İçeriğe atla 
Hakaret suçu ve cezası, günlük hayatta en sık karşılaşılan ama hukuki sonuçları çoğu zaman hafife alınan ceza hukuku konularından biridir. Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenen bu suç, bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle işlenir. Çorum ceza avukatı olarak, özellikle sosyal medya paylaşımları nedeniyle açılan hakaret davalarının son yıllarda belirgin biçimde arttığını gözlemliyoruz.
Bu yazıda hakaret suçunun unsurlarını, cezasını, nitelikli hâllerini, şikâyet süresini ve uygulamadaki özel durumları güncel mahkeme kararları ışığında ele alıyoruz. Konunun temel düzenlemesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu 125 ve devamı maddeleridir.
Hakaret Suçunun Unsurları ve Cezası
Hakaret suçu iki şekilde işlenebilir: somut bir fiil veya olgu isnadıyla ya da genel nitelikteki sövme fiilleriyle. Suçun oluşması için fiilin mağdurun onur, şeref ve saygınlığını rencide edici nitelikte olması gerekir. Beğenmeme, eleştiri veya kaba söz her zaman hakaret oluşturmaz; ağır eleştiri ile hakaret arasındaki sınır titizlikle değerlendirilir.
Suçun temel cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Mahkemeler, sözlerin muhatabın değer yargılarını aşağılayıcı nitelikte olup olmadığını somut olayın bütünü içinde değerlendirmektedir (Yargıtay 18. Ceza Dairesi 25.09.2017 tarih, 2015/28313 E. – 2017/9537 K. sayılı kararı). Rahatsız edici olsa dahi eleştiri sınırında kalan ifadelerin suç oluşturmayacağı da kabul edilmektedir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi 22.02.2022 tarih, 2021/35268 E. – 2022/5558 K. sayılı kararı).
Hakaret Suçunun Nitelikli Hâlleri
TCK 125/3’e göre suçun; kamu görevlisine görevinden dolayı, dini, siyasi, sosyal veya benzeri inançların açıklanması nedeniyle ya da kişinin mensup olduğu dinin kutsal değerlerine yönelik işlenmesi hâlinde ceza artırılır ve alt sınır bir yıldan az olamaz. Suçun alenen işlenmesi de ayrı bir artırım nedenidir; sosyal medya paylaşımları çoğu zaman aleniyet unsurunu karşılar.
Mahkemeler, gıyapta hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek (görüşerek) işlenmiş olmasını aramaktadır (Yargıtay 1. Ceza Dairesi 17.12.2014 tarih, 2013/4701 E. – 2014/6294 K. sayılı kararı). Kamu görevlisine karşı görevi nedeniyle işlenen hakarette ise şikâyet aranmaksızın soruşturma yapılabileceği kabul edilmektedir (Yargıtay 18. Ceza Dairesi 21.05.2018 tarih, 2017/8292 E. – 2018/7664 K. sayılı kararı).
Hakaret Suçunda Şikâyet, Haksız Tahrik ve Karşılıklı Hakaret
Hakaret suçu kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Bu süre içinde şikâyette bulunulmazsa dava hakkı düşer. Karşılıklı hakaret hâlinde mahkeme, taraflardan biri veya her ikisi hakkında cezada indirim yapabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçebilir.
Mahkemeler, mağdurun haksız bir fiili veya sözüyle faili tahrik etmesi hâlinde haksız tahrik hükümlerinin uygulanacağını kabul etmektedir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi 06.06.2023 tarih, 2021/11226 E. – 2023/19490 K. sayılı kararı). İlk haksız söze verilen tepki niteliğindeki karşılıklı hakarette faile ceza verilmeyebileceği de vurgulanmaktadır (Yargıtay 2. Ceza Dairesi 14.11.2013 tarih, 2012/2378 E. – 2013/26536 K. sayılı kararı). Diğer suç türlerinin ayrımı için yağma ve hırsızlık suçu ayrımı ile cinsel saldırı suçu ve cezası yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Sosyal Medyada Hakaret ve Yargılama Süreci
İnternet ve sosyal medya üzerinden yapılan paylaşımlar, alenen işlenen hakaret kapsamında değerlendirilir ve cezanın artırılmasını gerektirir. Bu tür olaylarda delil tespiti büyük önem taşır; ekran görüntüleri, noter tespiti ve içerik kayıtları zaman geçirilmeden korunmalıdır. Fail, hesabın kendisine ait olmadığını ileri sürse dahi IP ve içerik incelemesiyle tespit yapılabilir.
Mahkemeler, sosyal medya paylaşımlarında aleniyet unsurunun gerçekleştiğini ve içeriğin bütünüyle değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir (Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesi 22.11.2018 tarih, 2017/2691 E. – 2018/2260 K. sayılı kararı). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve adli para cezasına çevirme imkânlarının somut olaya göre değerlendirileceği de belirtilmektedir (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi 25.09.2020 tarih, 2019/587 E. – 2020/1686 K. sayılı kararı).
Sonuç ve Pratik Öneriler — Çorum Ceza Avukatı ile Süreç Yönetimi
Hakaret suçu ve cezası değerlendirilirken sözlerin bağlamı, aleniyet, tahrik ve şikâyet süresi gibi unsurlar bir bütün olarak ele alınmalıdır. Mağdur açısından altı aylık şikâyet süresinin kaçırılmaması, şüpheli açısından ise savunmanın etkili biçimde hazırlanması belirleyicidir. Güncel emsal kararlara Yargıtay karar arama sisteminden ulaşabilirsiniz.
Ceza yargılaması teknik ve süreye bağlı bir alandır. Daha geniş destek için Çorum avukat ve hukuki danışmanlık hizmetleri sayfamıza göz atabilirsiniz. Hakaret suçunun mağduru ya da şüphelisi konumundaysanız ve Çorum ceza avukatı desteği arıyorsanız Av. Enes Manti Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Profesyonel hukuki destek için Av. Enes Manti Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.