanınızdayız.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes Mantı Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.